Danıştay 9. Daire Başkanlığı 2025/402 E.,  2025/3066 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2025/402
Karar No : 2025/3066

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Defterdarlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket adına, 2020 yılına ait defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediği yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2018/Mart, Nisan, Temmuz, Eylül-Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, davacı şirkete ait defter ve belgelerin incelemeye ibrazını teminen tanzim edilen defter belge isteme yazılarının mevzuat hükümleri uyarınca elektronik ortamda usulüne uygun olarak tebliğ edilmesine rağmen süresi içerisinde defter belgelerin incelemeye ibraz edilmediği ve yine davacı şirket tarafından defter belge ibraz edilmemesini haklı gösterecek zayi belgesi, mahkeme kararı veya mücbir sebep halini tevsik eden herhangi bir belgenin de sunulmadığı sabit olduğundan, dava konusu cezalı tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirketin de aralarında bulunduğu şirketlerin ofislerinde bulunan e-defterlerin ve yedeklerinin tutulduğu sunucu ve bilgisayara 18/08/2021 tarihinde siber saldırı gerçekleştirildiği, saldırı neticesinde geriye dönük ve güncel e-defter yedeklerinin ve bilgisayarda bulunan tüm belgelerin şifrelendiği, saldırı yapılan bilgisayarın ve sunucunun kilitlendiği, dosyaların kullanılamaz hale geldiği, şirketlere ve iş ortaklıklarına ait e-defter kayıtları ve yedeklerinin zayi olduğu belirtilerek açılan tespit talebinin ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ise, ... Bölge Adliye Mahkemesi...Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla kaldırılarak yeniden incelenmek üzere dosyanın karar veren ilk derece mahkemesine gönderildiği, son olarak bu karar üzerine de ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın davacı taraf lehine sonuçlanarak hükmün kesinleştiğinin görüldüğü, bu durumda; söz konusu yargı kararları doğrultusunda, davacının mücbir sebep nedeniyle defter ve belgelerini ibraz yükümlülüğünü yerine getiremediği anlaşılmış olup, davacı hakkında düzenlenen vergi inceleme raporunda belirtilen, e-belge kayıt sistemindeki Gelir İdaresi Başkanlığı saklama programında yer alan Gelir İdaresi Başkanlığı onaylı yevmiye ve kebir beratları ve davacıya eleştiri konusu faturaları düzenleyen şirketler hakkındaki tespitler ile dosyada yer alan bilgi ve belgeler değerlendirilerek dava dosyası hakkında yeniden esastan bir karar verilmek üzere davacının istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı şirketin 2020 yılı defter ve belgelerin istenmesine ilişkin yazının usulüne uygun olarak tebliğ edilmesine rağmen yasal süre içerisinde ilgili defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmediği, bunun üzerine indirim konusu yaptığı katma değer vergilerinin reddi suretiyle davacı şirket adına dava konusu üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatı yapıldığı, yapılan işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı iddialarıyla kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının temyiz kararında yazılı gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı şirket adına, 2020 yılına ait defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediği yolunda düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2018/Mart, Nisan, Temmuz, Eylül-Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen üç kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılması istenilmektedir.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 45. maddesinin 3. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar vereceği, karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı vereceği; 4. fıkrasında, bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vereceği ve bu halde bölge idare mahkemesinin işin esası hakkında yeniden bir karar vereceği; 5. fıkrasında ise bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye göndereceği ve bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verdiği kararların kesin olduğu hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Belirtilen düzenlemeler uyarınca bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde kural olarak istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra ilk derece mahkemesi kararındaki maddi ve/veya hukuki eksiklikleri tamamlayarak işin esası hakkında yeniden bir karar vermesi gerekmektedir.
2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında ise bu kuralın istisnalarına yer verilmiştir. Anılan hükme göre, bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulması ve davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde, istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece mahkemesi kararını kaldırdıktan sonra yeniden bir karar vermeksizin dosyanın ilgili ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermesi gerekmektedir.
İncelenen dosyada, ilk derece mahkemesince; davacı şirkete ait defter ve belgelerin incelemeye ibrazına ilişkin defter belge isteme yazılarının mevzuat hükümleri uyarınca elektronik ortamda usulüne uygun olarak tebliğ edilmesine rağmen süresi içerisinde incelemeye ibraz edilmediğinden, yapılan dava konusu cezalı tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, anılan karar Bölge İdare Mahkemesince; davacı şirketin de aralarında bulunduğu şirketlere ve iş ortaklıklarına ait e-defter kayıtları ve yedeklerinin zayi olduğu belirtilerek açılan tespit talebinin nihai olarak ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davacı taraf lehine sonuçlanarak hükmün kesinleştiğinin görüldüğü, bu durumda; söz konusu yargı kararı doğrultusunda, davacının mücbir sebep nedeniyle defter ve belgelerini ibraz yükümlülüğünü yerine getiremediği anlaşılmış olup, davacı hakkında düzenlenen vergi inceleme raporunda belirtilen, e-belge kayıt sistemindeki Gelir İdaresi Başkanlığı saklama programında yer alan Gelir İdaresi Başkanlığı onaylı yevmiye ve kebir beratları ve davacıya eleştiri konusu faturaları düzenleyen şirketler hakkındaki tespitler ile dosyada yer alan bilgi ve belgeler değerlendirilerek dava dosyası hakkında yeniden esastan bir karar verilmek üzere davacının istinaf başvurusunun kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında istisnai olarak sayılmış olan hallerden herhangi birinin bulunmaması karşısında, ilk derece mahkemesi kararında tespit edilen maddi ve/veya hukuki eksikliğin anılan Kanun'un 45. maddesinin 4. numaralı fıkrası uyarınca Bölge İdare Mahkemesince tamamlanarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle, Bölge İdare Mahkemesince, ilk derece mahkemesi kararı kaldırıldıktan sonra yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesi yolunda verilen temyize konu kararın yargılama usulü kurallarına aykırılık teşkil ettiği sonucuna varıldığından bozulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davalının temyiz isteminin kabulüne,
... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 17/06/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.