Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2023/177 E.,  2024/2826 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/177
Karar No : 2024/2826

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... dari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Aydın İli, Efeler İlçesi,... Anadolu Lisesinde Matematik öğretmeni olarak görev yapan davacının, hakkında yürütülen soruşturma sonucunda 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 9. maddesi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin Aydın Valiliği'nin... tarihli ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yargılama süreci sonucunda ilk işlem olan, Efeler Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün... tarih ve ... sayılı işlemi ile aynı eylem nedeniyle istinaf mahkemesince kaldırılan yargı kararı doğrultusunda tesis edilen Aydın Valiliği'nin... tarih ve ... sayılı işlemi nedeniyle hukuk aleminde aynı konuya ilişkin farklı makamlarca tesis edilen iki ayrı işlemle mükerrer bir durum yaratıldığı ve davaya konu işlemin dayanağını oluşturan yargı kararının da istinaf mahkemesince kaldırıldığı birlikte değerlendirildiğinde dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Aydın İli, Efeler İlçesi, ... Anadolu Lisesi'nde matematik öğretmeni olarak görev yapan davacı hakkında yürütülen soruşturma neticesinde; 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 9. maddesi ile 1702 sayılı Kanun ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125/E (g) maddesi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin Efeler Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi tesis edilmiş olup; bu işleme karşı açılan davada ... İdare Mahkemesi'nin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiş; anılan Mahkeme kararı uyarınca Aydın Valiliği'nin... tarih ve... sayılı işlemi tesis edilmiştir.
Davacı hakkında tesis edilen 19/08/2021 tarihli işlemin iptali istemiyle açılan davada; "yetkisi bulunmayan Vali yardımcısı tarafından tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiş ve anılan yürütmeyi durdurma kararı uyarınca ... tarih ve ... sayılı Valilik işlemi tesis edilmiştir.
... Bölge İdare Mahkemesi'nin ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 01/10/2020 tarihli işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık görülmediğinden ... İdare Mahkemesi'nin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararı kaldırılarak dava dosyasının Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş olup; ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla ... tarihli işlem davacıya savunma hakkı tanınmaksızın tesis edildiğinden iptal edilmiş, anılan karara yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin karar ise Dairemizin 23/11/2023 tarih ve E:2022/6038, K:2023/6267 sayılı kararıyla onanmıştır.
Aydın Valiliği'nin ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden ise; ...İdare Mahkemesince verilen yürütmenin durdurulması hakkındaki karar ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesi'nin... tarih ve YD İtiraz No: ... sayılı kararıyla kaldırılmış olup; ... İdare Mahkemesi'nin ..., E:..., K:... sayılı kararıyla Efeler Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile aynı eylem nedeniyle istinaf mahkemesince kaldırılan yargı kararı doğrultusunda tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlem nedeniyle hukuk aleminde aynı konuya ilişkin farklı makamlarca tesis edilen iki ayrı işlemle mükerrer bir durum yaratıldığından ... İdare Mahkemesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla 19/08/2021 tarihli işlemin iptaline karar verilmiştir.
Aydın Valiliği'nin ... tarih ve ... sayılı işlemi hakkında ise;... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın konusunun aynı Mahkemenin E:... sayılı esasına kayıtlı dosyası ile aynı olduğu gerekçesiyle davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmiş, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla anılan davada derdestlik bulunmadığı gerekçesiyle Mahkeme kararı kaldırılarak yeniden karar verilmek üzere dava dosyası Mahkemesine gönderilmiş, bunun üzerine ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla 20/01/2022 tarihli işlemin iptaline karar verilmiş, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla anılan karara yönelik istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
Bakılan dava ise, davacının 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 9. maddesi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 138. maddesinin son fıkrasında, "Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez. " hükmü yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinin birinci fıkrasında, "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen yargısal süreç dikkate alındığında; davacı hakkında yürütülen soruşturma neticesinde; 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 9. maddesi ile 1702 sayılı Kanun ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125/E (g) maddesi uyarınca davacının görevine son verilmesine ilişkin Efeler Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edildiği, bu işleme karşı açılan davada ... İdare Mahkemesi'nin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verildiği, anılan Mahkeme kararı uyarınca Aydın Valiliği'nin ... tarih ve... sayılı dava konusu işleminin tesis edildiği, ... Bölge İdare Mahkemesi'nin... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 01/10/2020 tarihli işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık görülmediğinden ... İdare Mahkemesi'nin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılması suretiyle dava dosyasının Mahkemesine gönderildiği,... İdare Mahkemesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla 01/10/2020 tarihli işlemin davacıya savunma hakkı tanınmaksızın tesis edildiğinden iptal edildiği anlaşılmaktadır.
Her ne kadar İdare Mahkemesince hukuk aleminde aynı konuya ilişkin farklı makamlarca tesis edilen iki ayrı işlem ile mükerrer bir durum yaratıldığı gerekçesine de yer verilmiş ise de; davacı hakkında tesis edilen 19/08/2021 tarihli işlemin ... İdare Mahkemesince verilen yetki yönünden iptal kararının uygulanması amacıyla tesis edildiği ve anılan kararın Bölge İdare Mahkemesince kaldırılması üzerine dava konusu işlemin dayanağının ortadan kalkması nedeniyle anılan işlemin hukuka aykırı hale geldiği sonucuna varılmaktadır.
Öte yandan; ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla 01/10/2020 tarihli işlemin (davacı hakkında tesis edilen ilk işlem) davacıya savunma hakkı tanınmaksızın tesis edildiğinden iptal edildiği ve ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen istinaf isteminin reddine yönelik kararın Dairemizin 23/11/2023 tarih ve E:2022/6038, K:2023/6267 sayılı kararıyla onandığı görülmüş olup; anılan yargı kararı uyarınca davacıya savunma hakkı verilmek suretiyle davacı hakkında yeniden işlem tesis edilebileceği açıktır.
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar sonucu itibariyle yukarıda yer verilen gerekçe ile hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 14/05/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :
(X)- Dava, Aydın İli, Efeler İlçesi, ... Anadolu Lisesi'nde matematik öğretmeni olarak görev yapan davacının görevine son verilmesine ilişkin Aydın Valiliği'nin ... tarihli ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasanın 138. maddesinin son fıkrasında, "Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." hükmü yer almaktadır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinin birinci fıkrasında, "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez." hükmüne yer verilmiştir.

Somut olayda; davacı hakkında yürütülen soruşturma neticesinde; 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 9. maddesi ile 1702 sayılı Kanun ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesi uyarınca davacının görevine son verilmesine ilişkin Efeler Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edildiği, bu işleme karşı açılan davada ... İdare Mahkemesi'nin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verildiği, anılan Mahkeme kararı uyarınca ... tarih ve ... sayılı işlemin iptal edilmesi suretiyle Aydın Valiliği'nin ... tarih ve... sayılı işleminin tesis edildiği, davacı hakkında tesis edilen 19/08/2021 tarihli işlemin iptali istemiyle açılan davada ise; "yetkisi bulunmayan vali yardımcısı tarafından tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı" gerekçesiyle dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, anılan yürütmeyi durdurma kararı uyarınca davacının görevine son verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Anayasa Mahkemesi'nin 2018/5490 başvuru sayılı ve 16/11/2021 tarihli E.B kararında; "Hukuk güvenliği ve hukukun üstünlüğünün sağlanabilmesi için devletin her türlü işlem ve eyleminin yargı denetimine açık olması gerekir. Nitekim Anayasa’nın 125. maddesinin birinci fıkrasının ilk cümlesinde “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır.” denilmek suretiyle bu husus anayasal güvenceye kavuşturulmuştur. Ancak hukuk güvenliğinin ve hukukun üstünlüğünün sağlanması için devletin işlem ve eylemlerine karşı yargı yolunun açık tutulması yeterli olmayıp yargı mercileri tarafından verilen kararların gecikmeksizin uygulanması da gerekir. Yapılan yargısal denetim neticesinde bir işlemin hukuka aykırı olduğu tespit edilmesine rağmen işlemin iptali yönündeki kararın uygulanmaması, devletin işlem ve eylemlerine karşı yargı yolunun açık tutulmasını anlamsız hâle getirir. Zira hukuk güvenliği ve hukukun üstünlüğü sadece hukuka aykırılıkların tespit edilmesiyle değil bunların tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırılmasıyla sağlanabilir." ifadelerine yer verilmiştir.
Bu itibarla; Anayasa'nın 138. maddesinin son fıkrasında düzenlenen yargı kararlarının geciktirilmeksizin uygulanması yükümlülüğü kapsamında tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararının istinaf isteminin reddine yönelik Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.