Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2022/511 E.,  2024/4146 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/511
Karar No : 2024/4146

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI YANINDA MÜDAHİL: ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, uhdesinde bulunan Niğde İli, ... İlçesi sınırları dahilindeki S:... sayılı IV(a) grubu alçıtaşı işletme ruhsat sahası içinde bulunan TOKİ inşaat alanının işletme ruhsat ve işletme izin alanından taksir edilerek ruhsat süresinin uzatılmasına ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; uyuşmazlığa konu olayda Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında "Öte yandan alanın TOKİ proje sahasında kaldığı ve bu proje kapsamında inşai faaliyetlerin devam ettiği dikkate alındığında dava konusu alana ilişkin yeni imar düzenlenmesi yapılması durumunda, davalı idarenin Maden Yönetmeliği'nin 121.maddesi hükümleri doğrultusunda Maden İşleri Genel Müdürlüğü'ne başvurarak maden işletme faaliyetleri ile TOKİ yatırımının kamu yararı açısından önceliğini ve önemini tespit ederek Maden Kanunu'nun 7. maddesinde belirtilen Kurul'dan karar verilmesinin istenilmesi ve yeni imar düzenlenmesinin mevzuat hükümleri dikkate alınarak kurumlardan görüş alındıktan ve planların hazırlanması sürecinde gerekli etüt ve analizler tamamlandıktan sonra yapılabileceği açıktır." hususunun belirtildiği, bu doğrultuda idarece yapılacak değerlendirme neticesinde meri mevzuata göre yatırım alanının taksir edilmesinin mümkün olması ve söz konusu TOKİ inşaat yatırımının tamamlanmış olması karşısında, işletme izin alanının ihtilaf konusu kısmında madencilik faaliyetinin devam etmesi konusunda fiili ve hukuki imkansızlık oluştuğu, bu fiili ve hukuki imkansızlık göz önünde bulundurulduğunda, davacı şirketin bu aşamada yapmış olduğu süre uzatım talebi üzerine temdit talebinin söz konusu alanın taksir edilerek kabulüne ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, şirketimiz uhdesinde bulunan maden ruhsat sahasına yasal düzenlemelere aykırı olarak ve ruhsat bütünlünün bozulacağı şekilde müdahale edildiğini, Maden Kanunun 7. maddesi gereği öngörülen kurul işlemleri tamamlanmadan tesis edilen dava konusu idari işlemin hukuka aykırı olduğunu, nazım ve uygulama planlarının İdare Mahkemesince iptaline karar verildiği, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı adına düzenlenen inşaat yapı ruhsatlarının iptal edildiği tüm bu nedenlerle mahkeme kararının mevzuata ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare ve müdahil tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan yürütmenin durdurulması harcı ile posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 04/07/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :

X- Dava, Niğde İli, ... İlçesi sınırları dahilindeki S:... sayılı IV(a) grubu alçıtaşı işletme ruhsat sahası içinde bulunan TOKİ inşaat alanının işletme ruhsat ve işletme izin alanından taksir edilerek ruhsat süresinin uzatılmasına ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince, idarece yapılacak değerlendirme neticesinde meri mevzuata göre yatırım alanının taksir edilmesinin mümkün olması ve söz konusu TOKİ inşaat yatırımının tamamlanmış olması karşısında, işletme izin alanının ihtilaf konusu kısmında madencilik faaliyetinin devam etmesi konusunda fiili ve hukuki imkansızlık oluştuğu, bu fiili ve hukuki imkansızlık göz önünde bulundurulduğunda, davacı şirketin bu aşamada yapmış olduğu süre uzatım talebi üzerine temdit talebinin söz konusu alanın taksir edilerek kabulüne ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Madencilik Faaliyetlerinde İzinler" başlıklı 7. maddesinin 2. (Ek fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) fıkrasında; "Özel çevre koruma bölgeleri, milli parklar, yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları, muhafaza ormanları, 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanununa göre korunması gerekli alanlar, 1 inci derece askeri yasak bölgeler, 1/5000 ölçekli imar planı onaylanmış alanlar, 1 inci derece sit alanları ile madencilik amacı dışında tahsis edilen ve Genel Müdürlük tarafından uygun görüş verilen elektrik santralleri, organize sanayi bölgeleri, petrol, doğalgaz ve jeotermal boru hatları gibi yatırım alanlarına ait koordinatlar ilgili kurumlar tarafından Genel Müdürlüğe bildirilir" hükmü, aynı maddenin 15.(Toki'nin projesinin gerçekleştirdiği tarihindeki halinde) (Değişik fıkra: 10/6/2010-5995/3 md.) fıkrasında, "Madencilik faaliyetleri ile Devlet ve il yolları, otoyollar, demir yolları, havaalanı, liman, baraj, enerji tesisleri, petrol, doğalgaz, jeotermal boru hatları, su isale hatları gibi kamu yararı niteliği taşıyan veya gerçek/tüzel kişilere ait diğer yatırımların birbirlerini engellemesi, maden işletme faaliyetinin yapılamaz hale gelmesi, yatırım için başka alternatif alanların bulunamaması durumunda, madencilik faaliyeti ve yatırımla ilgili karar, Kurul tarafından verilir." hükmü yer almıştır.
Yukarıdaki yer verilen 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 15. fıkrasının değerlendirilmesinden; madencilik faaliyetleri ile Devlet ve il yolları, otoyollar, demir yolları, havaalanı, liman, baraj, enerji tesisleri, petrol, doğalgaz, jeotermal boru hatları, su isale hatları gibi kamu yararı niteliği taşıyan veya gerçek/tüzel kişilere ait diğer yatırımların birbirlerini engellemesi, maden işletme faaliyetinin yapılamaz hale gelmesi, yatırım için başka alternatif alanların bulunamaması halinde, madencilik faaliyetinin mi yoksa yatırımın mı gerçekleşeceği hakkında kararın Kurul tarafından verileceği sonucuna varılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; Niğde İli ... İlçesi sınırları dahilinde ve davacı uhdesinde bulunan S:... sayılı IV(a) grubu alçıtaşı işletme ruhsat sahası ile ilgili 28.08.2017 tarihinde ruhsat süresinin sona ermesi sebebiyle 26.07.2017 tarihinde süre uzatım (temdit) talebinde bulunulduğu, bu talebin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E... sayılı işlemiyle uygun bulunarak 28.08.2017 tarihinden geçerli ve 10 yıl işletme ruhsatı ve 15.05.2019 tarihinden geçerli olmak üzere alçıtaşı işletme izni düzenlendiği, söz konusu işlemle işletme izin alanına rastlayan 6,75 hektar Ulukışla TOKİ inşaat alanı nedeniyle 48,93 hektar işletme izin alanından 8,54 hektar alanın taksir edildiği, bunun üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Olayda, uyuşmazlık konusu yerin toplu konut alanı olarak işlevlendirilmesine ilişkin Ulukışla Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve...sayılı Meclis Kararı ile yürürlüğe konulan 1/1000 ölçekli uygulama imar ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarının iptali istemiyle açılan davada, ... idare mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla sözkonusu planların iptaline karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ....İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği, kararın Danıştay 6.Dairesi'nin E:2019/15466 sayılı dosyasında temyiz incelemesi aşamasında olduğu, Niğde İli ... İlçesi ... mevkiinde inşaatı devam eden .... Etap 531 adet konut, 1 adet cami, 1 adet 4 dükkanlı iş merkezi inşaatları ile altyapı ve çevre düzenlemesi işi için Toplu Konut İdaresi Başkanlığı adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı toplam 29 adet inşaat yapı ruhsatının iptali istemiyle açılan davada ise ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu yapı ruhsatlarının dayanağı teşkil eden planlarının açılan dava sonucunda idare mahkemesince iptal edildiği dikkate alındığında, dayanağı kalmayan yapı ruhsatlarının da iptali gerektiği gerekçesiyle işlemlerin iptaline karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun da ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi'nin 30.05.2019 tarih ve E:2018/1954, K:2019/1143 sayılı kararıyla reddedildiği, bakılan davada Mahkememizin ... tarihli ara kararı ile davalı idareden ... tarih ve E:..., K:... sayılı karardan sonra Kurul kararı alınıp alınmadığı, uyuşmazlık konusu alanla ilgili herhangi bir işlem yapılıp yapılmadığı sorulmuş olup, 11.03.2020 tarihli ara kararı cevabında imar planı revizyonlarının tamamlanmasına müteakip konut projesi ve madencilik faaliyetleri ile ilgili kararın Kurul tarafından verilmesine ilişkin işlemlerin devam ettirileceği hususunun ... Belediye Başkanlığı'na bildirildiği, geçen sürede herhangi bir başvuru yapılmadığından yapılacak iş ve işlemlere devam edilemediğinin belirtildiği görüldüğü, kararın Danıştay 6.Dairesi'nin E:2019/19811 sayılı dosyasında temyiz incelemesi aşamasında 15.10.2019 tarihinde onanmasına karar verildiği görülmektedir.
Olayda, dava konusu maden ruhsat alanı üzerinde TOKİ tarafından gerçekleştirilen yatırımın madencilik faaliyeti ile çakışması halinde Kurul kararı alınması gereken ve 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 15. Fıkrasında hüküm altına alınan yatırımlarından olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 15. Fıkrasında hüküm altına alınan Kurul işlemleri tamamlanmadan maden işletme ruhsat sahası içinde bulunan TOKİ inşaat alanının işletme ruhsat ve işletme izin alanından taksir edilerek ruhsat süresinin uzatılmasına dava konusu işlemde hukuka uyarlık , aksi yönde verilen Mahkeme kararında ve istinaf başvurusunun reddine yönelik Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı görüşü ile temyiz istemlerinin kabul edilerek temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyu ile aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyoruz.