Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2019/950 E.,  2023/3958 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/950
Karar No : 2023/3958

TEMYİZ EDEN (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI): … Bakanlığı
VEKİLİ: Av. …

DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER:
1- … Havalimanı İşletmesi Anonim Şirketi
VEKİLİ: Av. …

2- … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Eyüp ilçesi, … köyünde bulunan … sicil numaralı II(a) grubu maden işletme ruhsatlı alan üzerine … Havaalanı İşletmesi Anonim Şirketi adına verilen … sicil, … erişim numaralı hammadde üretim izin belgesinin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu işleme konu sahanın ...'ya ait HÜİB sahaları ortasında kalacak olması nedeniyle güvenli madencilik faaliyetleri açısından olumsuz durumlara yol açacağından ve anılan sahadan çıkarılacak olan malzemenin İstanbul Üçüncü Havaalanı Projesinde kullanılacak olması nedeniyle kamu yararı bulunduğundan, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması suretiyle madencilik faaliyetinin engellenip engellenmediğinin ve kaynak kaybına yol açılıp açılmadığının tespit edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare ve davalı idare yanında müdahiller tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutar ile kullanılmayan … TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 19/09/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :X- 3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Devlet hakkı ve özel idare payı" başlıklı 14. maddesinim 17. fıkrasında; "Kamu kurum ve kuruluşlarınca yol, köprü, baraj, gölet, liman gibi projelerin inşasında kullanılacak yapı ve inşaat hammaddelerinin üretimi için Bakanlıkça ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına izin verilir. Üretim yapılacak yerlerde ruhsatlı alanlar var ise kamu yatırımının ihtiyacı olan üretim madencilik faaliyetlerine engel olmayacak ve kaynak kaybına yol açmayacak şekilde yapılır. Bu izinler çerçevesinde yapılacak üretimden Devlet hakkı alınmaz ve izinler proje süresini aşamaz. (Ek cümleler: 4/2/2015 – 6592/10 md.) 8/6/1994 tarihli ve 3996 sayılı Kanun kapsamında Yap-İşlet-Devret modeli ile yapılan kamu yatırımları için, ihale sözleşmelerinde hammadde temin sorumluluğunun görevli şirket yükümlülüğüne bırakılması hâlinde hammadde üretim izni sözleşme konusu işte kullanılmak ve proje süresiyle sınırlı olmak üzere görevli şirkete de verilir.(...)" hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuata göre, kamu kurum ve kuruluşlarına hammadde üretim izni verilecek sahalarda ruhsatlı alanlar var ise kamu yatırımının ihtiyacı olan üretimin madencilik faaliyetlerine engel olmayacak ve kaynak kaybına yol açmayacak şekilde yapılması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, dava konusu alanın davacının ruhsat sahası içinde kaldığı ve davacı tarafından söz konusu alan için işletme izninin genişletilmesinin talep edildiği, davacının bu talebinden sonra müdahil davalı ... Havalimanı İşletmesi A.Ş. tarafından aynı alan için hammadde üretim izni istenildiği görülmektedir. Müdahil şirketin talebi üzerine davalı idarece sahada yapılan denetim sonucunda düzenlenen 14/03/2017 tarihli raporda, madencilik faaliyetinin kaynak kaybına yol açmayacağı belirtilmekte ise de; söz konusu alanların (davacı ve müdahil şirketin talep alanlarının) çakışması nedeniyle madencilik faaliyetine engel olunacağı kuşkusuzdur.
Öte yandan, bahse konu alan davacının ruhsat sahasında kaldığından davalı müdahil şirketin faaliyet gösterebilmesi için davacının muvafakatinin de alınması gerekmektedir. Ancak davacı tarafından, bu alanda davalı şirkete hammadde üretim izni verilmesi halinde ruhsat sahasında çalışılacak alan ve rezerv kalmayacağı belirtilerek bu talebe karşı çıkıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, hammadde üretim izninin madencilik faaliyetine engel oluşturacağı hususu davalı idarenin raporundaki kimi beyanlardan da anlaşıldığından uyuşmazlığın çözümü için ayrıca keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına gerek bulunmaksızın, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.