Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2018/6381 E.,  2023/3536 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/6381
Karar No : 2023/3536

DAVACI : ...

DAVALI : ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU : Hava Harp Okulu öğrencisi iken 669 sayılı KHK ile okulla ilişiği kesilen ve cezaevinde tutuklu olarak bulunan davacı tarafından, başka bir yükseköğretim kurumuna naklinin yapılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin dayanağı olan ... tarihli ve ... sayılı Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :
YÖK tarafından ilgili KHK maddesinin cezaevinde olanlar ve olmayanlar şeklinde ikili bir ayrıma gidilerek uygulandığı, ancak mevzuatta böyle bir ayrımın olmadığı, bu şekilde bir ayrımın Anayasa'nın 'Kanunlar önünde eşitlik' başlıklı 10. maddesine, AİHS'in 'Ayrımcılık yasağı' başlıklı 14. maddesine ve İnsan Haklarının ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye Ek Protokol'ün 'Eğitim hakkı' başlıklı 2. maddesine aykırı olacağı, şuan cezaevinde olup da eğitimine devam edenlerin olduğunu, cezaevinde olmanın eğitime engel olmadığı, cezaevinden çıkacağı tarihin belirsiz olduğu, bu yüzden de üniversiteye ne zaman başlayacağının belirsiz olduğu, kesinleşmemiş bir ceza ve bozulacağından emin olduğu bir yargılamanın göz önüne alınarak YÖK'ün tarafına bir nevi eğitim cezası vermesinin haksız olduğu ileri sürmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI :
Usul yönünden; davacının yasal süresinde davayı açmadığı, davanın ilk derece mahkemesi olarak ... İdare Mahkemesinde açılması gerektiği, esas yönünden; İlgili mevzuata dayanılarak Yükseköğretim Yürütme Kurulu Kararıyla bu kararın alındığı, davacının derslere devam edemeyeceğinin, tutukluluk halinin sona ermesi durumunda bu haktan yararlanabileceğinin açık olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemenin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; Hava Harp Okulu öğrencisi iken 669 sayılı KHK ile okulla ilişiği kesilen ve cezaevinde tutuklu olarak bulunan davacı tarafından, başka bir yükseköğretim kurumuna naklinin yapılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin dayanağı olan ... tarihli ... sayılı Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının iptali istemiyle Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına karşı açılmıştır.
Davalı idarenin usule yönelik savları yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi.
09.11.2016 tarihli, 6756 sayılı Kanun ile değiştirilerek yasalaşan; 31.07.2016 tarih ve 29787 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması ve Milli Savunma Üniversitesi Kurulması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 669 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 1. Maddesinde, "(1) Bu Kanun Hükmünde Kararname ile 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde zaruri olan tedbirlerin alınması ve Milli Savunma Üniversitesinin kurulmasına ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi amaçlanmaktadır." hükmü; 105. Maddesinde, "(1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinde; a)...
b) Harp okulları, fakülte ve yüksekokullar ile astsubay meslek yüksekokullarında (Jandarma dahil) öğrenimine devam eden öğrenciler ile Yükseköğretim Kurulunca, üniversite sınavının yapıldığı tarihte aldıkları yerleştirme puanları dikkate alınarak durumlarına uygun fakülte ve yüksekokullara, naklen kaydedilirler.
c) ...
Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı yönlendirmeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Yükseköğretim Kurulu görevli ve yetkilidir... hükmü getirilmiştir.
06.02.2018 tarihli, 7083 sayılı Kanun ile kabul edilerek yasalaşan; 22.11.2016 tarih ve 29896 sayılı R.G.'de yayımlanan 677 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Sınavlara ilişkin tedbirler" başlıklı 4. Maddesinde, "(1) Terör örgütü üyeliği veya bu örgütlerin faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar sebebiyle tutuklu veya hükümlü olarak ceza infaz kurumunda bulunanlar, olağanüstü halin devamı ve kurumda barındırıldıkları süre zarfında, ülke genelinde uygulanan merkezî sınavlar ile örgün veya yaygın her türlü eğitim ve öğretim kurumları ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından ceza infaz kurumu içinde veya dışında yapılan ya da yaptırılan sınavlara giremezler." hükmü; "Askeri okullardaki lisansüstü öğrenciler" başlıklı 5. Maddesinde, (1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinde, Harp Okulları ile kapatılan Harp Akademilerindeki enstitülerde lisansüstü öğrenim görmekte olan sivil öğrenciler, Yükseköğretim Kurulunca üniversitelerin durumlarına uygun enstitülerine yerleştirilirler. Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı yönlendirmeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkan tereddütleri gidermeye Yükseköğretim Kurulu görevli ve yetkilidir." hükmü getirilmiş; eki 1 sayılı listede, Türk Silahlı Kuvvetlerinden ihraç edilenler yer almıştır.
Yukarıdaki madde uyarınca alınan dava konusu ... tarihli ... sayılı YÖK Yürütme Kurulu kararı ile; "669 sayılı KHK'nın 105. maddesi uyarınca Harp Okulları bünyesindeki fakülte, yüksekokullar, astsubay meslek yüksekokullarında kayıtlı öğrencilerden cezaevinde bulunması nedeniyle Başkanlığımız tarafından yapılan tercih ve yerleştirme işlemlerine başvuramayan öğrencilerin cezaevinden çıktıktan sonra durumlarını belgeleyerek başvurmaları halinde Yükseköğretim Kurulu tarafından yerleştirilmelerine" karar verilmiştir.
... tarihli ... sayılı YÖK Yürütme Kurulu kararı ile; "669 Sayılı KHK'nın 105. maddesi uyarınca Harp Okulları bünyesindeki fakülte, yüksekokullar, astsubay meslek yüksekokulları ile Gülhane Askeri Tıp Fakültesinde kayıtlı öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına yerleştirilmesi ve yükseköğretim kurumları tarafından işlemlerin yürütülmesine ilişkin olarak, cezaevinde bulunmaları nedeni ile tercih yapamayan Hava Harp Okulu öğrencilerinden 330 adayın cevazevinden çıktıktan sonra durumlarını belgeleyerek başvurmaları halinde yerleştirilmelerine 06.10.2016 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararı ile karar verilmiştir.
Genelkurmay Başkanlığı tarafından bildirilen 330 adayın yerleştirme işlemlerinin 01.09.2016 tarihli YÖK Yürütme Kurulu toplantısında alınan usul ve esaslara göre yapılmasına, söz konusu adaylar için yeni verilen kontenjanlara 1-3 Ağustos 2017 tarihlerinde YÖK internet sayfasından tercih alınarak yürütülmesine" karar verilmiştir.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 3. Maddesinde Örgün Eğitim; "Öğrencilerin, eğitim-öğretim süresince ders ve uygulamalara devam etme zorunluluğunda oldukları bir eğitim - öğretim türüdür." şeklinde tanımlanmıştır.
Bu durumda; devam mecburiyeti olan yükseköğretim kurumlarına cezaevinde bulunan davacının fiilen devam etmesi mümkün olmadığı gibi açılan sınavlara girmesinin de yukarıda yazılı KHK (sonradan kanunlaşan) hükümleri gereği mümkün olamayacağı şüphesiz olup; tutukluluk halinin sona ermesi halinde durumlarına uygun yükseköğretim kurumuna yerleştirileceklerine dair dava konusu kararda hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN
Davalı idarenin usule yönelik itirazları uygun bulunmayarak işin esası incelendi:

ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 3. maddesinde "(Değişik: 17/8/1983 - 2880/1 md.) Bu Kanunda geçen kavram ve terimlerin tanımları aşağıda belirtilmiştir...u) Yükseköğretim Eğitim Türleri: Yükseköğretimde eğitim - öğretim türleri örgün, açık, dışarıdan (ekstern) ve yaygın eğitimdir. (1) Örgün Eğitim: Öğrencilerin, eğitim - öğretim süresince ders ve uygulamalara devam etme zorunluluğunda oldukları bir eğitim - öğretim türüdür. (2) Açık Eğitim: Öğrencilere radyo, televizyon ve eğitim araçları vasıtasıyla yapılan bir eğitim - öğretim türüdür. (3) Dışarıdan Eğitim (Ekstern Eğitim): Yükseköğretimin belirli dallarında, devam zorunluluğu olmaksızın sadece yarı yıl içi ve sonu sınavlarına katılma zorunluluğu bulunan bir eğitim - öğretim türüdür. Bu eğitimi izleyen öğrenciler ortak zorunlu dersler ile gerekli görülen bazı dersleri, ilgili yükseköğretim kurumlarınca mesai saatleri dışındaki uygun saatlerde düzenlenecek derslerde alırlar. (4) Yaygın Eğitim: Toplumun her kesimine ve değişik alanlarda bilgi ve beceri kazandırma amacı güden bir eğitim - öğretim türüdür." hükmüne yer verilmiştir.
6756 sayılı Kanunun 105 maddesinde " Bu Kanunun yayımı tarihinde; a) Askeri liseler ile astsubay hazırlama okullarında öğrenimine devam eden öğrenciler, Millî Eğitim Bakanlığınca, giriş sınavlarının yapıldığı tarihte aldıkları ortaöğretim yerleştirme puanları dikkate alınarak durumlarına uygun okullara, b) Harp okulları, fakülte ve yüksek okullar ile astsubay meslek yüksek okullarında (Jandarma dahil) öğrenimine devam eden öğrenciler ile Yükseköğretim Kurulunca, üniversite sınavının yapıldığı tarihte aldıkları yerleştirme puanları dikkate alınarak durumlarına uygun fakülte ve yüksek okullara, naklen kaydedilirler. c) 30 Ağustos itibarıyla mezun olacak askeri öğrencilerin subay ve astsubaylığa nasbı yapılmaz. Bunlara üniversite sınavının yapıldığı tarihte aldıkları yerleştirme puanları dikkate alınarak Yükseköğretim Kurulunca belirlenecek durumlarına uygun fakülte ve yüksek okullarca diploma verilir. Bu madde kapsamında hakkında işlem tesis edilenlerden herhangi bir tazminat alınmaz. Bu maddenin uygulanması ile ilgili olarak usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı yönlendirmeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Yükseköğretim Kurulu görevli ve yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir.
7083 sayılı Kanunun 4. maddesinde; "(1) Terör örgütü üyeliği veya bu örgütlerin faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar sebebiyle tutuklu veya hükümlü olarak ceza infaz kurumunda bulunanlar, olağanüstü halin devamı ve kurumda barındırıldıkları süre zarfında, ülke genelinde uygulanan merkezî sınavlar ile örgün veya yaygın her türlü eğitim ve öğretim kurumları ile kamu kurum ve kuruluşları tarafından ceza infaz kurumu içinde veya dışında yapılan ya da yaptırılan sınavlara giremezler." düzenlemesi bulunmaktadır.
5275 sayılı Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun 76. maddesinde " (1) Açık ceza infaz kurumları ile çocuk eğitimevlerinde bulunan hükümlülerin örgün ve yaygın, kapalı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin yaygın öğretimden yararlanmaları sağlanır..." düzenlemesi yer almaktadır.
Hukuki Değerlendirme:
Somut olay; 6756 sayılı Kanunun 105. maddesinin 1. fıkrası uyarınca askeri okullara devam eden öğrencilerin durumlarına uygun başka fakülte ve yüksekokullara naklen kayıtlarının yapılabilmesi için YÖK Başkanlığı tarafından belirtilen tercih ve yerleştirme işlemlerine başvuramayan cezaevinde bulunan öğrencilerin başvurularını ne zaman yapmaları gerektiğine ilişkin alınan ... tarihli ve ... sayılı Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararından kaynaklanmaktadır.
6756 sayılı Kanunun 105. maddesinde anılan öğrencilerin, üniversite sınavının yapıldığı tarihte aldıkları yerleştirme puanları dikkate alınarak durumlarına uygun fakülte ve yüksek okullara, naklen kaydedileceği düzenlenmiş ve anılan maddenin uygulanması ile ilgili olarak usul ve esasları belirlemeye, uygulamayı yönlendirmeye, her türlü tedbiri almaya ve ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye Yükseköğretim Kurulu görevli ve yetkili kılınmıştır.
Yükseköğretim Kurulu tarafından alınan ve dava konusu yapılan karar ile cezaevinde bulunup, tercih yapamayan öğrencilerin cezaevinden çıktıktan sonra durumlarını belgelemeleri halinde başvuru yapabilecekleri düzenlenmiştir.
Somut olayda, YÖK Başkanlığı tarafından cezaevinde bulunanlar şeklinde kümülatif bir değerlendirme yapıldığı, hükümlü ve tutuklu ayrımına gidilmediği, devam zorunluluğu bulunmayan bölümlere başvuru imkanına ilişkin herhangi bir imkanın sağlanmadığı, her ne kadar 7083 sayılı Kanun ile OHAL sürecinde bu durumda olanların herhangi bir sınava giremeyecekleri düzenlenmişse de ilgili Kararda bir süre öngörülmeden cezaevinden çıktıktan sonra başvuru hakkının verildiği, ayrıca müebbet hapis cezası alan öğrenciler açısından, ilgili cezanın kesinleşmesi halinde, cezaevinden tahliye olacağı tarih konusunda ortaya öngörülemez bir durumun çıkacağı, buna bağlı olarak da 6756 sayılı KHK’nın 105. maddesiyle tanınan öğrenci nakil hakkından yararlanıp yararlanamayacağının belirsiz hale geleceği ve bunun da Anayasal bir hak olan eğitim ve öğrenim hakkını ihlal edeceği açıktır.
Yukarıda belirtilen hususlardan dolayı ... tarihli ve ... sayılı Yükseköğretim Yürütme Kurulu Kararının eksik düzenlendiği anlaşılmış olup, iptal edilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu ... tarihli ve ... sayılı Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının İPTALİNE,
2. 2577 sayılı Kanunun 31. maddesinin göndermede bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca davacının adli yardım istemi kabul edildiğinden ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalı idareden alınmasını temin amacıyla kararın bir örneğinin kesinleşmeden sonra Ankara Veraset ve Harçlar Vergi Dairesi Müdürlüğüne tebliğine ve müzekkere yazılmasına,
3. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
05/07/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.