Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2024/5789 E.,  2024/7761 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/5789
Karar No : 2024/7761

TEMYİZ EDENLER : I- DAVACI
... Odası
VEKİLİ : Av. ...
II- DAVALI ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF : I- DAVALI
... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
II- DAVACI
... Odası
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN ÖZETİ : Danıştay Altıncı Dairesinin 25/10/2021 tarihli, E:2020/3878, K:2021/11781 sayılı bozma kararına uyularak ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı istinaf isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne yönelik kararın, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısımları yönünden davalı idare, davanın reddine ilişkin kısımları yönünden davacı tarafından, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... tarih ve ... sayılı Eskişehir Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla onaylanan ve ... tarih ve ... sayılı belediye meclisi kararıyla itirazların kısmen kabulü ile kesinleşen Eskişehir Metropoliten Alanı Merkez Bölgesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararında, yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen rapor ve dosyanın birlikte incelenmesinden;
-Davaya konu 1/25.000 ölçekli nazım imar planının 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında metropoliten planlama alt bölgesi sınırları içerisine isabet ettiği, uyuşmazlık konusu planın planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırılık teşkil etmediği ve çevre düzeni planına uygun olarak hazırlandığı, tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı, 1/25.000 ölçekli nazım imar planı açıklama raporunun 34. sayfasında ve 35. sayfasında sunulan tablo 5’teki mevcut konut alanlarına ilişkin sayısal değerlerin örtüşmediğinin ileri sürüldüğü, bu durumun sebebinin iki farklı döneme ait büyükşehir belediye sınırlarının farklılığından kaynaklandığı, gözlenen farklılığın mevzuata ya da 1/100.000 ölçekli plana bir aykırılık olarak değerlendirilemeyeceği, anılanan kısmın hukuka uygun olduğu,
-Dava konusu planda gelişme konut alanı olarak öngörülen bölgelerin tümünün 100.000 ölçekli çevre düzeni planında tarım alanı veya mera olarak planlandığı, dava konusu planın ... paftasında yer alan ve 100.000 ölçekli çevre düzeni planında tarım alanı olan bölgenin konut dışı kentsel çalışma alanı olarak, ... paftasında yer alan ve 100.000 ölçekli çevre düzeni planında tarım alanı olan 3 ayrı alanın konut alanı olarak, ... paftada yer alan ve 100.000 ölçekli çevre düzeni planında orman alanı ve tarım alanı olan 2 ayrı alanın konut alanı ve üniversite alanı olarak, ... paftasında yer alan ve 100.000 ölçekli çevre düzeni planında tarım ve mera alanı olan 2 ayrı alanın sanayi alanı, depolama alanı ve konut alanı olarak planlandığı, dava konusu plan değişiklikleri yapılırken hiçbir kurumdan görüş alınmadığı, tarım, mera ve orman alanlarının (Bursa ve Keskin yolları boyu, Ihlamurkent, Emek, Vadişehir, 71 Evler, Sultandere, Muttalip, Koyunlar, Sakintepe, Kocakır, Yukarıçağlan, Aşağıçağlan, Kayapınar) nitelikli çalışma yapılmaksızın imara açıldığı, kısaca uyuşmazlık konusu nazım imar planının üst kademedeki 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planına aykırı olduğu iddiası bakımından; dava konusu nazım imar planında önerilen gelişme konut alanlarının, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında tarım, orman ve mera alanı olarak belirlenmiş alanlara önerildiği açık olduğundan, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planına aykırılık teşkil eden dava konusu işlemin bu kısmının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına aykırı olduğu,
- ... paftası açısından, Eskişehir-Bursa Yolu üzerinde ... Mahallesinin kuzey doğusunda bulunan alanın 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında tarımsal sanayi alanları-öneri şeklinde belirtildiği, dava konusu nazım imar planında ise kentsel çalışma alanı lejantı altında sanayi alanı ve küçük sanayi alanı olarak belirlendiği, anılan paftanın üst ölçekli plana uygun olduğu,
- ... paftası açısından, Bursa yolu üzerinden Eskişehir’e girişte Batıkent’e varmadan karayolu ile demiryolu arasında önerilen konut alanlarının, Keskin yolu üzerinde ... Mahallesinden ... yerleşimine kadar olan bölgede yer alan konut alanlarının 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında tarım alanı olarak belirlendiği, paftanın anılan kısmının 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planına aykırı olduğu, ancak anılan paftada ... Mahallesinin güneydoğusunda, Mantarlık Düzlüğü Mevkiinde yer alan konut alanlarının 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı kapsamında mevcut konut alanı olarak gösterildiği ve alanda yapılaşmanın başladığı, tarım alanları ve konut alanlarının iç içe yer aldığı boşluklu bir dokuya sahip olduğu, bu nedenle 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı kapsamında mevcut konut alanı olarak gösterilmesine karşın dava konusu nazım imar planında gelişme konut alanı olarak gösterildiği ve üst ölçekli plana bir aykırılık teşkil etmediği, dava konusu işlemin ... paftasının bu alana ilişkin kısmının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına uygun olduğu,
- ... paftası açısından, ... Mahallesinin 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planı kapsamında mevcut yerleşik alan olarak ele alındığı, dava konusu nazım imar planında ise seyrek yoğunluklu mevcut konut alanına ek olarak alanın batısında gelişme konut alanı önerildiği, dolayısıyla, dava dilekçesinde belirtildiği gibi alanın güneyinde önerilen bir gelişme konut alanı tespit edilmediği, anılan kısımda hukuka aykırılık olmadığı, öte yandan anılan üniversite alanı ve kuzey batısı Asri Mezarlık çevresine ilişkin alanda, nazım imar planı kapsamında önerilen gelişme konut alanlarının 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında büyük ölçüde tarım alanı ve kısmen mera olarak gösterildiği, bu nedenle ... paftasının anılan kısmının 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planına aykırı olduğu,
- ... paftası açısından, dava konusu nazım imar planının ... Mahallesi’nin batısında gelişme konut alanı, doğusunda ise küçük sanayi ve sanayi depolama alanı önerildiği, gelişme konut alanın önerildiği bölgenin 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında orman ve tarım alanı olarak gösterildiği, küçük sanayi alanı ve sanayi depolama alanı olarak önerilen alanların ise 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında mera ve tarım alanında kaldığı, Eskişehir OSB alanı güneyinde ve yeni OSB alanına doğru önerilen küçük sanayi alanı, depolama alanı ve sanayi alanının ise 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında orman alanı, tarım alanı ve mera alanında kaldığı, bu sebeplerle bu pafta yönünden dava konusu nazım imar planının üst ölçekli plana aykırı olduğu,
- Dava konusu nazım imar planının genel hükümlerinin 5. maddesinde, Tarım Bakanlığının uygun görüşü alınarak dava konusu imar planında değişiklik yapılmasına gerek olmaksızın alt ölçekli planlarda A, B, E, F, G rumuzlu alanların konut alanına, D rumuzlu alanın sanayi ve depolama alanına, C rumuzlu alanın lojistik alanına, H rumuzlu alanın sanayi alanına, I rumuzlu alanın küçük sanayi alanına ayrılabileceğinin, M rumuzlu mera alanının ise meradan çıkarılmak koşuluyla bu planda değişiklik yapılmaksızın alt ölçekli planlarda gelişme konut alanına ayrılabileceğinin düzenlendiği, bahsi geçen alanların tümünün dava konusu imar planında tarım veya mera alanı olarak planlanmasına rağmen bu alanlar için getirilen anılan plan notunda çelişkili biçimde konut, gelişme konut, sanayi ve lojistik alanı kullanımlarının belirlendiği, plan üzerinde tarım alanı olarak gösterilip üzerinde bir sembol kullanılarak plan notunun genel hükümlerine göre imara açılmasının Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "Genel planlama Esasları" başlıklı 7. maddesine aykırı olduğu,
-Dava konusu nazım imar planında A, B, C, D, E, F, G, H, I ve M rumuzları yoluyla getirilen kullanım kararlarının davaya konu bu planın kendisi ile çelişkili bir durum yarattığı ve planı işlevsiz kıldığı, korunması gereken tarım alanlarının ortadan kaldırılmasına yol açtığı ve tarımsal alanların bütünlüğünü bozduğu, planda kurulan koruma-kullanma dengesini zedelediği, planın kent formuna ve tarımsal korumaya ilişkin ana kararlarını olumsuz etkilediği, üst ölçekli çevre düzeni planında tarımsal alan olarak gösterilen oldukça büyük yüzölçümlü alanlarda konut gelişimine izin verilmesi nedeniyle dava konusu nazım imar planının ve üst ölçekli çevre düzeni planının tarımsal alan bütünlüğünün korunması ilkesine aykırı olduğu, anılan rumuzların bölgede plansızlık ve belirsizlik getiren bir karar olduğu, tarım alanlarının ortadan kaldırılmasına yol açtığı ve şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına aykırı olduğu,
-Dava konusu nazım imar planına ait plan notlarının 1.3. maddesinde dava dilekçesinde belirtildiği gibi rezerv alana ilişkin olarak ilgili yasaya, diğer bir deyişle 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanuna referans verdiği, alt ölçekli planlarda alanın bu yasa doğrultusunda ele alınacağına işaret ettiği ancak bunu yaparken, rezerv alanı sadece bir sınırdan ibaret görmediği, ilgili Yönetmelik’te de belirtildiği gibi kendi plan kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğini benimsediği, rezerv alan, gelişme konut alanı gösterimi ile planda tanımlandığı ve plan raporunda gelişmenin genel ilkeleri ve planlama yaklaşımı tarif edildiği, dava konusu işlemin bu kısmının Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğine aykırı olmadığı,
- Dava konusu imar planında park alanı olan bölgenin üniversite alanına dönüştürüldüğü ve çevresindeki tarım alanlarının konut alanına çevrildiği, mevcut planda zaten yetersiz olan donatı alanlarının daha da azalttığı, bu değişikliğin kurum görüşleri alınmadan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesine aykırı olarak onaylandığı iddiası bakımından; üniversite alanı kararının Porsuk çayı doğal değerinin korunması ve buradaki yeşil alan sürekliliğini güvence altına alan tedbirler alınmadığından, bu haliyle planın bu kısmının planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına aykırı olduğu,
-Dava konusu nazım imar planında yalnızca mevcut seyrek yoğunluk, mevcut düşük yoğunluk ve gelişme düşük yoğunluk kararlarının kişi/ha olarak sınırlarının belirlendiği, orta yoğun, yoğun, çok yoğun gibi yoğunluk kararlarının ise dava konusu imar planı lejantında yer almadığı, bunun yanı sıra ticaret+turizm+konut alanı kullanım kararı getirilen Tepebaşı, Odunpazarı ve Muttalip bölgesinde konut oranı ve yoğunluğu belirlenmeyen oldukça geniş alanlar bulunduğu, planın yoğunluk ve yapılaşma kararlarını alt ölçekli planlara bıraktığının belirtildiği, ancak yoğunluk kararlarının planlanan alanların niteliklerine göre çeşitlendirilmek suretiyle dava konusu 1/25.000 ölçekli nazım imar planı ölçeğinde belirlenmesi gerektiği, bununla birlikte ticaret+turizm+konut alanlarında ne oranda konut alanı öngörüldüğü ve bu alanların yoğunluklarına ilişkin olarak alt ölçekli planların ne şekilde yönlendirileceğinin belirtilmesi gerektiği halde yapılmadığı, bu nedenle planın yoğunluk kararlarının planlama ilkelerine uymadığı, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı,
-1/25.000 ölçekli nazım imar planında tüm yolların gösterilmesinin beklenemeyeceğini, ölçeğin gerektirdiği koşullar ve ana plan kararlarını aktarma zorunluluğunun bir miktar soyutlamayı zorunlu kıldığı, bunun gösterilmeyen yolların (aksi plan açıklama raporunda belirtilmedikçe) kaldırılacağı anlamına gelmediği, ulaşım ana planı konusunda ise nazım imar planı ve ulaşım ana planının eşgüdümlü yürütülmesinin doğru bir planlama yaklaşımı olacağı ve 1/25.000 ölçekli nazım imar planı yapılmadan önce ulaşım planının yapılmış olması zorunluluğunun söz konusu olmadığı, dava konusu planın yapımını takiben 2017 yılında Eskişehir Ulaşım Ana Planı’nın çalışmalarının büyük ölçüde tamamlandığı, bu nedenlerle dava konusu işlemin bu kısmınında şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve imar mevzuatı açısından bir aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle,
-Eskişehir Metropoliten Alanı, Merkez Bölgesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı ... paftasının 'Bursa yolu üzerinden Eskişehir’e girişte Batıkent’e varmadan karayolu ile demiryolu arasında önerilen konut alanları' ile Keskin yolu üzerinde Aşağısöğütönü Mahallesinden Keskin yerleşimine kadar olan bölgede yer alan konut alanlarına' ilişkin kısmının,
-Eskişehir Metropoliten Alanı, Merkez Bölgesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı ... paftasının üniversite alanı ve kuzey batısı Asri Mezarlık çevresine ilişkin alanda, önerilen gelişme konut alanlarına ilişkin kısmının,
-Eskişehir Metropoliten Alanı, Merkez Bölgesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planı ... paftasının ... Mahallesinin batısında yer alan gelişme konut alanı, doğusunda yer alan küçük sanayi ve sanayi depolama alanı ile Eskişehir OSB alanı güneyinde ve yeni OSB alanına doğru önerilen 'küçük sanayi alanı, depolama alanı ve sanayi alanı'na ilişkin kısımlarının,
-Tarım Bakanlığının uygun görüşü alınarak dava konusu imar planında değişiklik yapılmasına gerek olmaksızın alt ölçekli planlarda A, B, E, F, G rumuzlu alanların konut alanına, D rumuzlu alanın sanayi ve depolama alanına, C rumuzlu alanın lojistik alanına, H rumuzlu alanın sanayi alanına, I rumuzlu alanın küçük sanayi alanına ayrılabileceğinin, M rumuzlu mera alanının ise meradan çıkarılmak koşuluyla bu planda değişiklik yapılmaksızın alt ölçekli planlarda gelişme konut alanına ayrılabileceğinin düzenlenmesine ilişkin kısımlarının (anılan rumuzlar ve plan notlarına ilişkin kısımlarının),
-Park alanı olan bölgenin üniversite alanına dönüştürülmesine ilişkin kısmının,
-Konut alanları için getirilen yoğunluk değerlerine ilişkin kısmının iptaline,
-Diğer kısımlar bakımından ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Davanın reddine ilişkin kısım bakımından davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun ve davalı idarenin iptale ilişkin kısım bakımından yaptığı başvurunun dava konusu işlemin park alanı olan bölgenin üniversite alanına dönüştürülmesine yönelik kısmı dışındaki hususlar yönünden reddine, davalı idarenin Eskişehir Metropoliten Alanı Merkez Bölgesi 1/25.000 ölçekli Nazım İmar Planının park alanı olan bölgenin üniversite alanına dönüştürülmesine (üniversite alanına ilişkin kısmının) yönelik kısmı yönünden istinaf başvurusuna ilişkin olarak; Eskişehir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/25.000 ölçekli nazım imar planında tadilen yükseköğretim alanı olarak planlanması kabul edilen alana, 1/25.000 ölçekli nazım imar planı plan notları paftasında ve plan açıklama raporunda yer alan genel hükümler başlığı altına "Eskişehir Osmangazi Üniversitesinin kuzeyinde ve kuzeybatısında yer alan ve Eskişehir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla tadilen Yükseköğretim Alanı olarak planlanan alanlarda; yapı yapılmayacak olup, tüm kente hizmet verecek şekilde Porsuk Çayı doğal değerinin korunması ve yeşil alan sürekliliğinin kesintiye uğramaması adına peyzaj düzenlemesi yapılacaktır.” hükmünün eklenmiş olduğu ve park alanlarının korunduğu gerekçesiyle davalı idarenin anılan kısım bakımından istinaf başvurusunun kabulüne, üniversite alanına ilişkin mahkeme kararının kaldırılmasına ve anılan kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

SAVUNMALARIN ÖZETİ : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 17/12/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.