Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2023/7319 E.,  2023/9579 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/7319
Karar No : 2023/9579

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …

DİĞER DAVACILAR : 1- …
2- …
3- …
4- …

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- … Bakanlığı-ANKARA
VEKİLİ : Av. …
2- … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bartın ili, Amasra ilçesi, ... mahallesi ... ada … sayılı parseli de kapsayan alanda yapılan 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planının kabulüne ilişkin Amasra Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararına karşı yapılan itirazın, Kültür ve Turizm Bakanlığı Karabük Kültür Varlıklarını Koruma Kurulunun … tarihli, …sayılı kararı doğrultusunda reddedilmesine ilişkin Amasra Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:…, sayılı kararda; dava konusu imar planlarının tamamının iptali istemiyle Amasra Kültür ve Turizm Derneği tarafından açılan davada, … İdare Mahkemesinin E:… sayılı dosyasında yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu imar planlarının tamamının imar mevzuatına, planlama esaslarına, planlama tekniğine, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına uygun olmadığı gerekçesi ile iptaline karar verildiği, anılan Mahkeme kararında belirtilen iptal gerekçelerinin planın genelini etkiler nitelikte olduğu, parsel bazlı olarak açılan bu davada da planlama kararları dayanaksız hale geldiğinden dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti:Temyize konu kararda; dava konusu imar planlarının 22/01/2021- 22/02/2021 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edildiği, davacı tarafından askı süresi içerisinde 22/02/2021 tarihli dilekçe ile anılan planlara itiraz edildiği, itirazın Amasra Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla kabul edildiği, imar planları koruma amaçlı imar planı niteliğinde olduğundan, söz konusu kararın değerlendirilmek üzere Kültür ve Turizm Bakanlığı Karabük Kültür Varlıklarını Koruma Kuruluna sunulduğu, Kültür ve Turizm Bakanlığı Karabük Kültür Varlıklarını Koruma Kurulunun … tarihli, … sayılı kararı ile itirazın kabulüne dair meclis kararı uygun bulunmadığı, bu doğrultuda davacının itirazının reddine yönelik Amasra Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararının alındığı, söz konusu işlemin davacıya 02/12/2021 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine 01/02/2022 tarihinde bakılan davanın açıldığı, dava ve savunma dilekçelerinde plan uyarınca tesis edilen herhangi bir uygulama işleminden söz edilmediği, bu konuda dosyada herhangi bir belgenin bulunmadığı, ara karara davalı idarelerce verilen cevaplarda söz konusu imar planlarına yönelik herhangi bir uygulama işleminin bulunmadığının belirtildiği, bu durumda dava konusu imar planlarına ilan süresi içerisinde yapılan itiraza, son ilan tarihinden itibaren (işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle) 60 gün içinde cevap verilmemesi nedeniyle itiraz reddedilmiş sayılacağından, zımni ret işleminin oluştuğu 23/04/2021 tarihini izleyen 60 günlük dava açma süresi içinde ve en son 22/06/2021 tarihinde dava açılması gerekirken, 01/02/2022 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İmar planına yapılan itiraz sonrasında Amasra Belediye Meclisinin 26/05/2021 tarihli 69 sayılı kararı ile itirazının kabul edildiği, itirazı kabul edildiğinden kabul edilen bir talebe yönelik olarak dava açmanın hayatın olağan akışına aykırı olduğu, itirazının kabul edildiği Amasra Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararının Kültür ve Turizm Bakanlığı Karabük Kültür Varlıklarını Koruma Kurulunun … tarih ve … sayılı kararı ile uygun bulunmadığı, sonrasında bu doğrultuda Amasra Belediye Meclisinin … tarihli … sayılı kararı ile itirazının reddine karar verildiği, anılan kararın 02/12/2021 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine 01/02/2022 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, Temyiz dilekçesinde davacı tarafından ileri sürüldüğü şekilde davada İdari Yargılama Usul Kanunun 10. maddesinin uygulanmasının mümkün olmadığı, Kanunun 11. maddesinin uygulanması gerektiği, bu kapsamda bakıldığında davanın süresinde açılmadığı, geçmiş olan sürenin ancak Kanunun 7.maddesinin 4.fıkrası uyarınca işlemin uygulanması ile yeniden başlayabileceği, olayda uygulama işleminin mevcut olmadığı, yalnızca idari işlemin değiştirilmesi amacını taşıyan bir başvurunun bulunduğu, bu nedenle başvuru İdari Yargılama Usulü Kanununun 11.maddesi kapsamında kaldığından davanın süresinde açılmadığı, davanın süre aşımı nedeniyle reddine dair kararın usul ve yasaya uygun olduğu hususları belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
… Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY: Bartın ili, Amasra ilçesi, ... Mahallesi, ... ada … sayılı parseli kapsayan alana yönelik dava konusu 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planının Amasra Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ile kabul edildiği, söz konusu imar planlarının 22/01/2021- 22/02/2021 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edildiği, davacılar tarafından askı süresi içerisinde 22/02/2021 tarihli dilekçe ile itiraz edildiği, davacıların itirazının Amasra Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla kabul edildiği, anılan kararın davacılara 21/06/2021 tarihinde tebliğ edildiği, Amasra Belediye Başkanlığı tarafından davacıya verilen ve dosya içeriğinde de bulunan … tarih ve … sayılı cevabi yazının gerek içerik kısmında, gerekse ilgi (b) kısmında bu tebligattan bahsedildiği, Kültür ve Turizm Bakanlığı Karabük Kültür Varlıklarını Koruma Kurulunun … tarihli, … sayılı kararı ile itirazın kabulüne dair belediye meclisi kararının uygun bulunmadığı, bu doğrultuda davacıların itirazının reddine ilişkin Amasra Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararının alındığı, söz konusu kararın davacılara 02/12/2021 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine 01/02/2022 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; yine aynı Yasanın işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı yolunda düzenlemeler yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun, "Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması" başlıklı 8. maddesinin (b) bendinde ise, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi on beş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar." kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık konusu olayda, dava konusu 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı ile 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planının Amasra Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararı ile kabul edildiği, askı süresi içerisinde parsel malikince yapılan itirazın kabulüne ilişkin olarak Amasra Belediye Meclisince 26/05/2021 tarihli, 69 sayılı kararın alındığı, ancak anılan dava konusu imar planları koruma amaçlı imar planı niteliğinde olduğundan, itirazın kabulüne ilişkin belediye meclisi kararının değerlendirilmek üzere Kültür ve Turizm Bakanlığı Karabük Kültür Varlıklarını Koruma Kuruluna sunulduğu, Kültür ve Turizm Bakanlığı Karabük Kültür Varlıklarını Koruma Kurulunun … tarihli, … sayılı kararı ile itirazın kabulüne ilişkin … tarihli, … sayılı belediye meclisi kararının uygun bulunmadığı, bu kurul kararı doğrultusunda yeniden değerlendirme yapılmak suretiyle Amasra Belediye Meclisince … tarihli, … sayılı itirazın reddine dair karar alınarak dava konusu imar planlarının nihai şeklini aldığı anlaşılmaktadır.
Bakılan davada, idari dava dairesince, davacının yapmış olduğu itirazın reddedildiği belirtilerek, askı süresi ve zımni ret tarihleri esas alınarak davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiş ise de, davacının planlara askı tarihleri içerisinde itiraz ettiği, dolayısıyla son ilan tarihinden itibaren (işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle) 60 gün içinde cevap verilmemesi nedeniyle itiraz reddedilmiş sayılacağından, zımni ret işleminin oluştuğu 23/04/2021 tarihini izleyen 60 günlük dava açma süresi içinde dava açılabileceği bu sürenin ise 22.06.2021 tarihinde sona erdiği, Amasra Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla ise davacının itirazının kabulü yönünde karar verildiği, her ne kadar bu karar koruma kurulundan onaylanmadan verilmemesi gerekmekte ise de sonuç olarak davacının itirazın kabul edildiği ve bu kararın davacıya 16/06/2021 tarihinde dava açma süresi henüz bitmeden tebliğ edildiği, ortada ilgilisi hakkında olumsuz yönde hüküm ve sonuç doğuran bir işlem olmadığından davacının itirazının kabulüne ilişkin olan ve talebine aykırı olmayan bu işleme dava açmasının kendisinden beklenemeyeceği, bu nedenle davacının aslında itirazının idarece kabul edildiğini ve dava açmasını gerektiren somut bir uyuşmazlık bulunmadığını düşündüğü göz önünde bulundurulduğunda; dava açma süresini zımni ret işlemi ile başlatmanın hukuka uygun olmadığı Amasra Belediye Meclisinin itirazın reddine ilişkin 04/11/2021 tarihli işleminin ise davacının gelinen aşamada hukuki durumunu değiştirecek aleyhine sonuç doğuran yeni bir karar olduğu bu nedenle anılan kararın davacıya 02/12/2021 tarihinde tebliği üzerine 01/02/2022 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın esası hakkında karar verilmesi gerekirken, davanın süre aşımı nedeniyle reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacı tarafın temyiz isteminin kabulüne,
2.Dava konusu işlemin iptaline dair mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/12/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.