Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2023/1863 E.,  2023/5361 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/1863
Karar No : 2023/5361

DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …

DAVALILAR : 1- … - ANKARA
2- … Bakanlığı - ANKARA
VEKİLLERİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : 10/01/2023 tarih ve 32069 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 09/01/2023 tarih ve 6661 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile ana Yönetmeliğin 9. maddesine eklenen 10. fıkranın iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu Yönetmelik değişikliği ile düzenlemeden önceki hukuki düzenlemeye güvenerek işlem tesis eden ve sözleşme imzalayan hak sahiplerinin zarar göreceği; düzenlemenin Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmeliğin yeni turizm tesisi türlerinin gelişmesine olanak sağlamak olan amacına aykırı olduğu, Kültür ve Turizm Bakanlığının Turizm İşletme Belgesi başvurularını inceleme yetkisinin Kanunda tahdidi olarak sayılmış olmasına rağmen anılan düzenlemeyle Turizm İşletme Belgesi verilmesine kanunda öngörülmeyen yeni sınırlamalar getirildiği, bu nedenle dava konusu işlemin hukuk güvenliği ilkesine ve kanuna aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

DAVALILARIN SAVUNMASI : Usule ilişkin olarak, davacının dava açmakta hukuki menfaati bulunmadığından davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği, esasa ilişkin olarak ise dava konusu işlemin hukuka uygun olarak tesis edildiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi gereğince dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: 10/01/2023 tarih ve 32069 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 09/01/2023 tarih ve 6661 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesi ile 31/05/2019 tarihli ve 1134 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile yürürlüğe konulan Turizm Tesislerinin Niteliklerine Yönetmeliğin 9. maddesine dokuzuncu fıkrasından sonra gelmek üzere eklenen " (10) Tahsisli kamu taşınmazları üzerinde yer alan tesislere, sözleşmelerinde belirtilen tesis türü dışında turizm belgesi verilmez. Tabiat parkı, konaklamalı mesire yeri veya konaklamalı orman parkında yapılan konaklama tesislerine, ancak kırsal turizm tesisleri, lüks çadır, kampingler, konaklama amaçlı mesire yerleri ve konaklamalı orman parkları türlerine uygun olması ve aranılan nitelikleri taşınması durumunda turizm belgesi düzenlenebilir." düzenlemesinin iptali istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 4577 sayılı Kanunla değişik 2. maddesinde; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar "iptal davası" olarak tanımlanmış olup, bu davalar idarenin hukuka uygun davranmasını sağlayan en önemli araçlardandır.
Ancak, yargısal denetim amacıyla her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması koşuluna ihtiyaç vardır. Her olay ve davada, yargı merciine başvurarak dava açan kişinin menfaatinin, iptali istenen işlemle ne ölçüde ihlal edildiğinin takdiri de yargı mercilerine bırakılmıştır.
İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir. Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir. Aksi halde, kişilerin kendisine etkisi bulunmayan, menfaatlerini ihlal etmeyen idari işlemler hakkında da iptal davası açma hakkı doğar ve bu durum idarenin işleyişini olumsuz etkiler.
Aynı Kanunun 14. maddesinde de; dava dilekçelerinin ehliyet yönünden inceleneceği ve 15/1-b maddesinde; bu hususta Kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği hükmü düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmünün değerlendirilmesinden; yargısal denetim amacıyla her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması koşuluna ihtiyaç vardır. Her olay ve davada, yargı merciine başvurarak dava açan kişinin menfaatinin, iptali istenen işlemle ne ölçüde ihlal edildiğinin takdiri de yargı mercilerine bırakılmıştır.
İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir. Başka bir anlatımla; iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir. Aksi halde, kişilerin kendisine etkisi bulunmayan, menfaatlerini ihlal etmeyen idari işlemler hakkında da iptal davası açma hakkı doğar ve bu durum idarenin işleyişini olumsuz etkiler.
Uyuşmazlık konusu olayda, 13/03/2023 tarihinde kayda giren dava dilekçesinde, davacı ...'in, Bodrum Turistik Otelciler, İşletmeler ve Yatırımcılar Derneği yönetim kurulu başkanı olduğu belirtilerek, davanın kendi adına açıldığı, dava dilekçesi ekinde sunulan imza sirküleri ve dernek karar defterinde ise derneğin yönetim kurulu üyelerinden başkan ... ile Sayman ...'ın her ikisinin atacağı imza ile derneği temsile yetkili olduklarının belirtildiği anlaşılmaktadır.
Dairemizin 04/04/2023 tarih ve E:2023/1863 sayılı ara kararı ile davacıdan, dava konusu işlem ile arasındaki menfaat ilişkisinin açıklanması, varsa bilgi ve belge sunulmasının istenilmesi üzerine, davacı vekili tarafından verilen 24/04/2023 tarihli dilekçede, davacının başkanı olduğu derneğe birçok otelin üye olduğu, dava konusu idari işlemin üye otellerin hak ve menfaatlerini doğrudan ilgilendirdiğinin belirtildiği, başkaca bilgi ve belge sunulmadığı görülmektedir.
Bu durumda, davacının dernek adına değil, kendisi adına dava açtığı, "Dernek Yönetim Kurulu Başkanı" sıfatının kendisine dernek adına dava açma yetkisini kazandırmayacağı, dava konusu işlem nedeniyle davacının, kişisel, güncel ve meşru bir menfaatinin ihlal edildiğinden söz edilemeyeceği, bu nedenle, bakılan davayı açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen …-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
3. Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan …-TL yürütmenin durdurulması harcının ve varsa posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 30/05/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.