Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2021/2870 E.,  2023/9933 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/2870
Karar No : 2023/9933

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Valiliği (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bartın ili, Merkez, … Köyü, … ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda 1/5000 ölçekli revizyon+ilave nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon+ilave uygulama imar planının kabulüne ilişkin Bartın Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının ve bu karara karşı yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun ve dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; Zonguldak-Bartın-Karabük Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının 'V.Genel Hükümler' başlığı altında yer alan V.48. nolu plan hükmü uyarınca hazine arazilerindeki uygulamalarda, Milli Emlak Genel Müdürlüğünün uygun görüşünün alınmasının zorunlu olduğu açıkça belirtilmesine rağmen Milli Emlak Genel Müdürlüğü görüşünün alınmadığı; Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 33. maddesinde belirtilen, imar planlarına yapılan itirazların reddedilmesi halinde red kararı tarihinde planların kesinleşeceği açıkça belirtilmekte iken davaya konu Belediye meclis kararında açıkça red veya kabul ifadesinin yer almadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; 3194 sayılı İmar Kanununda ve Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinde, imar planlarının yapımı, değişikliği, revizyonu ve ilavesinde mülkiyet esasına dayanılarak maliki olması sıfatıyla hazinenin veya başka bir kamu kurumu veya kuruluşun, gerçek ve tüzel kişilerin uygun görüşünün alınmasını şart koşan bir düzenlemeye yer verilmediği, mülkiyet ilişkisinden bağımsız olarak, taşınmazın niteliği, imar planında öngörülmüş olan fonksiyonun değiştirilmesinin söz konusu olması halinde ise ilgili kurum, bakanlık veya yatırımcı kurum veya kuruluştan görüş alınması gerektiğinin düzenlendiği, bu nedenle Milli Emlak Genel Müdürlüğünün uygun görüşünün alınmasının zorunlu olmadığı; mevzuat hükümleri ile idari yargıda yerleşmiş içtihatlar dikkate alındığında, bir işleme yönelik (dava konusu olayda revizyon-ilave imar planlarına) yapılan itiraz üzerine işlem tesis edilmemesi veya işlem tesis edilmekle birlikte itiraz edilen hususa yönelik açık, somut kabul kararına yer verilmemiş olması durumunda, itiraza konu talebin zımnen reddine karar verildiğinin kabul edildiği, dava dilekçesinde de davacının bu hususu zımnen red olarak kabul ettiği anlaşıldığından İdare Mahkemesi kararında hukuka uygunluk bulunmadığı, uyuşmazlığın esasına yönelik olarak ise; dava konusu planların araştırma raporu eki olan orman durumu haritasına göre dava konusu taşınmazın orman dışında kalan alanlardan olduğu, dolayısıyla söz konusu taşınmaz için getirilen kullanım kararının üst ölçekli planlara aykırılık oluşturmadığı, mezarlık alanı olarak planlanan ve orman alanı dışında kalan alanlardan olan taşınmazın, komşu parseldeki mezarlık alanı ile bütünleşecek şekilde planlandığı, söz konusu planlama ile ilerleyen yıllarda ortaya çıkacak kentsel bir ihtiyacın karşılanmasının amaçlandığı anlaşıldığından, taşınmazın mezarlık alanı olarak planlanmasında imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Zonguldak-Bartın-Karabük Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının 'V.Genel Hükümler' başlığı altında yer alan V.48. nolu plan hükmü uyarınca hazine arazilerindeki uygulamalarda, Milli Emlak Genel Müdürlüğünün uygun görüşünün alınmasının zorunlu olduğu açıkça belirtilmesine rağmen Milli Emlak Genel Müdürlüğü görüşünün alınmadığından dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının usule ve hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyize konu kararın usule ve hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Mülkiyeti hazineye ait Bartın ili, Merkez, … Köyü, … ada, … parsel sayılı sayılı taşınmazın bulunduğu alanda Bartın Belediye Meclisinin … tarihli, … sayılı kararıyla, 1/5000 ölçekli revizyon+ilave nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon+ilave uygulama imar planı kabul edilerek 08/08/2018 - 07/09/2018 tarihleri arasında askıya çıkarılmıştır.
2006 onay tarihli nazım imar planında, uyuşmazlık konusun taşınmazın büyük kısmı "doğal karakteri korunacak alan", küçük bir kısmı ise düşük yoğunluklu yerleşik konut alanı" olarak belirlenmiştir.
Taşınmaz, dava konusu 01/08/2018 tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planında "mezarlık alanı", 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ise "orman alanı" olarak ayrılmıştır.
Dava konusu planlara askı süresi içerisinde yapılan itirazların değerlendirilmesi üzerine Bartın Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla yeniden düzenlenerek onaylanan uygulama imar planında taşınmazın "orman alanı" fonksiyonu "mezarlık alanı" olarak değiştirilmiştir.
Askı süresi içerisinde davacı tarafından yapılan itirazın ise zımnen reddi üzerine, taşınmazın Dallıca Köyü Muhtarlığına cami lojmanı yapılmak üzere tahsis edildiği iddiasıyla söz konusu imar planlarının ve buna yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
3194 sayılı Kanunun 6. maddesinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmıştır. Anılan Kanunun 8. maddesinde ise alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.
19/01/2010 tarih ve 27467 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Mezarlık Yerlerinin İnşaası ile Cenaze Nakil ve Defin İşlemleri Hakkında Yönetmelik'in "Mezarlık yeri seçimi komisyonu" başlıklı 6. maddesinde; yeni kurulacak mezarlık alanlarının mezarlık olarak kullanımının uygun olup olmadığına, su kaynaklarına, yerleşim yerine ve insanların iskanına mahsus meskenlere mesafesine, hakim rüzgarın yönü, bölgenin coğrafi, jeolojik, meteorolojik şartları, arazi ve ulaşım imkanları gibi şartlar da göz önüne alınarak mezarlık yeri seçimi komisyonunun hazırlayacağı rapora göre il veya ilçe umumi hıfzıssıhha kurullarınca karar verileceği, komisyonun, yer tetkikini gerçekleştirdikten sonra raporunu hazırlayarak il veya ilçe umumi hıfzıssıhha kuruluna sunacağı, umumi hıfzıssıhha kurulunun, komisyonun raporuna göre teklif edilen alanın mezarlık yeri olarak kullanımının uygun olup olmadığına karar vereceği, uygun görüş verildiği takdirde rapordaki mesafeler ile diğer konuların belediyece imar plan notlarına işleneceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, uygulama imar planları, varsa kadastral durumu da işlenmiş halihazır haritaların üzerine nazım plan esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren planlardır. Alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, kararlarına uyumlu olması zorunludur.
Uyuşmazlığa konu taşınmaz, 01/08/2018 onay tarihli 1/5000 revizyon-ilave nazım imar planında mezarlık alanı foksiyonu getirilmesine rağmen aynı tarihte onaylanan 1/1000 revizyon-ilave uygulama imar planında üst ölçekli plana aykırı bir şekilde orman alanı olarak belirlendiği görülmekle birlikte dava açılmadan önce yeniden düzenlenen 02/11/2018 tarihinde onaylanan 1/1000 ölçekli revizyon-ilave uygulama imar planında taşınmaza mezarlık alanı fonksiyonu getirilerek üst ölçekli planla uyumlu hale getirildiği ve davacının itirazının mezarlık alanının kaldırılmasına ilişkin olduğu anlaşıldığından uyuşmazlık dava konusu imar planlarında getirilen mezarlık alanı fonksiyonuna ilişkin olarak incelenmiştir.
Uyuşmazlıkta, mülkiyeti hazineye ait olup cami lojmanı yapılmak üzere Dallıca Köyü muhtarlığına tahsis edilen taşınmazın dava konusu imar planlarında mezarlık alanı olarak planlandığı, bu sebeple planların hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptalinin istenildiği görülmüştür.
Dosyanın incelenmesinden; 2006 tarihli nazım imar planında, taşınmazın büyük kısmının "doğal karakteri korunacak alan", küçük bir kısmının ise düşük yoğunluklu yerleşik konut alanı" olarak belirlendiği, 01/08/2018 onay tarihli dava konusu revizyon-ilave nazım imar planında ise "mezarlık alanı" olarak belirlendiği, İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda; taşınmaz üzerinde bulunan binanın, 2006 tarihli nazım imar planına göre konut alanı olarak ayrılan kısımda yapılmadığı, yapılaşmaya yönelik tahsis işleminde ilgili kurumdan izin alınması gerekirken söz konusu usule uyulmadığı, ayrıca tarla vasfında olan taşınmazın yapılaşmaya açılabilmesi için 5403 ve 3194 sayılı Kanun kapsamında gerekli izinlerin alınması gerektiği, tarımsal bir bütünlüğün bulunmadığı ve halihazırda tarımsal bir faaliyetin yapılmadığı, arazinin eğimli olduğu, taşınmaza komşu parsel de mezarlık alanı bulunduğu, dolayısıyla mezarlık alanıyla bütünleşmenin sağlanarak ilerleyen yıllarda ortaya çıkacak kentsel bir ihtiyacı karşılayacak mezarlık alanı kullanımının imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olmadığı yönünde tespitlere yer verildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen Mezarlık Yerlerinin İnşaası ile Cenaze Nakil ve Defin İşlemleri Hakkında Yönetmelik hükmüyle yeni kurulacak mezarlık alanlarının mezarlık olarak kullanımının uygun olup olmadığına, su kaynaklarına, yerleşim yerine ve insanların iskanına mahsus meskenlere mesafesine, hakim rüzgarın yönü, bölgenin coğrafi, jeolojik, meteorolojik şartları, arazi ve ulaşım imkanları gibi şartlar da göz önüne alınarak mezarlık yeri seçimi komisyonunun hazırlayacağı rapora göre il veya ilçe umumi hıfzıssıhha kurullarınca karar verileceği, komisyonun, yer tetkikini gerçekleştirdikten sonra raporunu hazırlayarak il veya ilçe umumi hıfzıssıhha kuruluna sunacağı, umumi hıfzıssıhha kurulunun, komisyonun raporuna göre teklif edilen alanın mezarlık yeri olarak kullanımının uygun olup olmadığına karar vereceği kurala bağlanmış olup; dosyada yer alan bilgi ve belgelerden, uyuşmazlığa konu taşınmazın kullanımının mezarlık alanı olarak belirlenmesine ilişkin planlama sürecinde anılan düzenlemede yer verilen usule uyulup uyulmadığı, umumi hıfzısıhha kurulunca verilen bir karar bulunup bulunmadığı hususu anlaşılamamaktadır.
Bu itibarla; taşınmazın kullanımının mezarlık alanı olarak planlanması sürecinde umumi hıfzısıhha kurulunca alınan bir karar bulunup bulunmadığı hususu araştırılarak buna göre yeniden bir karar verilmesi gerekmekte olup, eksik inceleme sonucu verilen temyize konu kararda isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/12/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.