Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2020/7930 E.,  2023/5777 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/7930
Karar No : 2023/5777

TEMYİZ EDEN (DAVACI): …
VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI): … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLLERİ : Av. …, Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, Kepez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … sayılı parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun onaylanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile bu plana askıda süresi içerisinde yapılan itirazların reddine dair … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararlarının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; uyuşmazlık konusu Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı yönünden, 21/07/2017-21/08/2017 tarihleri arasında askıya çıkarılan … tarih ve … sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi kararına karşı askı süresi içerisinde itiraz edilmediğinden son ilan tarihi olan 21/08/2017 tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde ve en son 20/10/2017 tarihinde dava açılması gerekirken davacı tarafından yapılan 17/05/2018 tarihli bilgi edinme niteliğindeki başvuru üzerine davalı idarece verilen ve dava açma süresini canlandırmayan … tarih ve … sayılı cevap üzerine 25/05/2018 tarihinde açılan davanın bu kısmının süre aşımı nedeniyle incelenmesi olanağı bulunmadığı gerekçesiyle reddine; uyuşmazlık konusu Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi kararı yönünden ise, 21/07/2017-21/08/2017 tarihleri arasında askıya çıkarılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonuna davacı tarafından askı süresi içerisinde itiraz edilmediğinden yalnız askı süresince yapılan itirazların reddine ilişkin olan Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile davacı arasında kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilişkinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın anılan kısmının ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği, öte yandan, davacı tarafından sunulan istinaf dilekçesinde, dava dilekçesindeki duruşma talebinin idare mahkemesince karşılanmadan karar verilmesinin usule aykırı olduğu iddiası ileri sürülmüş ise de, istinaf istemine konu mahkeme kararı, 2577 sayılı Kanun'un 14. ve 15. maddeleri uyarınca ilk inceleme üzerine verilen bir usul kararı niteliğinde olduğundan duruşma yapılmaksızın verilen istinafa konu kararda bu yönüyle de hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava dilekçesinde duruşma isteminde bulunulmasına karşın duruşma yapılmadan karar verilmiş olmasının usule aykırı olduğu, imar planlarına karşı açılacak davalarda ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içerisinde içerisinde dava açılmamış olsa dahi uygulama işlemi niteliğinde işlemlerin tesis edilmesi halinde, uygulama işlemi ile birlikte veya doğrudan imar planına karşı dava açılabileceği, 16/05/2018 tarihli bilgi edinme başvurusu üzerine dava konusu işlemin uygulandığının öğrenildiği, davanın süresi içerisinde açıldığı iddiaları ileri sürülerek temyize konu kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Antalya ili, Kepez ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonu uyarınca, … tarih ve … sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Encümeni kararı ile onaylanarak 02/10/2017-02/11/2017 tarihleri arasında ilan edilen parselasyon işlemine karşı davacı tarafından 25/10/2017 tarihli dilekçe ile askıda yapılan itirazın … tarih ve … sayılı belediye encümeni kararı ile reddi üzerine, parselasyon yapılmasına ilişkin kararın ve bu karara yapılan itirazının reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada; ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda, davacı tarafından askı süresi içinde yapılan itirazın reddine ilişkin işlemin 22/12/2017 tarihinde tebliğ edildiği görüldüğünden davanın, ret cevabının tebliğini izleyen altmış gün içerisinde (en son 20/02/2018 tarihine kadar) açılması gerekirken 25/05/2018 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle incelenme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle reddine karar verilmiştir.
Anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile davacının askıda yaptığı itirazın reddine ilişkin cevabın tebliğinin usulsüz olduğu, askıya çıkarılan parselasyona karşı davacı tarafından itiraz edildiğinden bu işlemden haberdar olunduğunun açık olduğu, bu durumda dava açma süresinin, askı süresinin son günü olan 02/11/2017 tarihini izleyen 60 günün sonu olan 01/01/2018 tarihinde zımnen reddedilmiş sayıldığı, zımni ret cevabını takip eden 60 gün içerisinde (en son 03/03/2018 tarihine kadar) dava açılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra 25/05/2018 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle incelenme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmesi üzerine bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu neticesinde Danıştay Altıncı Dairesinin 06/10/2021 tarih ve E:2019/16953, K:2021/10940 sayılı kararı ile dava konusu parselasyon planına yapılan itirazların değerlendirildiği … tarih ve … sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Encümen kararının usulüne uygun şekilde ilan edilip edilmediğinin, ilan edilmiş ise davanın, son ilan tarihinden itibaren yasal dava açma süresi içerisinde açılıp açılmadığının araştırılması suretiyle karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak karar verildiği neticesine ulaşıldığı gerekçesiyle temyize konu kararın bozulmasına karar verilmiştir.
… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, Dairemizin anılan bozma kararına uyularak verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; parselasyona karşı askıda yapılan itirazların bir kısmının kabul edilmesi nedeniyle parselasyon planının yeniden ilan edilerek kesinleştirilmesi gerekirken henüz askı-ilan sürecinin işletilmediği görüldüğünden 25/05/2018 tarihinde açılan davanın süresi içerisinde açılmadığının hukuken söylenemeyeceği belirtilerek davanın süresi içerisinde açıldığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile davanın süre aşımı yönünden reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının kaldırılarak yeniden bir karar verilmek üzere dava dosyasının idare mahkemesine iadesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine, ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda ise; aynı parselasyon işlemine karşı dava dışı … tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı dava konusu işlemin iptaline yolundaki karar (Anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı, Dairemizin 04/03/2021 tarih ve E:2020/5358, K:2021/3049 sayılı kararı ile onanarak kesinleşmiştir.) üzerine Antalya Büyükşehir Belediye Encümeninin … tarih ve … sayılı kararı ile uygulama sahasındaki tüm parseller yönünden kadastral parsallere geri dönüşüm kararı alınarak tapuya tescilinin gerçekleştirildiğinin ve dava konusu parselle ilgili yeniden bir parselasyon işleminin yapılmadığının anlaşılması karşında konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, ... İdare Mahkemesinin anılan kararı temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.
Bahsi geçen parselasyonun dayanağı olan ve 21/07/2017-21/08/2017 tarihleri arasında askıya çıkarılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının onaylanmasına ilişkin … tarih ve … sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi kararına karşı davacı dışında parsel maliklerince askı süresince yapılan itirazlar, … tarih ve … sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile reddedilmiştir.
Davacı tarafından, taşınmazında yapılan imar uygulamaları hakkında bilgi verilmesi talebini içeren 17/05/2018 tarihli başvuruya davalı idarece verilen … tarih ve … sayılı cevap üzerine, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonunun onaylanmasına yönelik … tarih ve … sayılı ve anılan plan kararına karşı askıda yapılan itirazların reddine yönelik … tarih ve … sayılı belediye meclisi kararlarının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun ''Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması'' başlıklı 8.maddesinin 1.fıkrasının (b) bendinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir.Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 19. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "İmar planlarına göre parselasyon planları yapılıp, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dışında ise il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe girer. Bu planlar bir (1) ay müddetle ilgili idarede asılır. Ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur. Bu sürenin sonunda kesinleşir. Tashih edilecek planlar hakkında da bu hüküm uygulanır. Kesinleşen parselasyon planları tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir. Bu daireler ilgililerin muvafakatı aranmaksızın, sicilleri planlara göre re'sen tanzim ve tesis ederler.(...)" hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesinin 1. fıkrasında, "Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür." ve aynı maddenin 4. fıkrasında, ''İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz'' hükmüne, aynı Kanun'un işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle “Üst Makamlara Başvurma” başlıklı 11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı yönünden;
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı, 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuru için, 3194 sayılı Kanunun 8/b maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren işlem tarihi itibariyle 60 gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden 60 günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen 60 gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği sonucuna varılmaktadır.
İmar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış olması halinde ise davanın, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren işlem tarihi itibariyle 60 gün içinde açılması gerekmektedir.
Ancak, bu süreler içerisinde dava açılmamış olmakla birlikte imar planının uygulamaya konulması üzerine uygulama işlemi ile birlikte imar planına veya doğrudan uygulama işleminin dayanağı olan imar planına karşı yeniden dava açma hakkının bulunduğu ve bu aşamada dava açma süresinin uygulama işleminin süresine tabi olduğu hususunda tartışma bulunmamaktadır.
Bir başka deyişle, hukuki mahiyeti itibariyle ilanı gereken bir düzenleyici işlem niteliğinde olan imar planlarına karşı son ilan tarihini izleyen günden itibaren (askı süresince itirazda bulunulmamış olması ihtimalinde) dava açma süresi içerisinde dava açılmamış olmakla birlikte, imar planlarının uygulanmasına yönelik bir işlem (parselasyon, ifraz, tevhid, imar durumu vb.) tesis edilmesi halinde, uygulama işlemine karşı yasal dava açma süresi içinde dayanağı imar planlarına karşı da birlikte veya ayrı ayrı yeniden dava açma hakkı bulunduğu kabul edilmektedir.
Uyuşmazlıkta, dava konusu … tarih ve … sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylanarak 21/07/2017-21/08/2017 tarihleri arasında ilan edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonuna askı süresi içerisinde davacı tarafından itiraz edilmemiş ve askı süresinin son gününü izleyen 60 gün içerisinde dava açılmamış ise de anılan uygulama imar planının uygulama işlemi niteliğinde olduğu açık olan … tarih ve … sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Encümeni kararı ile onaylanan parselasyon işleminin, dayanak 1/1000 ölçekli uygulama imar planına karşı dava açma süresini yeniden başlatacağı hususunda tartışma bulunmamaktadır.
Bu durumda, davacı tarafından imar planının uygulama işlemi niteliğindeki parselasyon işlemine karşı açılan davanın, yukarıda yer verilen yargılama süreci sonucunda süresinde olduğunun sabit olduğu görülmekle, parselasyon işlemine karşı davanın açıldığı 25/08/2018 tarihinde aynı zamanda dayanak uygulama imar planına da dava açılmış olması karşısında, uygulama işleminin süresine tabi olan imar planına karşı açılan davanın da süresinde olduğunun kabulü gerekmektedir.
Buna göre, temyize konu kararın, Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararına ilişkin kısmında isabet bulunmamaktadır.
… tarih ve … sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi kararı yönünden ise;
İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan biri olan "subjektif dava açma ehliyeti", somut olay özelinde idari işlem ile ilgilisi arasındaki menfaat ihlalinin kişisellik, meşruluk ve güncellik ölçütleri çerçevesinde yargı mercilerince değerlendirilmesi suretiyle takdir edilecektir.
Dava konusu edilen, … tarih ve … sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi kararı, … tarih ve … sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planına askı-ilan süresince yapılan itirazların değerlendirilerek reddedilmesine ilişkin olup, davacının menfaat ilişkisi bulunduğu hususunda tereddüt bulunmayan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı revizyonuna ilişkin kararın kesinleştirilmesi sürecinde alınan bir belediye meclisi kararı olduğundan davacının anılan kararın iptali istemiyle açtığı davada menfaatinin bulunduğu neticesine ulaşılmıştır.
Buna göre, temyize konu kararın … tarih ve … sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi kararına ilişkin kısmında da isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen süre aşımı, kısmen ehliyet yönünden reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı olarak reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 08/06/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.