Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2019/11904 E.,  2023/2064 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2019/11904
Karar No : 2023/2064

TEMYİZ EDEN : (DAVACI) … İşlet. Tur. Nak. Gıda Teks. Emlak Oto. Altın San. Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF VE DİĞER
TEMYİZ EDEN : (DAVALI) … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesi uygulaması sonucu kamuya terk oranının %30'un altında kalması nedeniyle fark tutar için adına 326.400,00-TL imar planı zayiat bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı belediye encümen kararı ile buna istinaden tanzim edilen ... tarih ve ... sayılı ihbarnamenin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:..., K:… sayılı kararda; Uyuşmazlığa konu olayda, davacı tarafından, dava konusu imar planı zayiat bedelinin fahiş olarak takdir edildiği yönündeki iddiasının bilimsel ve teknik açıdan açıklığa kavuşturulması amacıyla Mahkememizin 04.07.2017 günlü ara kararıyla taşınmaz mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilerek, bu kapsamda keşif ve bilirkişi giderlerine karşılık davacı şirketten keşif harcı ile avansının en geç otuz (30) gün içerisinde yatırılması istenilmiş; ancak davacı şirket tarafından keşif harcı ile avansının yatırılmadığı görülmüştür. Bu bakımdan, davacı tarafın keşif harcı ve avansını yatırmamak suretiyle bu yöndeki iddiasını kanıtlayamadığının kabulü gerektiğinden, dava dosyasında mevcut bilgi ve belgeler ile metnine yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, İmar Kanununun 18. Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi İle İlgili Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 10/8. maddesine uygun olarak davacı şirketin 24.04.2016 tarihli muvafakatine istinaden dava konusu taşınmazın kamuya terk oranının %30'un altında kalması nedeniyle terk oranına tekabül eden 81,60 m² plan zayiat miktarı üzerinden kıymet takdir komisyonunca takdir edilen birim rayiç değeri üzerinden belirlenen 326.400,00-TL plan zayiat bedeli tahakkuk ettirilmesine ilişkin dava konusu belediye encümen kararı ile buna istinaden düzenlenen ihbarnamede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARININ ÖZETİ: Davacı tarafından, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASININ VE TEMYİZ İDDİALARININ ÖZETİ: Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak; davanın süresinde açılmadığı, 2577 sayılı Yasanın 15. maddesinin 5. bendi gereğince davanın usulden reddedilmesi gerekirken işin esasına yönelik olarak karar verilmesinde usul hükümlerine uyarlık bulunmadığı iddialarıyla gerekçe yönünden temyize konu kararın bozulması gerektiği, esasa ilişkin kısmının ise onanması ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği, davalının temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın usule ilişkin kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Mudanya Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararıyla ...-Çağrışan-Göynüklü ve Mudanya 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarının "kamuya terk oranları %30'dan az olamaz." plan notu kapsamında şuyulandırma yapılacak münferit imar uygulamalarında kamuya terk oranlarının %30'un altında kalması halinde kamuya terk oranının %30'a tamamlanmak üzere gerekli olan miktar için kıymet takdir komisyonu tarafından belirlenecek bedel karşılığı tutarın parsel sahibi veya uygulamayı yaptıran tarafından belediyeye yatırılması yönünde karar alındığı, alınan bu kararın Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararıyla aynen kabul edilerek kesinleştiği, davacı şirket tarafından 24.06.2016 tarihli dilekçe ile maliki olduğu Bursa İli, Mudanya İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, … parsel sayılı taşınmaza ilişkin hazırlanan yola terk dosyasının incelenerek encümene havale edilmesinin istenildiği, davalı idare kıymet takdir komisyonu tarafından dava konusu parsele isabet eden zayiat miktarının 81,60 m² olarak hesaplandığı ve birim m² rayiç değerin 4.000-TL, parselin zaiyat bedelinin ise 326.400,00-TL olarak belirlendiği, anılan taşınmazın yolda kalan kısmının 3194 sayılı Kanun'un 15. ve 16. maddesine istinaden bila bedel yola terki, parselin terkinin bölgenin düzenlemeye esas zaiyat oranının %30'un altında kalması nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi İle İlgili Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin 4. ve 10. maddesi uyarınca terk oranına tekabül eden plan zayiat miktarının 326.400,00-TL'nin belediye adına plan zayiat bedelleri ile ilgili olarak açılan özel hesaba yatırılmasına ilişkin dava konusu ... tarih ve ... sayılı belediye encümen kararı ile buna istinaden tanzim edilen ... tarih ve ... sayılı ihbarnamenin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Davalı idarenin temyiz istemi yönünden:
Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Dosyanın incelenmesinden, davanın süresi içinde açıldığı, ayrıca usule ilişkin olarak davanın reddedilmesini gerektiren başka bir neden de bulunmadığı anlaşıldığından, davalı idarenin temyiz isteminin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Davacının temyiz istemi incelendiğinde:
İLGİLİ MEVZUAT:
İşlem tarihinde yürürlükte olan İmar Kanununun 18. Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi İle İlgili Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4/1-c maddesinde: "Düzenleme Ortaklık Payı: Düzenlemeye tabi tutulan yerlerin ihtiyacı olan yol, meydan, park, yeşil saha, genel otopark gibi umumi hizmetlere ayrılan ve tescile tâbi olmayan alanlar ile cami, karakol yerleri ve ilgili tesisler için kullanılmak üzere, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında düzenlemeye tâbi tutulan arazi ve arsaların, düzenlemeden önceki yüzölçümlerinden % 35`e kadar düşülebilen miktar ve/veya zorunlu hallerde malikin muvafakatı ile tesbit edilen karşılığı bedeldir." kuralı, "İmar Parsellerinin Oluşturulması ve Dağıtımındaki Esaslar" başlıklı 10/1-c maddesinde; ''Düzenlemeye tabi tutulan parselin zemin durumu ve üzerindeki yapının özelliği itibariyle düzenleme ortaklık payının alınamadığı hallerde, ilgilisinin muvafakatı ile düzenleme ortaklık payı miktarı bedele dönüştürülebilir.'' kuralı yer almıştır.
Uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu alanda dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte geçerli olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notlarında; "Kamuya terk oranları %30'dan az olamaz." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, dava konusu belediye encümeni kararına dayanak alınan kurallardan ilki, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notlarında yer alan kamuya terk oranının %30'dan az olamayacağı kuralıdır. Dava konusu belediye encümeni kararına dayanak alınan imar planı notlarının yargı kararıyla iptaline karar verilmemiş olsa bile
davalı idarece, imar planı notlarında yer alan düzenleme gerekçe gösterilerek davacı adına mali yükümlülük doğuracak şekilde işlem tesis edilemeyeceği açıktır.
Dava konusu belediye encümeni kararına dayanak alınan diğer kural ise işlem tarihinde yürürlükte olan İmar Kanununun 18 inci Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi İle İlgili Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 10/1-c maddesinde yer alan düzenlemeye tabi tutulan parselin zemin durumu ve üzerindeki yapının özelliği itibariyle düzenleme ortaklık payının alınamadığı hallerde, ilgilisinin muvafakatı ile düzenleme ortaklık payı miktarı bedele dönüştürülebileceği kuralıdır. Anılan kural, parselasyon işlemi sırasında belli şartların varlığı halinde düzenleme ortaklık payının bedele dönüştürülebilmesine imkan tanımaktadır. Uyuşmazlık konusu olayda ise dava konusu parselin parselasyona tabi tutulmadığı, yolda kalan ve bedelsiz yola terk edilen kısmın yetersiz olması nedeniyle imar planı notunun uygulanması amacıyla işlem tesis edildiği anlaşıldığından, dava konusu belediye encümeni kararında bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu belediye encümeni kararında ve bu karara dayanılarak düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ihbarnamede hukuka uyarlık bulunmadığından, davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu bölge idare mahkemesi idari dava dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine, davacının temyiz isteminin ise kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davalı idarenin temyiz istemi yönünden ONANMASINA, davacının temyiz istemi yönünden ise BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 27/02/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.