Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2024/942 E.,  2024/3355 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/942
Karar No : 2024/3355

TEMYİZ EDENLER: 1- (DAVALI) ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

2- MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1) ... 2) ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... İli, ... ilçesi, ... Mahallesi ... ruhsat numaralı maden sahası sınırları içinde, ... San. ve Tic. A.Ş. tarafından yapılması planlanan "... Nolu Feldispat, Kuvars ve Kuvarsit Ocağı Kapasite Artışı" projesi ile ilgili olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca düzenlenen ... tarihli ve ... sayılı “Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu” kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgelerin, Çevre Mühendisi, Jeoloji (Hidrojeoloji) Mühendisi, Maden Mühendisi, Ziraat Mühendisi, Orman Mühendisi bilirkişilerden oluşan heyeti ile mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan 04/12/2023 tarihli Bilirkişi Raporunun birlikte incelenmesinden; ... İli ... ilçesi ... Mahallesi ... ruhsat numaralı maden sahası sınırları içinde,... Hammaddeler San. ve Tic. A.Ş. tarafından yapılması planlanan ... Nolu Feldispat, Kuvars ve Kuvarsit Ocağı Kapasite Artışı projesi ile ilgili olarak; açık işletme ve pasa sahası şev stabilite analizlerinin olmaması nedeni ile ocak ve pasa sahasının planlamasının eksikler içermesi ve bu durumun risk yaratma potansiyeli olması, yapılacak açık ocak madencilik faaliyetinin toz çıkaran faaliyetlerden olması, faaliyet alanı içerisinde yapılacak çalışma ile bitki örtüsünün kaldırılacağı ve yeterli önlem alınmadığı takdirde, arazinin eğimli olması nedeniyle erozyon tehlikesi ile karşı karşıya kalınacak olması, bu durumun da çevrede toprak ve su rejimine zarar verebileceği, madencilik faaliyet alanı olarak izni talep edilen alan ve 3 km'lik çevresinde hem 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerin Aşılattırılması Hakkında Kanunun hem de 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu ile çelişmesi ve her iki Kanunu ilgilendiren mutlak korunması gereken dikili tarım alanlarının ve bu bağlamda zeytinlik üretim alan kullanımının olması, kesilecek ağaçların ve kaldırılacak orman örtüsü ve maki florasının orman ekosistemine olası etkilerinin göz ardı edilmesi, bitkisel toprak sıyrılması ve depolanması işleminin usulünde rüzgar ve su erozyonu riski için tedbir öngörülmemesi, Orman Yangınlarıyla Mücadelede etkin bir planlama söz konusu olmaması hususları dikkate alındığında, ... San. ve Tic. A.Ş. tarafından yapılması planlanan ... No.lu Saha Feldspat, Kuvars ve Kuvarsit Ocağı Kapasite Artısı projesi ile ilgili olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca tesis edilen ...tarihli ve ... sayılı “Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu” kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI:Davalı idare tarafından; temyize konu kararın iptale ilişkin kısmının ve dayandığı gerekçelerin isabetli olmadığı, dava konusu işlemin mevzuattaki usul ve esaslar çerçevesinde, hizmetin gerekleri ve kamu yararı ilkeleri çerçevesinde gerektirici ve haklı sebeplerle hukuka uygun olarak tesis edildiği, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare yanında Müdahil tarafından; davanın süre yönünden reddi gerektiği, esasa ilişkin olarak da dava konusu işlemin, Mahkemece verilen iptal kararı sonrasında 2009/7 sayılı Genelge uyarınca hazırlandığı, yargılamanın 2009/7 sayılı Genelge hükümleri dikkate alınmadan incelendiği, dava konusu karar ile... tarihli, ... sayılı ÇED Olumlu Kararına konu projede yer alan eksik hususlar giderilecek şekilde hazırlandığı, poligon sayısının sekizden üçe indirildiği, 18.643,89 m2'lik alan için orman izinlerinin alındığı, madencilik faaliyetinin 3573 sayılı Kanunda yer alan tanıma göre bir tesis olmadığı, işletme faaliyeti olduğu, bu konuda ... İdare Mahkemesinin E:..., K... sayılı emsal kararının olduğu, ilgili kanun maddesinin yürürlüğünden önce maden ruhsatı almaya hak kazanan müracaatlar ve mevcut arama ruhsatlarının kazanılmış hakları olduğu, projenin toz model çalışmalarının mevzuata uygun olarak hazırlandığı, maden mühendisi bilirkişi tarafından tespit edilen, projenin mevzuata uygun olarak tesis edildiği değerlendirmelerinin dikkate alınmadığı, dilekçelerinde yer verilen hususlar dikkate alınarak Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin reddine,
2.Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4.Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 23/05/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY :
Dava, ... İli, ... ilçesi, ... Mahallesi ... ruhsat numaralı maden sahası sınırları içinde, ... Hammaddeler San. ve Tic. A.Ş. tarafından yapılması planlanan "... Nolu Feldispat, Kuvars ve Kuvarsit Ocağı Kapasite Artışı" projesi ile ilgili olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca düzenlenen ...... tarihli ve ... sayılı “Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu” kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; RN:... ruhsat numaralı maden sahasında 22,66 ha'lık bir alanda planlanan kuvars ocağı açık işletmesi için 0... tarih ve ... sayı ile “ÇED Gerekli Değildir” kararı alındığı, bu karar dahilinde 6 poligon halinde toplam 22,66 Ha'lık alanda Kuvars üretimi gerçekleştirildiği, daha sonra 18 poligon halinde toplam 471,61 Ha‟lık bir alan artışı yapılarak Feldispat, Kuvars ve Kuvarsit üretimi ile ilgili olarak... tarih ve ... sayı ile ÇED Olumlu kararı alındığı, ruhsat alanı içerisinde yer alan 5,6836 Ha'lık bir alanda Kuvars üretimi ile ilgili olarak 2012 yılında “ÇED Gerekli Değildir” kararı alındığı, proje alanında yapılan üretim çalışmalarının yanı sıra ruhsat alanı içinde Feldispat, Kuvars ve Kuvarsit madenlerinin üretimi için planlanan 8 poligon şeklinde toplam 335,15 ha'lık alan artışı için ... tarihli ve ... no'lu “ÇED Olumlu” kararı alındığı, bu kararının iptali istemiyle ...İdare Mahkemesinde açılan davada verilen iptal kararı sonrasında, dava konusu kararın dayanağı Nihai ÇED Raporunun, ...sayılı Genelge kapsamında, Mahkemenin iptal gerekçeleri doğrultusunda, çalışma alanı 179,872 ha, poligon sayısı 3 olacak şekilde kapasite artışı planlanarak hazırlandığı görülmektedir.
Her ne kadar; Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 29/07/2022 tarihli ve 31907 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren mevcut halinde ve 25/11/2014 tarihli, 29186 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren (Mülga) halinde; "Kapasite artışları" başlıklı 20. maddesinin 2. fıkrasında yer verilen "“ÇED Olumlu” veya “ÇED Gerekli Değildir” kararı bulunan projelerde kapasite artışı ve/veya genişletilmesinin planlanması halinde, planlanan projenin etkileri, mevcut karara esas çevresel etkiler ile birlikte kümülatif olarak değerlendirilir," düzenleme uyarınca, kapasite artışının planlandığı projelerde, çalışmakta olan mevcut proje ile planlanan yeni projenin çevresel etkilerinin bir bütün olarak incelenmesi gerekmekte ise de, dava konusu kapasite artışı projesi için temyize konu Mahkeme kararına dayanak alınan bilirkişi raporunda; ruhsat alanın daha önce ÇED Kararlarına konu kısımlarından farklı olarak, kapasite artışı talep edilen kısmının, 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerin Aşılattırılması Hakkında Kanunun ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu hükümleri uyarınca uygun olmadığı yönünde yapılan tespitin, daha önce alınan Çevresel Etki Değerlendirmesi kararlarıyla çelişkili olduğu, devam eden projelere ilişkin alandan farklı olarak kapasite artışı istenen alanda, 3573 sayılı Kanun ve 5403 sayılı Kanun hükümleri uyarınca projenin neden yapılmadığının izah edilemediği, mevcut projeye, dava konusu karar ile eklenecek çevresel etkilerin bilimsel olarak detaylı bir şekilde incelenmediği, bilirkişi raporunun bu haliyle dava konusu işlemi kusurlandırmaya yetmeyeceği, dava konusu kapasite artışı projesinin, mevcutta varolan projeye eklenen çevresel etkileri yönünden yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak, hazırlanan bilirkişi raporunun incelenmesi suretiyle uyuşmazlığın esası hakkında yeniden karar verilmesi, bu nedenle Mahkeme kararının bozulması gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyoruz.