Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2024/274 E.,  2024/2248 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/274
Karar No : 2024/2248

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla İli, Milas İlçesi, ... Mahallesi, ... mevkii, AR:...-ER:... ruhsat numaralı sahada işletilen "II. Grup Doğaltaş (Mermer) 5000 m3/yıl Dekoratif Ören Taşı" projesi için düzenlenen ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Kapsam Dışı" kararının, orman izinlerinde kullanılabilmesi için geçerli olduğuna dair görüş yazısı verilmesi isteğiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Muğla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; dava dosyasının incelenmesinden; Muğla İli, Milas İlçesi, ... Mahallesi, ... mevkiinde davacı tarafından işletilen AR:...-ER:... ruhsat numaralı saha için Muğla Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce düzenlenmiş olan ... tarih ve ... sayılı "II. Grup Doğaltaş (Mermer) 5000 m3/yıl Dekoratif Ören Taşı" ÇED Kapsam Dışı kararının orman izinlerinde kullanılabilmesi için geçerli olduğuna dair görüş yazısı verilmesi talebiyle davalı idareye başvuruda bulunulduğu, davalı idarece söz konusu başvuruya esas değerlendirme yapılabilmesi amacıyla Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünden anılan ruhsat sahasında yapılan madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak 2009 yılından bugüne kadar yıllık üretim miktarlarının gönderilmesinin istenildiği, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısına istinaden yapılan değerlendirme neticesinde, ''II. Grup Doğaltaş (Mermer) 5000 m3/yıl üretim kapasiteli Dekoratif Ören Taşı" projesi için ... tarih ... sayılı ÇED Kapsam Dışı kararının verildiğinin, ruhsatta sınır aşımı olmadığının, firma tarafından 2010-2021 yılları arasında üretim yapıldığının, en yüksek pasa dahil üretim miktarının 2020 yılında 43.085 ton olduğunun (19.584 m³ /yıl), ÇED Kapsam Dışı kararında taahhüt edilen üretim kapasitesinin üzerinde üretim yapıldığının ve kapasite artışı olduğunun anlaşıldığından, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında söz konusu projenin Çevresel Etkileri Ön İnceleme ve Değerlendirmeye Tabi Projeler başlığında yer alması nedeniyle proje tanıtım dosyası hazırlanarak başvuru yapılması gerektiğinin bildirildiği, davacı tarafından söz konusu üretim miktarının pasa dahil edilmeden hesaplanması gerektiği ve 2020 yılı işletme faaliyet raporunda üretim miktarının 725 ton (329,55 m³/yıl) olduğunu belirterek, 08/11/2022 tarihli başvuru ile tekrardan değerlendirilmesinin talep edildiği, bu doğrultuda davalı idarece ... tarih ve ... sayılı yazı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına (Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü) görüş sorulduğu, Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı görüş yazısında; 17/07/2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin 42. maddesinin (b) bendinde; "5.000 m3/yıl ve üzeri kapasiteli blok ve parça mermer, dekoratif amaçlı taşların çıkartılması, işlenmesi ve yıllık 250.000 m² ve üzeri kapasiteli mermer kesme, işleme ve sayalama tesisleri" hükmünün yer aldığı, Yönetmeliğin yayımlandığı tarihte ''Dekoratif amaçlı taşların çıkartılması" kapsamında değerlendirilen işletmelerin üretim miktarı hesaplanırken MAPEG verilerinde belirtilen pasa ve molozların birlikte değerlendirilmesi gerektiğinin bildirilmesi üzerine, Muğla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarih ... sayılı işlemi ile ''Dekoratif amaçlı taşların çıkartılması" kapsamında değerlendirilen davaya konu işletmenin üretim miktarı hesaplanırken MAPEG verilerinde belirtilen pasa ve molozların birlikte değerlendirilmesi gerektiği ve bu kapsamda proje için yürürlükteki Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde belirtilen kriterler kapsamında hazırlanacak proje tanıtım dosyası ve proje ile ilgili diğer belgelerle birlikte e-ÇED uygulamaları üzerinden başvuru yapılması gerektiğinin bildirilmesi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda; davaya konu uyuşmazlığın esasen madencilik faaliyetleri neticesinde ortaya çıkan üretim miktarı hesaplanırken söz konusu miktara pasanın (mevcut ekonomik ve teknik şartlara göre işletilmesi mümkün olmayan, ancak işletme gereği istihsal edilen cevher) dahil edilip edilmeyeceği noktasında toplandığı; bu kapsamda davaya konu ruhsat sahasına ilişkin olarak yapılan değerlendirme neticesinde, mermer ocaklarında ürün elde etmek için yapılan çalışma neticesinde ortaya çıkan ürünün bir kısmının blok ve parça mermer halinde, bir kısmının da pasa ve moloz halinde ortaya çıktığı, üretim miktarı hesabında ise blok ve parça mermer ile birlikte ayrıca ürün elde etmek için yapılan çalışma neticesinde ortaya çıkan pasa ve molozun da hesaplamaya birlikte dahil edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu kapsamda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; davaya konu ruhsat sahasında 2010-2021 yılları arasında üretim yapıldığı, en yüksek pasa dahil üretim miktarının 2020 yılında 43.085 ton olduğu (19.584 m³ /yıl), davaya konu ER:... ruhsat numaralı saha için düzenlenmiş olan ... tarih ve ... sayılı "II. Grup Doğaltaş (Mermer) 5000 m3/yıl Dekoratif Ören Taşı" ÇED Kapsam Dışı kararında taahhüt edilen (5000 m3/yıl) üretim kapasitesinin üzerinde üretim yapıldığının anlaşıldığı, bu durumda ise ruhsat sahasına ilişkin olarak yürürlükteki Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinde belirtilen kriterler kapsamında hazırlanacak proje tanıtım dosyası ve proje ile ilgili diğer belgelerle birlikte e-ÇED uygulamaları üzerinden başvuru yapılması gerekirken, davacı tarafından söz konusu ÇED Kapsam Dışı kararının orman izinlerinde kullanılabilmesi için geçerli olduğuna dair görüş yazısı verilmesi talebiyle davalı idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Yönetmelik maddesinde sadece "dekoratif amaçlı taşların çıkartılması, işlenmesi" ifadesinin yer aldığı, dolayısıyla hiçbir ekonomik değeri olmayan pasanın kapasite hesabına dahil edilmesi gerektiğine ilişkin bir düzenlemenin olmadığı, devlet hakkı tutarına esas olan ürünün sadece "Kayraktaşı-Tuvenen" olarak beyan edilen ürün olduğu ve bu ürünün de 2020 yılında 725 ton (329,55 m3/yıl) üretimin yapıldığı, ayrıca "kayraktaşı" üretiminin mermer ocağı gibi değerlendirildiği, oysaki mermer ocaklarında ortaya çıkan pasanın ekonomik değerinin bulunduğu halde, dava konusu proje kapsamında çıkan pasanın ekonomik değerinin bulunmadığı, bu hususunun açıklığa kavuşturulması amacıyla keşif ve bilirkişi incelemesinin yaptırılmasının talep edildiği halde, Mahkemece bu konuda bir değerlendirmenin yapılmadığı, diğer taraftan, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından bir başka maden ocağı için yapılan değerlendirmede, ÇED Kapsam Dışı kararının proses gereği oluşan pasa için de geçerli olduğunun kabul edildiği, sonuç olarak dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, kararda açıklanan maddi ve hukuki sebepler karşısında, temyiz isteminin reddi ile hukuka uygun tesis edilen dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 28/03/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.