Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2024/1279 E.,  2024/5799 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/1279
Karar No : 2024/5799

TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Enerji Üretim Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Odası Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Manisa İli, Alaşehir İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı ve ... sayılı parsellerde davalı yanında müdahil tarafından yapılması planlanan "Özmen-3 JES İçin İlave 2 Jeotermal Kaynak Arama Sondaj Faaliyeti" projesi ile ilgili olarak Manisa Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce verilen ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlığın çözümü amacıyla çevre mühendisi, jeoloji mühendisi, jeofizik mühendisi, maden mühendisi ve ziraat mühendisinden oluşan bilirkişi heyetiyle yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda yer alan tespitler ile dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; yapılması planlanan Özmen-3 JES için ilave 2 adet jeotermal kaynak arama sondaj faaliyeti projesinin, proje tanıtım dosyası (PTD) eklerinde yer verilen jeolojik ve hidrojeolojik haritalar ile PTD'deki değerlendirmelerin genellikle saha gerçekleri ile uyumlu olduğu ve bu açıdan ÇED Yönetmeliğine uygun olduğu anlaşılmakla birlikte, söz konusu projede jeolojik ve hidrojeolojik haritalar ile rapordaki değerlendirmelerin bölgesel düzeyde olması, jeolojik ve hidrojeolojik kesitler alınarak sahanın kavramsal modelinin açıklanmamış olmasının, açılacak sondaj kuyuları ile ilgili yeterli veri içermemesi nedeniyle projenin tanıtımında yeterli olmadığı, önerilen sondaj yerleri için jeolojik, jeofiziksel ve hidrojeolojik verilerin bulunmadığı, üretim testleri ve re-enjeksiyon hattının jeolojik, hidrojeolojik riskleri konularındaki açıklamalara yeterli düzeyde yer verilmediği, PTD'de jeofizik ile ilgili herhangi bir bilgiye yer verilmediği gibi, söz konusu sondaj işleminde kesilebilecek jeolojik birimler hakkında yeterli jeolojik ve jeofizik veri içermediği, buna göre, yapılacak sondaj çalışmalarının çevresel etki değerlendirme açısından sorunlar içerebileceği ve sondajlar sırasında yüzey ve yeraltı sularının kirlenme potansiyeli olduğu, mevcut işletme şeklinin doğaya, toprağa veya tarıma olumsuz etkilerinin olacağı, ayrıca, sondaj operasyonunda önemli rol oynayan sondaj çamuru havuzlarının kapasitesinin olası riskler için yetersiz olduğu, jeolojik formasyon tanımlamalarının detaylandırılmaması ve jeofizik verilerinin eksik olmasının yürütülecek sondaj çalışmaları için risk teşkil edeceği, PTD'de "akışkan kesinlikle alıcı ortama deşarj edilmeyecektir." taahhüdünün gerçekleştirilebilmesi için test sularının yönetimiyle ilgili mühendislik olarak uygulanabilir bir yöntemin sunulmadığı hususları göz önünde bulundurulduğunda, yapılması planlanan Özmen-3 JES için ilave 2 adet jeotermal kaynak arama sondaj faaliyeti projesi ile ilgili olarak verilen "ÇED Gerekli Değildir" kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : 1- Davalı idare tarafından, söz konusu proje hakkında ilgili kurumların görüşlerinin alındığı, ÇED sürecinin ÇED Yönetmeliği ve eklerine uygun olarak yürütüldüğü, özellikle jeoloji/hidrojeoloji ve jeofizik yönlerinden eksik olduğu ileri sürülen hususların PTD'de yer aldığı halde, aksi yönde değerlendirmede bulunulduğu, ayrıca PTD'de toprak koruma projesinin hazırlanacağı ve tarım dışı kullanım izni alınmadan projenin yapılmayacağının taahhüt edildiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, yetersiz bilirkişi raporunun hükme esas alınması ile karar verilemeyeceği belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
2- Davalı yanında müdahil tarafından, dava konusu projenin sadece jeotermal kaynak arama projesi olduğu, dolayısıyla projenin çevresel etkilerinin çok sınırılı kalacağı, PTD'nin projenin çevresel etkileri ile alınması gerekli önlemler bakımından yeterli olduğu, dava konusu ÇED Gerekli Değildir kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, bilirkişi raporundaki tespitler dikkate alındığında, dava konusu ÇED Gerekli Değildir kararının eksik ve yetersiz PTD esas alınmak suretiyle verildiğinin anlaşıldığı, dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz istemlerinin reddine,
2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 17/10/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY :

Dava; Manisa İli, Alaşehir İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı ve ... sayılı parsellerde davalı yanında müdahil tarafından yapılması planlanan "Özmen-3 JES İçin İlave 2 Jeotermal Kaynak Arama Sondaj Faaliyeti" projesi ile ilgili olarak Manisa Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce verilen "ÇED Gerekli Değildir" kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesi kararına esas bilirkişi raporunda yer alan tespitlerin PTD'nı ve dava konusu işlemi kusurlandıracak nitelikte olmadığı, dava konusu projenin mevcut faaliyete ilave 2 adet jeotermal kaynak aramasına ilişkin olduğu hususu da gözetildiğinde, PTD'de yer verilen önlem ve taahhütlerin muhtemel etkilerinin hukuken kabul edilebilir seviyelerde olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, söz konusu proje hakkında verilen dava konusu "ÇED Gerekli Değildir" kararı hukuka uygun olduğundan, Mahkeme kararının bozularak davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.