Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2024/1134 E.,  2024/5798 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/1134
Karar No : 2024/5798

TEMYİZ EDEN TARAFLAR : I- (DAVACILAR)
1- ...
2- ...
3- ... İnşaat Turizm Gıda Tekstil ve Sanayi
Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
II- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU :...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek aleyhlerine olan hüküm fıkralarının taraflarca bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Menderes ilçesi, ... Mahallesi ...-... sayılı parseller üzerinde yer alan yapıların, kıyı kenar çizgisi ihlal edilerek inşa edildiğinden bahisle, söz konusu taşınmaz üzerinde bulunan ve 18/06/1982 tarihinde içkili gazino olarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenen yapının işletme ruhsatlarının iptaline, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci fıkrası ile 3621 sayılı Kıyı Kanunu'nun 15. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca 88.907,60-TL idari para cezası verilmesine, yapının yıkımı için yapılan belirlemelerin ilgili kurumlara bildirilmesine ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 184. maddesi gereğince yapı sahibi hakkında Menderes Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Menderes Belediye Encümeni kararı ile bu işlemin dayanağı niteliğindeki 09/02/2012 tarihli yapı tatil zaptının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu encümen kararının para cezasına ilişkin kısmının iptali, diğer kısımlar yönünden ise davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının, Danıştay Onuncu ve Ondördüncü Daireleri Müşterek Kurulunun 09/10/2018 tarih ve E:2016/6681, K:2018/3003 sayılı kararıyla bozulması ve davalı idarenin karar düzeltme isteminin Danıştay İkinci ve Altıncı Daireleri Müşterek Kurulunun 06/12/2022 tarih ve E:2021/5032, K.2022/6281 sayılı kararıyla, kararda belirtilen açıklamayla reddedilmesi üzerine; bozma kararına uyularak İdare Mahkemesince verilen kararda dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden; dava konusu taşınmazlar üzerinde kıyı kenar çizgisi içerisinde 246 m2 kapalı alanlı, 91 m2 açık alanlı yapı yapıldığı gerekçesiyle, ... tarih ve Cilt No:..., Sayfa No:... yapı tatil tutanağı düzenlendiği, yapı tatil tutanağının bir sureti yapı yerine asılmak, bir sureti de muhtara bırakılmak suretiyle tebliğ edildiği, konuyla ilgili uzman personel tarafından düzenlenen yapı tatil tutanağında, mevcut inşaî durumuna ilişkin açıklamalara yer verildiği, alan ölçümüne esas uzunluklarının belirtildiği, imalâtlara ilişkin fotoğrafların yapı tatil tutanağına eklendiği, bu hâliyle dava konusu yapı tatil tutanağının, yapıların mevcut inşaî durumunu somut olarak ortaya koyan nitelikte olduğu, dolayısıyla dava konusu yapı tatil tutanağında hukuka aykırılık bulunmadığı; dava konusu yapıya ilişkin herhangi bir yapı ruhsatı ve mimari projenin mevcut olmadığı, esasen böyle bir ruhsat olması halinde davacının 2981 sayılı Kanuna müracaatına zaten gerek kalmayacağı, davalı idare tarafından 2981 sayılı Kanun'un 9. maddesi uyarınca verilmiş herhangi bir yapı ruhsatı veya kullanma izninin de bulunmadığı, 24/06/1985 tarihli değerlendirme formunda "gerekli izinler alındıktan sonra ruhsat verilmesi" şeklindeki ifadenin ruhsat yerine geçemeyeceği, kaldı ki, aynı belgede binanın bulunduğu yerin 2981 sayılı Kanun'un 14/i maddesi kapsamında kaldığının açıkça vurgulanması nedeniyle, 2981 sayılı Kanun'un imar affına ilişkin hükümlerinden yararlanamayacağının somut olarak görüldüğü, yine 24/06/1985 tarihinde düzenlenen tespit formunda da, yapının tamamının kıyı kenarı içinde (kıyıda) kaldığı ve ruhsatsız olduğunun açıkça belirtilmesi karşısında, 2981 sayılı Kanun kapsamında yapının imar affından yararlanmasının da mümkün olmadığı, bu nedenle, dava konusu işlemin yıkım ve idari yaptırımların uygulanabilmesi için Defterdarlık Milli Emlak Dairesi ve Menderes Kaymakamlığına yapılan tespitlerin bildirilmesi ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 184. maddesi gereğince yapı sahibi hakkında Menderes Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulmasına ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı; yapı tatil tutanağı ve eklerinin incelenmesinden, dava konusu yapının kapalı alanlı 246 m2 lik kısmının III. Sınıf A grubu yapılar, 91 m2 lik kısmının ise I. Sınıf A grubu yapılar kapsamında olduğu, ancak idari para cezasında, aykırılıktan etkilenen alanın doğru belirlenmesine karşın, yapının III. Sınıf A grubunda görülmek suretiyle temel para cezasının hesaplandığı, yapı sınıfındaki bu hukuka aykırılık sebebiyle temel para cezasının olması gerekenden daha fazla bulunduğu, bu nedenle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca belirlenen ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu'nun 15. maddesince artırılarak hesaplanan 58.907,60 TL para cezasında hukuka uyarlık bulunmadığı; işyeri açma va çalışma ruhsatının belediye başkanınca verileceği yönündeki kural dikkate alındığında, bu ruhsatın "yetkide paralellik ilkesi" uyarınca yine belediye başkanı ya da görevlendireceği bir yetkili tarafından iptal edilmesi (geri alınması) gerekirken, belediye encümeni tarafından işyerinin bulunduğu yapılara ilişkin alınan imara aykırılıklar bulunduğundan bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptaline yönelik tesis edilen işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı; ayrıca, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesinde, işyerinde yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği; verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsatın iptal edilerek işyerinin kapatılacağı öngörülmesine karşın, idarece dava konusu işlemde tespit edilen aykırılık ve noksanlıkların giderilmesi için yukarıda belirtilen Yönetmelik'in 13. maddesi uyarınca davacıya onbeş günlük süre verilmeden, bir başka ifade ile Yönetmelik'te belirtilen usul izlenmeden ve ancak usulüne uygun olarak süreç işletildikten sonra işyerinin faaliyetten men edilmesi veya ruhsatının iptal edilmesi şeklinde yaptırım uygulanabilecek iken bu süreç işletilmeden doğrudan işyerinin faaliyetten meni sonucunu doğuran ruhsat iptaline yönelik tesis edilen işlemde şekil unsuru yönünden de hukuka uygunluk bulunmadığı; öte yandan, dava konusu yapıya ilişkin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi uyarınca düzenlenen yapı kayıt belgesi sunulmuş ise de, 3194 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasında yer alan hüküm gereği, özel Kanun olan 3621 sayılı Kanun'a aykırı hükümler içerdiği sabit olan tespite konu yapılara ilişkin olarak 3194 sayılı Kanun'un geçici 16. maddesinin uygulanma kabiliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle; yapı tatil tutanağı ile dava konusu encümen kararının yapının yıkımına ilişkin kısmı yönünden davanın reddine; dava konusu encümen kararının para cezası verilmesine ve işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptaline ilişkin kısımlarının ise iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu binanın, 2981 sayılı Kanun uyarınca imaf affı başvurusunun bulunduğu, binanın ilk yapıldığı halinden sonra hiçbir eklenti ve projesine aykırı imalatın yapılmadığı; binaya ilişkin olarak 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi uyarınca yapı kayıt belgesinin düzenlendiği, dava dosyasında sunulan 04/05/1983 tarihli 9 Eylül Vergi Dairesi Müdürlüğü yazısında, inşaatın bitiş tarihinin 20/12/1981 olduğunun belirtildiği, Gümüldür Belediye Başkanlığının muhtelif yazılarında yapının imar affından ruhsatlı olduğunun açıkça belirtildiği, kıyı kenar çizgisine ilişkin mevzuat uyarınca kazanılmış haklarının bulunduğu; bu nedenle temyize konu İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Dava konusu yapının, 2981 sayılı Kanun uyarınca imar affından yararlanamayacak kıyı tanımına giren yerlerde yapıldığı, bu nedenle anılan Kanun'dan yararlanamayacağı sabit olan yapı hakkında işyerine noksanlık ve hatanın giderilmesi için bir defaya mahsus 15 gün süre verilmesinin sonucu değiştirmeyeceği, dava konusu encümen kararı ile verilen para cezasının hesaplamasında kullanılan yapı sınıf ve grubunun doğru tespit edildiği; bu nedenle, temyize konu İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü ve Altıncı Daireleri müşterek heyetince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca birlikte yapılan toplantıda Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,
2. Temyize konu ...İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 17/10/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.