Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2023/13730 E.,  2023/6871 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/13730
Karar No : 2023/6871

DAVACI: … Odaları Birliği Başkanlığı
VEKİLİ: Av. …

DAVALI: … Bakanlığı

DAVANIN KONUSU: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 09/05/2023 tarih ve 6386038 sayılı Olur’u ile onaylanan İzmir İli, Balçova İlçesi, İnciraltı Turizm Merkezi 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı ile bu planların dayanağı 30/01/2021 tarih ve 31380 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İzmir İnciraltı Termal Turizm Merkezi sınırlarının belirlenmesine ilişkin 29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının iptali ve yürütülmesinin durdurulması istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: 2577 sayılı Yasanın 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca, aynı Yasanın 5. maddesine uygun olmayan dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dava dilekçesi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
2575 sayılı Danıştay Kanununun 24. maddesinde ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek davalar sayılmış, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkındaki Kanunun 5. maddesinin 1. fıkrasının a, b ve c bentlerinde İdare Mahkemelerinin ve Vergi Mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derece olarak Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki iptal ve tam yargı davaları ile idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalara bakacağı hükme bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 5. maddesi 1. fıkrasında, her bir idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı, ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabileceği hükmüne yer verilmiş; aynı Kanunun 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden inceleneceği; 15. maddesinin 1/d bendinde, 3. ve 5. maddelere uygun bulunmayan dilekçelerin otuz gün içinde 3. ve 5. maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanarak otuz gün içinde yeniden dava açılmak üzere reddedileceği, aynı maddenin 5. fıkrasında ise, yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği kurala bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 09/05/2023 tarih ve 6386038 sayılı Olur’u ile onaylanan İzmir İli, Balçova İlçesi, İnciraltı Turizm Merkezi 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı ile bu planların dayanağı 30/01/2021 tarih ve 31380 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İzmir İnciraltı Termal Turizm Merkezi sınırlarının belirlenmesine ilişkin 29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının iptali istemiyle 01.09.2023 tarihinde kayıtlara giren dilekçe ile dava açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ile dosyanın birlikte değerlendirilmesinden; 29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararına karşı açılan davanın incelenmesinin Danıştay'ın görevinde olduğu; İzmir İli, Balçova İlçesi, İnciraltı Turizm Merkezi 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planının ise ilk derece olarak İdare Mahkemesince incelenmesi gerektiği, dava konusu edilen işlemler arasında, 2577 sayılı Yasanın 5. maddesinde aranılan biçimde maddi veya hukuki yönden bağlılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, 2575 sayılı Kanunun 24. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'ın görevinde bulunan 29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının iptali istemiyle ayrı dilekçeyle Danıştayda, 2576 sayılı Kanunun 5. maddesi uyarınca idare mahkemelerinin görevinde bulunan İzmir İli, Balçova İlçesi, İnciraltı Turizm Merkezi 1/5000 ölçekli Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planının iptali için ise ayrı dilekçeyle İzmir İdare Mahkemelerinde dava açılması gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Yasanın 15/1-d maddesi uyarınca bu kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde 5. maddeye uygun şekilde yeniden dilekçe düzenlenmek ve gerekli harç ve posta gideri yatırılmak suretiyle ayrı ayrı Danıştay ve İzmir İdare Mahkemelerinde dava açmakta serbest olmak üzere dava dilekçesinin reddine,
2. Dava dilekçesinin bir örneğinin davacıya iadesine,
3. Aynı Kanunun 15. maddesinin 5. fıkrası hükmüne göre, yeniden verilen dilekçede de aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde, davanın reddedileceğinin davacıya bildirilmesine,
4. Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine,
5. Varsa artan posta ücreti avansının istemi halinde davacıya iadesine, 07/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 5. maddesi 1. fıkrasında, her bir idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı, ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabileceği hükmüne yer verilmiş; aynı Kanunun 14. maddesinin 3. fıkrasında, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden inceleneceği; 15. maddesinin 1/d bendinde, 3. ve 5. maddelere uygun bulunmayan dilekçelerin otuz gün içinde 3. ve 5. maddelere uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanarak otuz gün içinde yeniden dava açılmak üzere reddedileceği, aynı maddenin 5. fıkrasında ise, yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği kurala bağlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun "Bağlantılı Davalar" başlıklı 38. maddesinin 1. fıkrasında; aynı maddi veya hukuki sebepten doğan ya da biri hakkında verilecek hüküm, diğerini etkileyecek nitelikte olan davaların bağlantılı davalar olduğu, 3. fıkrasında; bağlantılı davalardan birinin Danıştayda bulunması halinde dava dosyasının Danıştaya gönderileceği düzenlemesine, 39. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde ise; davalardan birinin Danıştayda açılmış ve çözümlenmesi Danıştay'ın görevine dahil bir uyuşmazlıkla ilgili olması halinde, davaların tümünün Danıştayda görüleceği ve durumun ilgili mahkemelere ve taraflara bildirileceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda yazılı mevzuat hükümleri değerlendirildiğinde; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun ilgili maddelerinde, aynı maddi veya hukuki sebepten doğan ya da biri hakkında verilecek hüküm, diğerini etkileyecek nitelikte olan davaların bağlantılı davalar olduğu ve davalardan birinin Danıştay'da açılmış ve çözümlenmesi Danıştay'ın görevine dahil bir uyuşmazlıkla ilgili olması halinde, davaların tümünün Danıştay'da görüleceği düzenlenmiş olup, dosya incelendiğinde ise, dava konusu edilen işlemler arasında, 2577 sayılı Yasanın 5. maddesinde aranılan biçimde maddi veya hukuki yönden bağlılık bulunduğu gibi olayda, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun bağlantıya ilişkin hükümleri uyarınca her iki işlemin Danıştay da birlikte incelenmesi gerekmektedir.
Öte yandan; 2577 sayılı Kanunun 5. maddesine göre ayrı dilekçeler ile açılması gerektiği kabul edilse bile, aynı dilekçe ile dava konusu edilen işlemlere karşı açılan davalarda verilen dilekçe ret kararı üzerine ayrı ayrı açılacak her bir davanın, dilekçe ret kararını veren Danıştay Dairesi yada ilgili mahkemede açılması yasa gereğidir. Aksi durumda, farklı yargı mercilerinde açılacak davaların dilekçe ret kararına uygun olup olmadığının ve aynı yanlışlıkların yapılması halinde davanın hangi mahkemede reddedileceği, dava açma süresinin hesaplanması gibi usul hükümlerinin uygulanmasında bir takım güçlükler yaşanacağı açıktır.
Bu durumda, 2575 sayılı Kanunun 24. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'ın görevinde bulunan 29/01/2021 tarih ve 3456 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararının iptali istemiyle ayrı dilekçeyle Danıştay'da; 2576 sayılı Kanunun 5. maddesi uyarınca idare mahkemelerinin görevinde bulunan 1/1000 ve 1/5000 ölçekli imar planlarının iptali için ise ayrı dilekçeyle İdare Mahkemesinde dava açılması gerektiği şeklinde verilecek dilekçe ret kararının, usul hükümlerine aykırı olacağı, dilekçe ret kararı üzerine verilen yenileme dilekçeleri ile açılacak davaların yine dilekçe ret kararını veren mahkemede ya da Danıştay Dairesinde açılması gerektiği, bakılan davada ise, 2577 sayılı Kanunun 5. maddesinde birlikte dava açılma şartları mevcut olduğu gibi, 38. maddede yazılı bağlantılı davalar niteliği bulunan uyuşmazlık konularının Danıştay'da birlikte incelenmesinin zorunlu olduğu, ayrıca 5. madde uyarınca dilekçe ret kararı verilmesi halinde ise, yenileme dilekçesi ile açılacak davalardan idare mahkemesinin görevine giren dava dosyasının, verilecek görev ret kararı ile mahkemesine gönderilmesinin usul hükümlerine daha uygun olacağı görüşüyle dava dilekçesinin reddi yönündeki çoğunluk kararına katılmıyorum.