Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2023/11976 E.,  2023/5003 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/11976
Karar No : 2023/5003

TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) … Valiliği
VEKİLİ : Av. …

2- MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) … Hazır Beton Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACILAR) :
1- … Köyü Muhtarlığı 7- …
2- … Köyü Kültür ve Hizmet Derneği 8- …
3- … 9- …
4- … 10- …
5- … 11- …
6- …
VEKİLLERİ : Av. …
12- …

İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Amasya İli, Taşova İlçesi, … Köyünde davalı yanında müdahil tarafından yapılması planlanan … Ruhsat Numaralı II-a Grubu Kalker Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi (300.000 ton/yıl)" projesi ile ilgili olarak Amasya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce verilen … tarih ve E-… sayılı ''Çevre Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir'' kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlığın çözümü amacıyla çevre mühendisi, maden mühendisi, orman mühendisi, ziraat mühendisi ve harita mühendisi bilirkişilerden oluşan bilirkişi heyetiyle yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporundaki tespitler ile dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesinden; proje alanında yer alan akifer özelliğindeki kayaçlarda meydana gelecek titreşim ve deformasyonların yeraltı suyu akış düzeni ve kılcal çatlak yapılarının bozulmasına neden olacağı, kılcal çatlak yapılarının bozulması sonucu su kaynağı ile diğer kaynakların zarar görmesine, zamanla debilerinin düşmesine, kurumasına sebep olacağının değerlendirildiği, ruhsat sahibi tarafından ruhsat alanının ve çevresinin “Hidrojeolojik Değerlendirme Raporu” hazırlanarak içme ve tarımsal amaçlı kullanılan yüzey sularının madencilik faaliyetlerinden etkilenip etkilenmeyeceğinin ve su kaynaklarının korunması konusunda alınması gerekli tedbirlerin proje dosyasında yer almadığı, … Hazır Beton San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından açılacak kalker ocağı ve kırma eleme tesis etki alanında Karayolları 7. Bölge Müdürlüğüne ait kalker ocağı ve kırma eleme tesisinin bulunduğu, “ÇED Gerekli Değildir” kararının toz parametresi dışında titreşim, atıklar vb. parametreler açısından da her iki tesisin kümülatif etkisinin dikkate alınarak karar verilmesi gerekirken, anılan değerlendirme ve tespitlerin yapılmaması sebebiyle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : 1- Davalı idare tarafından, dava konusu projenin etki alanındaki hava kalitesi katkı değerlerini etkileyecek başka bir işletmenin bulunduğu ve her iki tesisin toz emisyonunun kümülatif değerlendirildiği, diğer taraftan aynı anda patlatma yapılmaması nedeniyle bu yönden kümülatif etki değerlendirilmesine gerek görülmediği, içme ve tarımsal amaçlı kullanılan yüzey suları bakımından Amasya İl Özel İdaresinin görüşü çerçevesinde su geçiş güzergahlarının tahrip edilmeyeceğinin proje tanıtım dosyasında (PTD) taahhüt edildiği, yine PTD'de ocak taban kotunun altında çalışma yapılmayacağının belirtildiği, projenin kapasitesi itibarıyla hidrojeolojik etüt raporunun hazırlanmasının gerekli olmadığı, sonuç olarak PTD'de verilen taahhütlerin yeterli bulunarak ÇED Gerekli Değildir kararının verildiği, dolayısıyla işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
2- Davalı yanında müdahil tarafından, davanın süresinde açılmadığı, davacılardan … Köyü Muhtarlığının dava açma ehliyetinin bulunmadığı, bilirkişi heyetinde şehir ve bölge planlama uzmanının yer alması gerektiği, diğer taraftan söz konusu faaliyetin tüm olumsuz etkilerinin PTD'de değerlendirildiği, kümülatif etki hususunda Mahkemece yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılmadan karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, dolayısıyla Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve Üye …'ın, … Köyü Kültür ve Hizmet Derneği Tüzüğünün amaçları dikkate alındığında, anılan Derneğin dava açma ehliyetinin bulunmadığına yönelik ayrışık oyuna karşın, davacı Derneğin ehliyetli olduğuna oyçokluğuyla karar verilerek, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz istemlerinin reddine,
2. Temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 13/09/2023 tarihinde usulde oyçokluğuyla, esasta oybirliğiyle karar verildi.