Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2023/11966 E.,  2023/5002 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/11966
Karar No : 2023/5002

TEMYİZ EDENLER :1- (DAVALI) … Bakanlığı - ANKARA
VEKİLİ : Av. …
2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) …Madencilik Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. …

MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : … Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …Köyü Muhtarlığı
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kırklareli İli, Merkez İlçesi, …Köyü, …ve …paftalarında davalı yanında müdahillerden …Madencilik Anonim Şirketi tarafından yapılması planlanan "RN.…No'lu Kalker Ocağı ve RN …No'lu Dolomit Ocağı Kapasite Artışı ve RN …No'lu Sahada Bulunan Kırma Eleme Tesisi Kapasite Artışı ve İlave Kırma-Eleme-Öğütme Tesisi Kurulması" projesiyle ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca verilen …tarih ve …sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu" kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; dava dosyası içerisinde yer alan tüm bilgi ve belgeler ile uyuşmazlığın çözümü amacıyla çevre mühendisi, ziraat mühendisi, hidrojeoloji mühendisi, orman mühendisi, maden mühendisi, meteoroloji mühendisi, jeoloji mühendisi, hidroloji mühendisi ve biyolog bilirkişilerinden oluşan bilirkişi heyetiyle yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda yer alan tespitler birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu "ÇED Olumlu" kararının her ne kadar maden mühendisliği ve jeoloji mühendisliği bakımından yerinde olduğu değerlendirilmiş ise de, çevre mühendisliği, ziraat mühendisliği, hidrojeoloji mühendisliği, orman mühendisliği, meteoroloji mühendisliği, hidroloji mühendisliği ve biyoloji bakımından yerinde olmadığı dikkate alındığında, dava konusu işlemin dayanağı ÇED raporunun eksik ve yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : 1- Davalı idare tarafından, çevre mühendisi tarafından eksik görülen hususların ÇED raporunda yer aldığı, ÇED raporunun tarım ve hayvancılıkla ilgili bölümünde proje alanı çevresinde ilk geçim kaynağının hayvancılık olmadığı belirtilerek, projenin olumsuz etkisinin olmayacağının vurgulandığı, dolayısıyla ziraat mühendisinin görüşünün aksine çelişkili bir hususun olmadığı, ayrıca arıcılık yönünden ÇED raporunda bir değerlendirme olmadığı belirtilmiş ise de, Kırklareli Valiliği Tarım ve Orman İl Müdürlüğü görüşünde arıcılık faaliyetiyle ilgili herhangi bir değerlendirmeye yer verilmediği, hava kalitesi bakımından modelleme çalışması yapıldığı ve Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinde belirtilen sınır değerlerin sağlandığının anlaşıldığı, hidroloji mühendisince eksik olarak değerlendirilen hususlara ilişkin ÇED raporunda gerekli taahhütlere yer verildiği, ormancılık yönünden ise İstanbul Bölge Müdürlüğü Kırklareli Orman İşletme Müdürlüğünce yerinde yapılan incelemeler neticesinde düzenlenen ÇED inceleme ve değerlendirme formu ile inceleme ve değerlendirme komisyonu üyesi Orman Genel Müdürlüğü görüşünde söz konusu projenin ormanlar ve ormancılık çalışmaları üzerinde olumsuz etkilerinin bulunmadığının belirtildiği, hidrojeoloji mühendisi tarafından yapılan yer altında suyun hareket yönünün belirlenmesi için sondaj kuyusu açılmasının yeterli olmadığı, yeraltı suyu tablası haritasının oluşturulması gerektiği ancak ÇED raporunda böyle bir haritanın olmadığı yönündeki değerlendirme ile ilgili olarak Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğünce statik verilerin yetersiz olduğu durumlarda yerüstü su kaynaklarının çıkış kotları kullanılarak yeraltı suyu tablası oluşturulmasının önerildiği, bu çalışmanın amacının bilirkişi görüşünün aksine yapılacak çalışmanın güvenli tarafta sağlamak anlamına geldiği, dolayısıyla dava konusu proje ile ilgili olarak DSİ Genel Müdürlüğünün olumlu görüşünün bulunduğu, ÇED raporunda yer verilen meteorolojik verilerin Meteoroloji Genel Müdürlüğünce uygun bulunduğu, flora ve faunayla ilgili çevresel etkilere ve alınması gerekli önlemlere ÇED raporunun eki ekosistem değerlendirme raporunda yer verildiği ve söz konusu önlemlere uyulacağının taahhüt edildiği, sonuç olarak dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması suretiyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
2- Davalı yanında müdahil tarafından, su kaynaklarının korunmasına ve patlamadan kaynaklanabilecek muhtemel etkilere yönelik tedbirlere ÇED raporunda yer verildiği, ziraat mühendisi tarafından ileri sürülen hususlarla ilgili ÇED raporunda çelişkili bir bilginin olmadığı gibi, söz konusu bilgilerin yeterli olduğu, proje alanının ormanlık alanı olması nedeniyle tarım alanları üzerinde olumsuz etkisinin bulunmadığı, hidroloji mühendisliği tarafından eksik olarak belirtilen hususlara yönelik bilgilerin hidrojeolojik etüt raporunda yer aldığı, projenin ormanlar ve ormancılık çalışmaları üzerinde olumsuz etkilerinin bulunmadığına yönelik ilgili kurumların görüşlerinin olduğu, projenin yeraltı su kaynaklarına yönelik muhtemel etkilerine yönelik gerekli tedbirlerin alındığı, dolayısıyla yeraltı su kaynaklarına yönelik olumsuz etkilerin olmayacağı, ayrıca ÇED raporunda meteorolojik parametrelerde değişiklik olmaması için alınacak önlemlerin belirtildiği, biyolog tarafından eksik olarak ileri sürülen hususlara ÇED raporunun ekinde yer alan ekosistem değerlendirme raporunda yer verildiği, kaldı ki maden mühendisi ve jeoloji mühendisi tarafından ÇED raporunun yeterli bulunduğu, sonuç olarak dava konusu işlemin hukuka uygun tesis edildiği belirtilerek, Mahkeme kararının bozulmak suretiyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, söz konusu faaliyet nedeniyle köyün su kaynaklarının olumsuz etkileneceği, mevcut durumda faal olan birçok maden işletmesinin de bulunduğu, tozuma bakımından kümülatif etki değerlendirmesinin yapılmadığı, bilirkişi raporunda söz konusu proje nedeniyle köyün su kaynaklarının, tarımsal üretimin, ormanların olumsuz etkileneceğinin ortaya konulduğu, Trakya Arısının koruma altında olduğu, ancak ÇED raporunda konuya yönelik bir değerlendirmenin yapılmadığı, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile biyoloji yönünden de ÇED raporunun eksik ve yetersiz olduğu yönündeki gerekçenin çıkartılması suretiyle usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, RN …No'lu Dolomit Ocağında rödovans sözleşmesine dayalı olarak faaliyet gösteren …Taş Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin davanın sonucuyla ilgili olduğu anlaşıldığından, 2577 sayılı Kanun'un 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili düzenlemeleri uyarınca davalı yanında davaya müdahale istemi kabul edilerek ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davalı yanında müdahil …Madencilik Anonim Şirketi'nin duruşma istemi yerinde görülmeyerek, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Uyuşmazlıkta, her ne kadar temyize konu İdare Mahkemesince, ÇED raporunun "2.8.2. Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Flora-Fauna Üzerine Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası)" başlığı altında alınacak önlemlere ilişkin hiçbir bilgiye yer verilmediği yönünde bilirkişi raporunda yapılan değerlendirme nedeniyle ÇED raporu biyoloji yönünden yetersiz bulunmuş ise de, söz konusu bilirkişi raporunda biyoloji yönünden yapılan değerlendirmede, ÇED raporunun eki 23'te yer alan "ekosistem değerlendirme raporunun" biyolojik açıdan yeterli olduğu, nitekim gerek literatüre gerekse gözleme dayalı olarak verilen çevresel etkilere ilişkin veriler ile alınması gerekli önlemlerin bilimsel, tutarlı ve açıklayıcı olduğu da belirtilmiş olup, ÇED raporunda, ek-23'te yer alan "ekosistem değerlendirme raporunda" yer verilen çalışma öncesinde ve sonrasında alınacak önlemlerin tamamına uyulacağının proje sahibi tarafından taahhüt edildiği dikkate alındığında, bu önlemlere ÇED raporunun "2.8.2. Proje Kapsamında Yapılacak İş ve İşlemler Kapsamında Flora-Fauna Üzerine Etkiler ve Alınacak Önlemler (Arazi Hazırlık, İnşaat, İşletme ve İşletme Sonrası)" başlığı altında ayrıca yer verilmemesinin ÇED raporunu kusurlandırıcı nitelikte olmadığı sonucuna varıldığından, biyoloji yönünden de ÇED raporunun eksik ve yetersiz olduğu yönündeki gerekçenin çıkartılması suretiyle temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz istemlerinin reddine,
2. Temyize konu …İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının biyoloji yönünden de ÇED raporunun eksik ve yetersiz olduğu yönündeki gerekçesinin çıkartılması suretiyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 13/09/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.