Danıştay 2. Daire Başkanlığı 2021/1958 E.,  2023/1126 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/1958
Karar No : 2023/1126

KARŞILIKLI TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR:
1- (DAVACI) : …

2- (DAVALILAR) : 1- … Müdürlüğü
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
2- … Valiliği / …

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, taraflarca dilekçelerde yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istemlerinden ibarettir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Mersin İl Emniyet Müdürlüğü'nde polis memuru olarak görev yapan davacının, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile verilen meslekten çıkarma cezasının yargı kararıyla iptal edilmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık 50.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacının yargı kararı ile iptal edilen meslekten çıkarma cezası nedeniyle manevi yönden duyduğu elem ve üzüntüye karşılık olarak sebepsiz zenginleşmeye yol açmayacak ölçüde 4.000,00 TL manevi tazminatın tarafına ödenmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile 4.000,00 TL manevi tazminatın davalı idarelerce davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından; hukuka aykırı olan işlem nedeniyle uğradığı manevi zararın tam olarak karşılanmadığı, davanın kabulü gerektiği ileri sürülerek kararın davanın reddine yönelik kısmının bozulması istenilmektedir.
Davalı idareler tarafından; tazminata konu olan işlemde idareye atfedilebilecek ağır bir kusur bulunmadığı ve bu haliyle kararın kabüle yönelik kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir

TARAFLARIN CEVAPLARI : Taraflarca cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Onikinci Dairesi tarafından Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesine, Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesince de Danıştay Beşinci Dairesine, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından ise Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dava dosyasında, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava, Mersin İl Emniyet Müdürlüğü'nde polis memuru olarak görev yapan davacının, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile verilen meslekten çıkarma cezasının yargı kararıyla iptal edilmesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık 50.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinin ilk fıkrasında; "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır" hükmü yer almakta olup, aynı maddenin son fıkrasında; idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare Hukukunun genel kabul gören temel ilkeleri uyarınca idarenin mali sorumluluğuna hükmedilebilmesi için; idari davranış ve zarar arasında neden-sonuç ilişkisi bulunması gerekmektedir. Ayrıca idarelerin mali sorumluluğuna yol açan hizmet kusuru; idarenin yürüttüğü bir hizmetin kurulmasında, düzenlenmesinde ya da işleyişindeki bozukluk ve aksaklığı ifade eder. Anılan zarar maddi olabileceği gibi manevi de olabilir.
Manevi zarar kişinin şahıs varlığında iradesi dışında meydana gelen eksilme olup; kişinin kendisinin veya yakınlarının şan, şeref, kişilik hakları ve vücut bütünlüğüne yönelik eylem ve işlemler nedeniyle duyduğu derin ruhsal ve bedensel acı, üzüntü olarak tanımlanmaktadır. İdarenin mali sorumluluğuna gidilmesi suretiyle, duyulan acı ve üzüntünün kısmen de olsa maddi edimlerle telafi edilmesi olan manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmadığı da tartışmasızdır.
Kişilerin manevi varlıklarında oluşan eksilmeyi ifade eden manevi zararın tazmin edilebilmesi için varlığı gerekli olan; şeref, haysiyet, kişilik hakları veya vucüt bütünlüğüne yönelmiş bir saldırı niteliğinde eylem ya da işlem somut uyuşmazlıkta söz konusu değildir. İdari işlemlerin yargı kararı ile iptal edilmiş olması, her durumda mutlaka idarenin tazminat sorumluluğunu gerektirmediği açıktır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
1- Davalı İdarelerin Temyiz İstemleri Yönünden;
Uyuşmazlıkta, davacıya verilen disiplin cezası yargı kararıyla hukuka aykırı bulunarak iptal edilmiş ise de; idari işlemlerin hukuka aykırı bulunarak iptal edilmesinin idareyi doğrudan tazmin sorumluluğu altına sokmayacağı, idarenin tazmin sorumluluğunun doğması için hukuka aykırılık ve zarar yanında ağır hizmet kusuru unsurunun da bulunması gerektiği kuşkusuzdur.

Bu durumda; davacıya disiplin cezası verilmesi işleminde art niyetli bir uygulama veya disiplin hükümlerinin amacından saptırılması gibi ağır hizmet kusuru oluşturabilecek bir durumun bulunmaması, öte yandan idarenin iç düzenini sağlamak amacıyla disiplin suçu işlediği kanaatine ulaşılan personel hakkında disiplin işlemleri uygulamasının hukuki bir zorunluluk olması karşısında, olayda davalı idarenin ağır hizmet kusurunun ve manevi tazmin sorumluluğunun bulunmadığı sonucuna ulaşılmış olup İdare Mahkemesi kararının, 4.000,00-TL'lik manevi tazminatın kabulüne ilişkin kısmında hukuki isabet görülmemiştir.

2- Davacının Temyiz İstemi Yönünden;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın davanın reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARELERİN TEMYİZ İSTEMLERİNİN KABULÜ ile ... İdare Mahkemesince verilen … günlü, E:…, K:… sayılı kararın, ...-TL'lik manevi tazminatın kabulü ile davacıya ödenmesine yönelik kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun temyize konu kararın verildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
2- DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİ ile anılan kararın, fazlaya ilişkin manevi tazminat istemi yönünden ise davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. 2577 sayılı Kanun'un 3622 sayılı Yasa ile değişik 49 maddesinin 3. fıkrası gereğince bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde Danıştay'da karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 14/03/2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.