Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2024/471 E.,  2024/1330 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2024/471
Karar No:2024/1330

TEMYİZ EDEN (DAVALI) :... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat Taahhüt Proje Nakliye Akaryakıt Madencilik Turizm İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü’nce 21/06/2023 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 19. maddesi uyarınca açık ihale usulüyle gerçekleştirilen... ihale kayıt numaralı "Karayolları 1 Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Anadolu Otoyolu Çamlıca Gişeler - Düzce (Gümüşova) Arasındaki Otoyol (O-4) ve Bağlantı Yollarındaki Sanat Yapıları, Drenaj Sistemleri ile Sahalarının Temizlik, Bakım Onarım İşlerinin Yapılması" ihalesine ilişkin olarak dava dışı Karten İnşaat Sanayi Turizm Enerji ve Ticaret A.Ş. - Standart Enerji İnşaat A.Ş. iş ortaklığı tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine, davacı şirketin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine dair... tarih ve ... sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; ihale mevzuatında aşırı düşük teklif sahibi istekliler tarafından Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.2. maddesinde sayılan yöntemlere göre istekliler tarafından üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılması durumunda, fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanaklarının (Ek-O.6) da aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında isteklilerce sunulması, tutanakta yapılan tespitlerde esas alınan faturalara ilişkin bilgilerin yine tutanakta düzenlenen fatura bilgileri tablosunda belirtilmesi gerektiği, buna göre ihale üzerinde bırakılan davacı şirket tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında fiyat teklifine konu edilen “C 30/37 Beton Harcı”nın dayanağı olarak sunulan (Ek-O.6) Satış Tutarı Tespit Tutanağı incelendiğinde ağırlıklı ortalama birim satış tutarının tespitinde esas alınan faturalara ilişkin fatura bilgileri tablosunun Excel formatında düzenlendiği, “Fatura Tarihi” kısmında 542 adet faturanın tarih kısmının “..., ... vb.” şeklinde doldurulduğu, bahse konu Excel formatında düzenlenen Satış Tutarı Tespit Tutanağı'nın fatura bilgileri kısmında fatura yer alan tarihi kısmı incelendiğinde, tablonun Excel ayarları kısmında tablo biçimlendirmesinin tarih olarak ayarlanmadığı, tarih sütunu tablo ayarları tarih şeklinde biçimlendirildiğinde “...” ibaresinin tarih olarak “05/10/2022”, “...” ibaresinin tarih olarak “11/10/2022”, “...” ibaresinin tarih olarak “17/10/2022”, “...” ibaresinin tarih olarak “22/10/2022” olarak göründüğü, buna göre tabloda faturanın tarihi yerine yer alan ibarenin Excel ortamında sütunlara ilişkin biçimlendirme hatasından kaynaklandığı anlaşılmakla söz konusu eksikliğin teknik olarak Excel ortamında düzenlenen tablonun fatura tarihi sütununun biçimlendirmesinin yapılmamış olmasından kaynaklandığı ve bu hususun doğrudan teklifin esasını değiştirecek nitelikte bir eksiklik olmadığı ve mevzuat hükümleri kapsamında bilgi eksikliği kapsamında tamamlatılabilecek nitelikte bir eksiklik olduğu, söz konusu hatanın bilgi eksikliği kapsamında tamamlatılmaksızın satış tutarı tespit tutanağında yer alan fatura bilgileri tablosunda belirtilen 542 adet faturanın tarih bilgilerine yer verilmediği gerekçesiyle ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, hukuka uygun olmadığı ortaya konulan dava konusu işlemin doğrudan davacı şirket üzerinde dava konusu ihalenin kalmasını sağlamayacağı açık olmakla, 4734 sayılı Kanun’un 37. maddesi uyarınca davacının anılan mevzuat gereği Excel formatında düzenlenen söz konusu tabloda tarih sütunun tarih olarak biçimlendirilmiş şeklinin bilgi eksikliği kapsamında istenilerek, söz konusu faturaların tarihlerinin ve düzenlenme tarihi itibarı ile geçici vergi beyanname dönemi ile uyumlu olup olmadığının karşılaştırılarak ihale komisyonunca yeniden değerlendirilerek karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45. maddesinde yapım işlerinde aşırı düşük teklif sorgulamasında uygulanacak ilke ve kriterlere göre davacı tarafından fiyat teklifine konu edilen “C 30/37 Beton Harcı” dayanağı olarak sunulan satış tutarı tespit tutanağı incelendiğinde ağırlıklı ortalama birim satış tutarının tespitinde esas alınan faturalara ilişkin fatura bilgileri tablosunun “Fatura Tarihi” kısmının “..., ... vb.” şeklinde doldurulduğu, anılan kısımda faturaların tarih bilgilerine yer verilmediği, kamu ihale mevzuatında Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı'nın son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesinin zorunlu olduğunun belirtildiği, anılan istekli tarafından sunulan Satış Tutarı Tespit Tutanağı'nda yer alan fatura bilgileri tablosunda belirtilen 542 adet faturanın tarih bilgilerine yer verilmediği, faturaların tutanakta belirtilen geçici vergi beyanname dönemi ile uyumlu olup olmadığının tespitinin yapılamayacağı, fiyat teklifine dayanak Satış Tutarı Tespit Tutanağı'nın mevzuata uygun olarak düzenlenmediği ve isteklinin açıklamasının bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Karayolları 1. Bölge Müdürlüğü’nce 21/06/2023 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 19. maddesi uyarınca açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “Karayolları 1 Bölge Müdürlüğü Sorumluluğundaki Anadolu Otoyolu Çamlıca Gişeler - Düzce (Gümüşova) Arasındaki Otoyol (O-4) ve Bağlantı Yollarındaki Sanat Yapıları, Drenaj Sistemleri ile Sahalarının Temizlik, Bakım Onarım İşlerinin Yapılması" ihalesine ilişkin olarak dava dışı şirketlerce oluşturulan iş ortaklığı tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine, davacı şirketinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine dair ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38. maddesinde, “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu;
a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,
gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. (...)" kuralına yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği'nin "Sınır değer tespiti ve aşırı düşük teklifler" başlıklı 45. maddesinde, "(...)
45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanun'un 38. maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;
a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri, (...)sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.
45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında; (...)
b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,
(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.
(...)
45.1.13.1. Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktı. (...)
Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için öncelikle fiyat teklifini veren kişi tarafından son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılması öngörülen fiyat teklifi konusu mamul/mal/hizmet miktarının en az 1/20’si kadar satış yapılmış olması, teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından 'Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.' ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.
(...)
45.1.13.11. Ek-O.5, Ek-O.6, Ek-O.7 ve Ek-O.8 numaralı tutanakların son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi zorunludur. Son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanun'un 21. maddesinin birinci fıkrasının (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.
Örneğin; 11/01/2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi 'Ekim-Kasım-Aralık 2013', 15/07/2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi 'Nisan-Mayıs-Haziran 2014'tür. (...)" açıklamaları yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Kamu İhale Genel Tebliği’nin eki olan Satış Tutarı Tespit Tutanağı Standart Formu'nda,
“… 5- Ağırlıklı Ortalama Birim Satış tutarının tespitinde esas alınan faturalara ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir…” ifadesine yer verilmiş ve aşağıdaki şekilde "Fatura Bilgileri Tablosu"na yer verildiği görülmüştür.
¸
Aktarılan mevzuat kurallarının birlikte değerlendirilmesinden; aşırı düşük teklif sahibi istekliler tarafından Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2. maddesinde sayılan yöntemler kullanılarak açıklama yapılabileceği, bu kapsamda istekliler tarafından üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılması durumunda, fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenen maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanaklarının (Ek-O.6) da aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında isteklilerce sunulması gerektiği, tutanakta yapılan tespitlerde esas alınan faturalara ilişkin bilgilerin yine tutanakta düzenlenen fatura bilgileri tablosunda belirtilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda davacı şirket tarafından fiyat teklifine konu edilen “C 30/37 Beton Harcı”nın dayanağı olarak sunulan satış tutarı tespit tutanağı incelendiğinde ağırlıklı ortalama birim satış tutarının tespitinde esas alınan faturalara ilişkin "Fatura Bilgileri Tablosu"nun “Fatura Tarihi” kısmının “..., ... vb.” şeklinde doldurulduğu, anılan kısımda faturaların tarih bilgilerine yer verilmediği, kamu ihale mevzuatında Ek-O.6 Satış Tutarı Tespit Tutanağı’nın son veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesinin zorunlu olduğunun belirtildiği, anılan istekli tarafından sunulan satış tutarı tespit tutanağında yer alan "Fatura Bilgileri Tablosu"nda belirtilen 542 adet faturanın tarih bilgilerine yer verilmediği, faturaların tutanakta belirtilen geçici vergi beyanname dönemi ile uyumlu olup olmadığının tespitinin yapılamayacağı, fiyat teklifine dayanak satış tutarı tespit tutanağının mevzuata uygun olarak düzenlenmediği ve davacının açıklamasının bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından, davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Ayrıca, söz konusu faturaların tutanakta belirtilen geçici vergi beyanname dönemi ile uyumlu olup olmadığının tespitinin yapılamadığı dikkate alındığında, bu kapsamda anılan faturaların ve faturaya konu satışların miktar, nevi ve tutarı yönünden de sağlıklı bir değerlendirme yapmanın mümkün olamayacağı, dolayısıyla belgede "bilgi eksikliği" olarak nitelendirilemeyecek bu eksikliğin tamamlatılmasının da mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVANIN REDDİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5. Kullanılmayan...-TL ilk derece aşamasındaki yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
6....-TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
7. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara, istemi hâlinde kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davalı idareye iadesine,
8. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
9. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 19/03/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.