Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2023/3824 E.,  2024/4739 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/3824
Karar No:2024/4739

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Un Yem Hayvancılık Sanayi Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1. ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

2. ... İşletmeleri Genel Müdürlüğü
...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü Gözlü Tarım İşletmesi Müdürlüğünce 22/02/2022 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3. maddesinin (g) bendinde belirtilen istisna kapsamında Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü Alım-Satım ve İhale Yönetmeliği uyarınca açık ihale kapalı teklif usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "14 Kalem Yem Katkı ve Yem Ham Maddesi Alımı" ihalesinin "5. Kalem 120 ton Sodyum Bikarbonat", "13. Kalem 1.100 ton Mısır DDGS" ve "14. Kalem 2.200 ton Buğday Kepeği" kısımları üzerinde bırakılan davacı şirketin mücbir sebep bulunmadığı halde süresi içerisinde sözleşme imzalamadığından bahisle 4734 sayılı Kanun'un 58. maddesi uyarınca 6 (altı) ay süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 30/03/2022 tarih ve 31794 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan işlemin ve söz konusu işlemin bildirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü Ticaret Daire Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davacı şirket tarafından söz konusu ürünlerin Rusya ve Ukrayna'dan ithal edileceği ve Rusya-Ukrayna arasındaki savaş nedeniyle piyasada tedarik sıkıntısı yaşandığı, bu nedenle sözleşmeye konu işin ifa edilemeyeceği, söz konusu savaşının mücbir sebep olarak kabul edilmesi gerektiğinin ileri sürüldüğü;
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 18/2. maddesi uyarınca her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmekle yükümlü olduğu, tacir olan davacının sözleşmeye konu işin ihalesine teklif verdiği, sözleşme imzalamaya davet edildiği ve sözleşme süresinin bitimine kadar olan süreci kapsayacak şekilde, sözleşmeye konu işin ifası için gerekli olan malzemedeki fiyat değişimlerine yönelik ihtimali ihaleye ilişkin teklif sunmadan evvel değerlendirmesi gerektiği, aynı şekilde malzeme temin ve teslimi noktasında da her hal ve koşula hazır bulunması gerektiği, bu gerekliliğin tedarik zincirinde meydana gelebilecek olası sorun ya da zorlukları öngörebilmeyi de kapsadığı, hatta işin teslimi için gerekli tüm malzemeyi zaten elinin altında bulundurma yükümünün kendisinde olduğu, ihaleye konu ürünlerin dünyada münhasıran Rusya'da yahut Ukrayna'da bulunmadığı, bu ülkeler arasında savaş çıkmış ise de söz konusu ürünlerin, ülkemizden yahut başka ülkelerden de temin edilebilmesine imkan bulunduğu, işbu ihalede de söz konusu ürünlerin behemehal anılan ülkelerden temini yönünde bir şart koşulmadığı, davacı tarafından ürünlerin bu ülkelerden getirtileceğine dair iddianın salt soyut beyana dayandığı, hiçbir bilgi ve belge ile desteklenmediği hususları bir bütün olarak göz önünde bulundurulduğunda, mücbir sebep halinin bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle uyuşmazlığa konu ürünlerin ulusal ve uluslararası piyasalarda fiyatlarının olağanüstü arttığı, söz konusu ürünlerin yurt içi tedarikinin yok denecek kadar az olduğu ve tamamına yakınının Rusya ve Ukrayna'dan ithal edildiği, savaş nedeniyle bu tarım ürünlerinin arz ve tedarikinde sıkıntı yaşanmaya başlandığı, bunun hem lojistik hem üretici firmaların ürün satmaması hem de bu ülkelerin savaş politikalarından kaynaklandığı, teslim tarihi itibarıyla söz konusu ürünlerin bir başka yerden ikame edilmesinin mümkün olmadığı, aşırı ifa güçlüğünün söz konusu olduğu, sözleşmeye konu edimin bir üretim sürecinden geçecek türden olduğu, bu hali ile anlık bir üretimden geçip telafisinin kısa sürede sağlanabilecek özelliklere sahip olmadığı, edimin miktarı uyarınca önceden tedarik edilip toplanmasının da mümkün olmadığı, söz konusu savaşın öngörülemez ve önlenemez bir durum olduğu ve mücbir sebep olarak kabul edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu; davalı Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından, davacı tarafından ileri sürülen hususların mücbir sebep olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, söz konusu malların Rusya veya Ukrayna'dan temin edilmesinin zorunlu olmadığı, basiretli bir tacir olarak davacı şirketin ihale tarihi ve sonrasındaki tedarik süreci gibi hususları göz önünde bulundurarak teklif vermesi, edimini ihale dokümanına uygun olarak ifa etmesini sağlayacak tedbirleri alması gerektiği, davacının mücbir sebep iddiasının hiçbir hukuki dayanağının bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ...İdare Mahkemesine gönderilmesine, 13/11/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.