Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2023/342 E.,  2023/505 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/342
Karar No:2023/505

TEMYİZ EDEN (DAVACI): … Enerji Elektrik Üretim A.Ş.
VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI): … Genel Müdürlüğü
VEKİLLERİ: Av. …, Av. …

İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesi'nin davanın reddine ilişkin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunun gerekçeli reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyiz edilmesi üzerine aynı Dairece verilen temyiz isteminin reddi yolundaki … tarih ve E:…, Temyiz No:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çamlıkaya Regülatörü ve Hidroelektrik Santral Projesi için … Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş. ile 19/08/2005 tarihinde imzalanan ve 07/06/2010 tarihinde tadil edilen Su Kullanım Hakkı Anlaşmasının feshedilmesi istemiyle yapılan 17/05/2019 tarihli başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Tarım ve Orman Bakanlığı DSİ Hidroelektrik Enerji Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Trabzon ili, Çaykara ilçesi sınırları içerisinde bulunan davacı şirkete ait Esentepe Regülatörü ve HES Tesisi'nin, mansapta (dere akış yönüne göre HES santral binasının aşağısında) bulunan … Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş.'ye ait Çamlıkaya Regülatörü ve HES Tesisi'nin rezervuar sahasını kum-çakıl ocağı olarak işletmesi ve yine tesisin hatalı projelendirilmesi nedeniyle işletme kotu yüksekliğinden fazla su tutarak alanda kum ve çakıl rezervi biriktirmesi nedeniyle davacıya ait tesisi su basmasına neden olduğu ve tesisin çalışmasını fiilen imkânsız kıldığından bahisle … Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş.'ye ait Çamlıkaya HES'in yürürlükteki Su Kullanım Hakkı Anlaşmasının iptal edilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı,
DSİ 22. Bölge Müdürlüğü tarafından yapılan incelemeler sonucunda Çamlıkaya HES Regülatörü'nün dolu savaklarının Q100 taşkın debisini geçirecek şekilde dizayn edilmediği tespit edilmiş ise de, bu tespitler doğrultusunda Çamlıkaya HES'in uyarılması sonucunda şirket tarafından hazırlanan dolu savak projelerinin DSİ 22. Bölge Müdürlüğü'ne sunularak onaylandığı ve onaylı projeler kapsamında imalâtların yapımına başlandığı, 17/08/2005 tarihli Çamlıkaya HES Üretim Tesisinin Su Kullanım Hakkı ve İşletme Esaslarına İlişkin Anlaşmanın 22. maddesi ile verilen takdir hakkının, idarece kamu yararı düşünülerek projedeki eksikliklerin giderilmesi yönünde kullanıldığı, öte yandan, davacı şirket tarafından su basması olayı nedeniyle oluşan zararın giderilmesi istemiyle … Enerji Üretim A.Ş.'ne karşı … Asliye Ticaret Mahkemesi'nin E:… sayılı esasına kayden açılan tazminat davasında alınan bilirkişi raporunda su basması olayında davalı … Enerji Üretim A.Ş. tarafından işletilen Çamlıkaya HES Regülatörünün işletme faaliyetlerinden kaynaklı bir kusur bulunmadığı tespitleri doğrultusunda davanın reddine karar verildiği, dolayısıyla söz konusu Su Kullanım Hakkı Anlaşmasının iptal edilmesini gerektirecek hukuken kabul edilebilir bir husus bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; davacının, … Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş.'nin Su Kullanım Hakkı Anlaşmasının iptal edilmesi istemine dayanak gösterdiği sebeplerin, anlaşmadaki söz konusu düzenlemelere aykırılık durumu nedeniyle idareye fesih konusunda bir takdir yetkisi tanıdığı, ancak mutlak fesih sebepleri olmadığı, idarece kamu yararı düşünülerek öncelikle projedeki eksikliklerin giderilmesi yolunun tercih edildiği, nitekim idarenin uyarıları doğrultusunda gerekli proje değişikliğinin yapıldığı, kum-çakıl ocağı işletmeciliğinin de daha önceleri ruhsatlı bir şekilde yapılmakta iken, mahkeme kararı üzerine şirketin (Kum-Çakıl) maden ocağı ruhsatının iptal edilmesi nedeniyle artık yapılamayacağı, proje değişikliği ve dere yatağında biriken rüsubatın anılan şirkete temizletilerek davacıya zarar verilmesinin engellenmeye çalışıldığı hususları dikkate alındığında, ortada Su Kullanım Hakkı Anlaşmasının fesih sebeplerinin bulunmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı,
Öte yandan, İdare Mahkemesi kararında, davacı tarafından, söz konusu tazminat davasında alınan bilirkişi ve ek bilirkişi raporunda "davacıya ait Esentepe Hidroelektrik Tesisi santral binasının çalışmasını fiilen imkânsız kılan su basması olayında, … Enerji Üretim A.Ş. tarafından işletilen Çamlıkaya HES Regülatörü'nün işletme faaliyetlerinden kaynaklı bir kusurunun bulunmadığı" tespitlerine yer verilmesi sonucunda, … Asliye Ticaret Mahkemesi'nin … tarih ve E:… K:… sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş olmasının kararın gerekçeleri arasında yer aldığı ve anılan kararın … Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin … tarih ve E:… K:… sayılı kararıyla, hükme esas alınan bilirkişi raporunun uyuşmazlığın çözümü açısından yetersiz olduğu gerekçesiyle kaldırıldığı ileri sürülmüş ise de, adli yargıda taraflar arasında kusura dayalı olarak açılmış bir tazminat davasında verilecek kararın, idari yargı mercilerinde davalı idareye karşı açılan ve Su Kullanım Hakkı Anlaşmasının iptali isteminden kaynaklanan uyuşmazlıkta doğrudan bağlayıcı bir sonuç doğurmayacağının açık olduğu belirtilmiştir.
Belirtilen gerekçelerle ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın sonucu itibarıyla usul ve hukuka uygun olup istinaf başvurusunun kabulünü gerektiren bir neden bulunmadığından, davacının istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca kesin olarak karar verilmiştir.
Söz konusu Bölge İdare Mahkemesi kararına karşı davacı tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce … tarih ve E:…, Temyiz No:… sayılı kararla, temyiz edilen kararın kesin olarak hükme bağlandığı ve temyiz yolunun açık olmadığı anlaşıldığından temyiz isteminin reddine, 2577 sayılı Kanun'un 48. maddesinin 6. fıkrası uyarınca kararın tebliğini izleyen tarihten itibaren 7 gün içinde temyiz yolu açık olmak üzere karar verilmiş, karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, iptali istenen Su Kullanım Hakkı Anlaşmasının konusunun kanunda öngörülen temyiz sınırını aştığı, her ne kadar su kullanım anlaşmalarında bir bedel yer almasa da anlaşmanın imzalanması ile gerçekleştirilecek olan yatırımın bir bedeli ve karşılığı bulunduğu, bu hususun Çamlıkaya Enerji tarafından davalı idareye sunulmuş olan "2013 tarihli Çamlıkaya HES Fizibilite Revize Raporu"ndan açıkça anlaşıldığı, rapor kapsamında yatırım bedelinin 22.980.000,00-TL olarak belirlendiği ve bu bedelin de temyiz yoluna başvurma sınırının üzerinde kalan bir bedeli ihtiva ettiği ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hâkiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

HUKUKÎ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce kesin olarak verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın temyiz edilmesi üzerine, aynı Dairece verilen temyiz isteminin reddi yolundaki … tarih ve E:…, Temyiz No:… sayılı kararda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutar ile istemi hâlinde kullanılmayan …-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 09/02/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.