Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2022/4830 E.,  2023/7 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/4830
Karar No:2023/7

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı
…
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : … Solar Enerji Gıda İnşaat Turizm İmalat Sanayi
ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Milli Savunma Bakanlığı Elektrooptik Sistemler Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü'nce gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı "287 Kalem Yedek Parça ve Tali Komple Malzeme Alımı" işi ihalesi uhdesinde bırakılarak sözleşme imzalanan davacı şirketin mücbir sebepler dışında ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmediğinden bahisle 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendi ile 26. maddesi uyarınca 1 yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 25/12/2020 tarih ve 31345 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan davalı idare işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:… , K:… sayılı kararda; Milli Savunma Bakanlığı Elektrooptik Sistemler Ana Bakım Fabrika Müdürlüğü'nün ihtiyacını karşılamak amacıyla 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3/b ve Ek 1'. maddeleri kapsamında ihalesi yapılan "287 kalem yedek parça ve tali komple malzeme"den 11 kalem (12,13,14,15,19,20,65,66,67,89 ve 92. kalemler) malzemeyi vermeyi davacı şirketin taahhüt ettiği ve bahse konu 11 kaleme ilişkin sözleşmenin 06/10/2017 tarihinde imzalandığı, sözleşme kapsamındaki 12, 13, 14, 15, 20, 65, 66, 67, 89 ve 92. kalem malzemelerin muhtelif tarihlerde teslim edildiği ve yapılan muayene işlemleri sonucunda uygun bulundukları, davacı şirketin 19. kalem olan "… " adlı malzemeyi ilk kez 28/03/2018 tarihinde idareye teslim ettiği; ancak ihale dokümanı, teknik şartname ve sözleşme hükümlerine uygun bulunmaması nedeniyle malzemenin reddedildiği ve muayene sonucunun 07/06/2018 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, davacının bahse konu 1 kalem (19. kalem) malzemenin teslim süresinin durdurulması ve 4735 sayılı Kanun'un Geçici 4. maddesi kapsamında kısmi olarak sulhen fesih işlemi yapılması taleplerinin Hazine ve Maliye Bakanlığının olumsuz görüşüne istinaden uygun görülmediği, davacının 19/02/2020 tarihinde mal teslimi yaptığı ancak muayene sonucunda uygun bulunmayarak malzemenin reddedildiği, malzemenin itiraz muayenesi sürerken davacının 15/05/2020 tarihinde idareye başvurarak, ülkemizde üretimi olmayıp yurt dışından temini zorunlu olan "… (…) parça numaralı … " adlı malzemeyi ABD New York eyaletinde fabrikası olan" ..." firmasına sipariş ettiklerini, ancak COVID-19 pandemisi nedeniyle malzemeyi temin edemeyeceklerini belirterek 2020/5 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesine istinaden sözleşmenin sulhen feshini ve teslim süresiyle ilgili işlemlerin durdurulmasını talep ettiği, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın 17/07/2020 tarihli yazısı çerçevesinde talebin uygun bulunmadığı ve 12/08/2020 tarihinde davacıya tebliğ edilen 06/08/2020 tarihli ihtarname ile 90 takvim günü ihtarlı (cezalı) süre verildiği, ihtarlı süre sonunda malzemeyi teslim etmemesi nedeniyle 17/11/2020 tarihinde fesih kararının alındığı, sonrasında 18/12/2020 tarihli Bakanlık Olur'u ile davacı şirketin 4735 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca bir yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklandığı, söz konusu kararın 25.12.2020 tarihli ve 31345 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanması üzerine bakılan davanın açıldığı,
Uyuşmazlıkta, davacının ''… " adlı malzeme için ilk olarak 17/10/2017 tarihinde davalı idareye Almanya'da faaliyet gösteren … isimli şirketten söz konusu malzeme için son kullanıcı belgesi (…) almak amacıyla başvurusu üzerine 17/10/2017 tarihli son kullanıcı belgesinin düzenlendiği; ancak Almanya'nın uygulamış olduğu silah ambargosu nedeniyle davacı tarafından söz konusu malzemenin temin edilememesi üzerine davacı tarafından 13/03/2020 tarihinde tekrardan davalı idareye başvurularak anılan malzemenin tedariki için ABD New York eyaletinde fabrikası olan" … " firmasından tedarik edebilmek amacıyla son kullanıcı belgesi düzenlenmesinin talep edildiği ve belgenin düzenlenmesi üzerine davacı tarafından … firması ile temasa geçilerek anılan malzemenin temini için anlaşıldığı fakat … firması tarafından 21/04/2020 tarihli yazı ile COVID-19 pandemisi nedeniyle üretimi geçici olarak kısıtlandığından bahisle geçici olarak üretim yapamayacaklarını davacı şirkete bildirdikleri, … " adlı malzemenin ABD dışında temin imkânı olup olmadığı hususunda Mahkeme tarafından yapılan araştırma neticesinde söz konusu malzemenin sadece Almanya ve ABD'den tedarik edilebildiği, davacı tarafından her iki ülkeden de anılan malzemenin tedariki için girişimlerde bulunulsa da Almanya tarafından uygulanan silah ambargosu ve COVID-19 pandemisi nedeniyle ABD'de bulunan firmadan malzemenin temin edilemediği, bu durumun davacı şirketten kaynaklanan bir kusurdan meydana gelmediği, sözleşmeden doğan yükümlülüğünü yerine getirmesine engel olan durumu ortadan kaldırmaya davacının gücünün yetmediği, bu durumda davacı şirketin ''… " adlı malzemeyi süresi içerisinde teslim edemediğinden bahisle 18/12/2020 tarihli Bakanlık Olur'u ile 4735 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca bir yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, davacının basiretli bir tacir gibi davranması gerektiği, davacı şirketin ihtarlı sürenin sonu olan 10/11/2020 tarihine kadar ''… " isimli malzemeyi teslim etmediği, dolayısıyla davacı şirketin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmediği, harçtan muaf olduklarından aleyhlerine yargılama giderine hükmedilemeyeceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarih ve E:… , K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 09/01/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.