Danıştay 12. Daire Başkanlığı 2019/2382 E.,  2023/3496 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/2382
Karar No : 2023/3496

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Başkanlığı
VEKİLİ : I. Hukuk Müşaviri …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Giresun İli, Şebinkarahisar İlçesi, … Köyü Camii aday imam hatibi olarak görev yapan davacının, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "Atanmalarında dini öğrenim esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslam törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak nitelik taşımak." şeklindeki ortak nitelik şartını kaybettiğinden bahisle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 98/b maddesi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal hakların ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; davacıya isnat edilen “hırsızlık suçu” ile ilgili açılan kamu davasında, … Asliye Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla; "olayla ilgili tanıkların ifadeleri, marketteki kamera kayıtları ve davacının ifadeleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının somut olayda hırsızlık suçu işlediği konusunda kanaat oluşmadığı, eyleminin hata sonucu ele geçen eşya üzerinde tasarrufta bulunma suçuna karşılık geldiği, ancak söz konusu suç ile ilgili şikayetçi olunmaması üzerine belirtilen suçtan dolayı davacı hakkında açılan davanın düşürülmesine" karar verildiği; aynı fiil nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 56. maddesi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin olarak tesis edilen işlemin, Mahkemelerinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararıyla, anılan ceza mahkemesi kararına atıf yapılarak iptal edildiği görülmüş olup, söz konusu mahkeme kararları, soruşturma dosyası ve ekleri ile dosyadaki bilgi ve belgeler bir arada değerlendirildiğinde, davacının hata sonucu cep telefonunun parasını ödemeden marketten ayrıldığı, kasıtlı haraket etmediği, bu itibarla kasıt olmaksızın işlediği fiilin "itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslam törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olması" vasfını yitirmesi sonucunu doğuracak nitelikte olmadığı anlaşıldığından, 657 sayılı Kanun'un 98/b maddesi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, Anayasa'nın 125. maddesi uyarınca idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu dikkate alındığında, dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline, bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediğinden bahisle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusu reddedilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, davacının Yönetmelikte aranılan ortak nitelik şartını görevi sırasında kaybettiği belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Görevine son verilmesine ilişkin işleme karşı açmış olduğu davada Mahkeme tarafından işlemin iptaline karar verildiği, idarenin iptal kararını uygulamadığı, hiçbir disiplin cezasının bulunmadığı, sözlü uyarı dahi almadığı, görevinin sona erdirilmesine dayanak alınan olay ile ilgili ceza yargılamasından beraat ettiği, somut tespitlere dayanmadan işlem tesis edildiği, Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Aday imam hatip olarak görev yapan davacının, atanmasında aranılan ortak nitelik şartını kaybettiği gerekçesiyle görevine son verilebileceği, nitekim dosya içeriği bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde davacının eyleminin ortak nitelik şartını kaybettirecek nitelik ve ağırlıkta olduğu, dava konusu işlemin iptaline yönelik İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Giresun İli, Şebinkarahisar İlçesi, … Köyü Camii aday imam hatibi olarak görev yapan davacının, alışveriş için gittiği bir markette, bir cep telefonunu orijinal ambalajıyla birlikte yanında getirdiği başka bir markete ait poşet içerisine koyarak ücretini ödemeden marketten ayrılmak suretiyle hırsızlık suçunu işlediğinden bahisle, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "Atanmalarında dini öğrenim esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslam törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak nitelik taşımak." şeklindeki ortak nitelik şartını kaybettiği gerekçesiyle, 657 sayılı Kanun'un 98. maddesinin (b) bendi uyarınca görevine son verilmesi üzerine temyizen incelenen bu dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT :
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinin (2) numaralı alt bendinde, memurluğa alınacaklarda aranacak özel şartlar arasında, "Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak" koşuluna yer verilmiş; 98. maddesinin (b) bendinde, memurların "memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan herhangi birini kaybetmesi" hali, Devlet memurluğunu sonra erdiren durumlar arasında sayılmıştır.
Aynı Kanun'un 56. maddesinin birinci fıkrasında, adaylık süresi içinde temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin her birinde başarısız olanlarla adaylık süresi içinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmıyacak durumları, göreve devamsızlıkları tespit edilenlerin disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişkilerinin kesileceği; 57. maddesinde de, adaylık süresi içinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişiklerinin kesileceği, adaylık devresi içinde veya sonunda, 56. ve bu madde hükümlerine göre ilişikleri kesilenlerin (sağlık nedenleri hariç) 3 yıl süre ile Devlet memurluğuna alınmayacağı hükme bağlanmıştır.
Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak" koşulu, Diyanet İşleri Başkanlığı kadrolarına ilk defa atanacaklarda aranacak genel şartlar arasında gösterilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde görüldüğü üzere; aday memurun adaylık dönemi içerisinde ve sonunda ilişiğinin kesilebilmesi için 657 sayılı Kanun'un 56. ve 57. maddelerinde sayılan hallerden birinin gerçekleşmesi gerekmekte iken, adaylık dönemini tamamlayıp asaleten memur statüsünde olanların görevine son verilebilmesi için anılan Kanun'un 48. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinin (2) numaralı alt bendindeki düzenlemeye istinaden Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğiyle getirilen ortak nitelik şartının kaybedilmesi hususu aranmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; Giresun İli, Şebinkarahisar İlçesi, … Köyü Camiinde aday imam hatip olarak görev yapan davacı hakkında, Şebinkarahisar ilçe merkezinde bulunan bir marketten alışveriş yaptığı sırada burada satışa sunulan bir adet cep telefonunu elindeki poşetin içerisine koyduğu ve parasını ödemeyerek marketten ayrıldığının, marketin güvenlik kamerası görüntülerinden tespit edilerek şikâyetçi olunması üzerine açılan kamu davası sonucunda, … Asliye Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararı ile, "davacının somut olayda hırsızlık suçu işlediği konusunda kanaat oluşmadığı, davacının eyleminin hata sonucu ele geçen eşya üzerinde tasarrufta bulunma suçuna karşılık geldiği, ancak söz konusu suç ile ilgili şikâyetçi olunulmaması üzerine hakkında açılan davanın düşürülmesine" hükmedildiği ve kararın kesinleştiği, söz konusu fiili sebebiyle ilgili hakkında başlatılan disiplin soruşturması sonucunda ise, cep telefonunu orjinal kutusuyla birlikte poşete koyarak ücretini ödemeden yanında eve götürdüğü, bu suretle hırsızlık suçunu işlediğinden bahisle, 657 sayılı Kanun'un 56. maddesinde düzenlenen "adaylık süresi içinde temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin her birinde başarısız olanlarla adaylık süresi içinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmıyacak durumları, göreve devamsızlıkları tespit edilenlerin disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişkileri kesileceği" hükmüne istinaden Diyanet İşleri Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemi ile ilişiğinin kesildiği, ayrıca Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan ortak nitelik şartını kaybettiği iddiasıyla getirilen teklif üzerine, Diyanet İşleri Başkanlığının … tarih ve … sayılı işlemi ile 657 sayılı Kanun'un 98. maddesinin (b) bendi uyarınca da görevine son verildiği anlaşılmaktadır.
Aday memurlar hakkında, öncelikle adaylık dönemini düzenleyen Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiğinden, uyuşmazlık konusu olayda, adaylık dönemi içerisinde memuriyetle bağdaşmayacak hal ve hareketlerde bulunduğundan bahisle ilişiği kesilmiş olan davacı hakkında, aynı eylemi nedeniyle atanmalarında dini öğrenim esas alınan unvanlar için aranılan ortak nitelik şartını kaybettiği gerekçesiyle görevine son verilmesi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu durumda; dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçesi yerinde bulunmamakta ise de, sözü edilen husus sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… , K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın … İdare Mahkemesine gönderilmesine, 14/06/2023 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.