Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2023/231 E.,  2023/1302 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2023/231
Karar No : 2023/1302

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- …Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ: Av. …
2- …Ajansı
VEKİLİ: Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …Belediye Başkanlığı …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN_KONUSU : …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı Ataşehir Belediye Başkanlığı tarafından; kalkınma ajansı payı ödemelerine ilişkin olarak İstanbul Kalkınma Ajansı adına 1.370.153,02 TL kesinti yapılmasına ilişkin işlemin iptali ile kesinti yapılan miktarın kesinti tarihi itibarıyla iadesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla; her ne kadar Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile borçlanmanın gelir unsuru olmaktan çıkarıldığı bildirilmekte ise de ilgili Kanun'da bu yönde yapılan değişikliğin dava konusu işlemin tesis edilmesinden sonra olduğu, işlem tarihi itibarıyla Kanun'da borçlanmanın hariç tutulmasına yönelik açık bir hüküm bulunduğu, söz konusu maddede borçlanmanın bütçe geliri niteliğinde olması nedeniyle hariç tutulduğuna ilişkin bir belirleme de yapılmadığı görüldüğünden işlem tarihi itibarıyla Kanun'un amir hükmü gereği aksi yönde bir düzenleme yapılmadığı sürece borçlanmanın niteliğine bakılmaksızın gerçekleşen gelirden çıkarılması gerektiği, davacı Ataşehir Belediye Başkanlığının kalkınma ajansı payı ödemelerine ilişkin olarak İstanbul Kalkınma Ajansı adına 1.370.153,02 TL kesinti yapılması işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan; hukuka aykırılığı saptanan dava konusu işlemin iptaline ilişkin kararın, davacının başvuru dilekçesinde faiziyle ödenmesi talebinin bulunması nedeniyle kesinti yapılan 1.370.153,02 TL'nin davacıya kesinti tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi şeklinde uygulanması gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, kesinti yapılan tutarın kesinti tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: …Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesince; davalı idarelerin istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından; Bakanlıklarınca yapılan bir kesinti işlemi bulunmadığı, büyükşehir belediyeleri haricindeki il belediyeleri, ilçe belediyeleri ve büyükşehir ilçe belediyelerinin borçlarına ilişkin olarak İller Bankası Anonim Şirketi Genel Müdürlüğüne başvurulması gerektiği, bu nedenle görülmekte olan davada husumetin Bakanlıklarına yönlendirilmemesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı İstanbul Kalkınma Ajansı tarafından; davacı Belediyenin idarelerine aktaracağı pay hesabında borçlanma tutarını pay hesabından düştüğü, borçlanma tutarının zaten belediyenin gelir kalemi olmadığından hesaba dahil edilmediği, gelir kalemi olarak bütçeye girmeyen bir meblağın ajans katkı payından düşülmesinin borçlanma tutarlarının ikinci defa düşülmesi anlamına geleceği, bu durumun hakkaniyete ve kanun mantığına aykırı olduğu, kanun koyucu tarafından 25/12/2021 tarihinde yayımlanan 7346 sayılı Kanun ile 5449 sayılı Kanun'un 19. maddesinin ilgili hükmünün değiştirilerek borçlanma ifadesinin metinden çıkarıldığı, değişikliğin gerekçesinden dava konusu işlemin Kanun'un amacına uygun tesis edildiğinin anlaşıldığı, eksik incelmeye dayalı verilen Mahkeme Kararının bozularak davanın reddi yolunda karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davalı İstanbul Kalkınma Ajansının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden aynı davalının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı idare tarafından; ajans payı noktasında olması gerekenden fazla kesinti yapıldığından bahisle …tarih ve E…sayılı yazısı ile benzer konuda lehine yargı kararlarının bulunduğu belirtilerek 1.370.153,02 TL alacağının tarafına ödenmesi yahut kuruma olan borcundan mahsup edilmesinin istenildiği, davalı İstanbul Kalkınma Ajansı tarafından … tarih ve E-… sayılı yazı ile söz konusu başvurunun reddedilmesi üzerine de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
08/02/2006 tarih ve 26074 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5449 sayılı Kalkınma Ajanslarının Hizmetlerine İlişkin Kanun'un "Gelirler ve yönetilecek fonlar" başlıklı 19. maddesinin 3. fıkrasında, "Birinci fıkranın (d) ve (e) bentlerinde belirtilen paylar, ilgili idare ve kuruluşlar tarafından haziran ayının sonuna kadar ajans hesabına aktarılır. (d) bendinde belirtilen paylar, süresi içerisinde aktarılmadığı takdirde, bu idarelere genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılan paydan ilgisine göre Maliye Bakanlığı ve/veya İller Bankasınca kesilerek ilgili ajans hesabına aktarılır. Diğer alacakların tahsilinde, genel hükümlere göre işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.
15/07/2008 tarih ve 26937 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun'un 7. maddesi uyarınca Bakanlar Kurulunca 15/03/2010 tarihinde kararlaştırılarak, 19/03/2010 tarih ve 27526 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2010/238 sayılı Bakanlar Kurulu kararı Ekinde yer alan Büyükşehir Belediyeleri, İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bunların Bağlı Kuruluşlarının Borçlarına Karşılık Genel Bütçe Vergi Gelirleri Tahsilat Toplamı Üzerinden Ayrılacak Paylardan Yapılacak Kesintilere İlişkin Esaslar'ın 4. maddesinin 2. fıkrasında, "Bu Esaslar kapsamındaki büyükşehir belediyeleri ve bağlı kuruluşlarından olan alacaklar, alacaklı kuruluşlar tarafından Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğüne, bunların dışında kalan il özel idareleri ve belediyeler ile bu belediyelerin bağlı kuruluşlarından olan alacaklar ise İller Bankası Genel Müdürlüğüne, birinci fıkrada yer alan sınıflandırmaya uygun olarak bildirilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Büyükşehir Belediyeleri, İl Özel İdareleri, Belediyeler ve Bunların Bağlı Kuruluşlarının Borçlarına Karşılık Genel Bütçe Vergi Gelirleri Tahsilat Toplamı Üzerinden Ayrılacak Paylardan Yapılacak Kesintilere İlişkin Esaslar'ın yukarıda yer verilen düzenlemesinden de anlaşılacağı üzere, Büyükşehir Belediyeleri dışındaki belediyelerden olan alacaklara ilişkin kesintiler İller Bankası Genel Müdürlüğü aracılığıyla yapılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda, davacı belediyenin bütçe gelirlerinden ajans payına istinaden kesinti yapılmasına ilişkin yetkinin İller Bankası Genel Müdürlüğüne ait olduğu, nitekim davacı belediye hakkında Hazine ve Maliye Bakanlığınca tesis edilmiş bir kesinti işlemi de bulunmadığı da görülmektedir.
Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, görülmekte olan davada taraf sıfatı bulunmayan Hazine ve Maliye Bakanlığının hasım mevkiinden çıkarılarak, yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptali ile kesinti yapılan tutarın davacıya ödenmesi yolunda verilen Mahkeme kararına yönelik istinaf istemlerinin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin KABULÜNE,
2. Dava konusu işlemin iptaline ve kesinti yapılan tutarın yasal faiziyle davacıya ödenmesine ilişkin … İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan … TL yürütmenin durdurulması harcının istemi hâlinde davalı İstanbul Kalkınma Ajansına iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi gönderilmesine, 15/03/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.