Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2022/8848 E.,  2023/2642 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2022/8848
Karar No : 2023/2642

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Valiliği

DAVANIN_ÖZETİ : Davacı tarafından; Denizli Valiliği Ticaret İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla haberdar olduğu, ... Gayrimenkul unvanıyla yaptığı Taşınmaz Ticareti Yetki Belgesi başvurusunun reddine dair 15/02/2022 tarihli işlemin ve bu işleme dayanak yapılan Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin (4) numaralı alt bendinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin dava dilekçesi öncelikle davanın süresinde açılıp açılmadığı yönünden incelenerek gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı tarafından, ... Gayrimenkul unvanıyla taşınmaz ticareti yetki belgesi alabilmek için 14/02/2022 tarihinde Denizli Valiliği Ticaret İl Müdürlüğüne başvuruda bulunulduğu, davalı idarece anılan başvurunun incelenerek 15/02/2022 tarihinde TTBS (Taşınmaz Ticareti Bilgi Sistemi) üzerinden reddedildiği, yine davacı tarafından 05/12/2022 tarihli başvuru ile 14/02/2022 tarihli başvurusunun akıbetinin sorulması neticesinde Denizli Valiliği Ticaret İl Müdürlüğünün ... tarihli ve ... sayılı yazısı ile başvurunun 15/02/2022 tarihinde reddedildiğinin bildirilmesi üzerine de 26/12/2022 tarihinde Danıştay Genel Yazı İşleri Müdürlüğü kaydına giren dilekçe ile Taşınmaz Ticareti Yetki Belgesi başvurusunun reddine dair 15/02/2022 tarihli işlemin ve bu işleme dayanak yapılan Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin (4) numaralı alt bendinin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu; 4. fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği, düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olmasının bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmayacağı; 8. maddesinin 1. fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı; 10. maddesinde, ilgililerin haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri, otuz gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, istemin reddi veya zımnen reddi hallerinde dava açma süresi içinde dava açılabileceği hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin süre aşımı yönünden inceleneceği; 6. fıkrasında, ilk incelemeye ilişkin hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde yazılı halde davanın reddine karar verileceği hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden; bir düzenleyici işleme karşı ilan tarihinden itibaren altmış gün içinde dava açılabileceği gibi, söz konusu düzenleyici işleme dayanılarak tesis edilen bir uygulama işleminin varlığı hâlinde, bu işlemin tebliğinden itibaren altmış gün içinde birel veya düzenleyici işleme yahut her ikisine birden dava açılabileceği; başka bir ifadeyle, ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde idari davaya konu edilmeyen düzenleyici işlemlerin, bu tarihten sonra davaya konu edilebilmeleri için, bireysel işlem tesis edilmiş olması ve bu işlemin dava konusu edilen düzenleyici işlemin uygulanması niteliğinde bulunması gerektiği anlaşılmaktadır.
Öte yandan, 2577 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan 10. maddesi uyarınca, süregelen bir şekilde menfaati ihlal edilen veya temel hak ve hürriyetlere yönelik talepleri bulunan ilgililerce idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idareye her zaman başvurulabilmesi ve yeni bir başvuru olarak kabul edilmesi gereken en son başvurunun kısmen, tamamen veya zımnen reddi halinde altmış günlük idari dava açma süresi içinde idare mahkemelerinde dava açılabilmesi mümkündür.
Uyuşmazlıkta, davacının başvurusuna konu "taşınmaz ticareti yetki belgesi verilmesi istemi"nin çalışma ve sözleşme hürriyetine ilişkin bulunması nedeniyle 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında kural olarak bu konuda her zaman idareye başvurabilmesi mümkündür. Bununla birlikte, yapılan başvurunun kısmen, tamamen veya zımnen reddi halinde altmış günlük idari dava açma süresi içinde idare mahkemelerinde dava açılması gerekmektedir.
Dava konusu olayda, davacı tarafından 14/02/2022 tarihinde yapılan başvurunun 15/02/2022 tarihinde reddedildiği, anılan işlemin davacıya tebliğ edilip edilmediğinin 16/01/2023 tarihli ara kararı ile sorulmasına rağmen davalı idarece söz konusu işlemin davacıya tebliğ edildiğine ilişkin olarak dosyaya herhangi bir tebliğ-tebellüğ evrakı eklenemediği görülmektedir. Buna karşın, davalı idare tarafından davacının başvurusuna verilen cevabın davacıya tebliğ edilmediği kabul edilse dahi davacının en geç 14/02/2022 tarihini takip eden otuzuncu günün sonunda yani 16/03/2022 tarihinde başvurusu zımnen reddedilmiş sayılacağından, bu zımnen ret tarihinden itibaren altmış gün içinde yani en geç (15/05/2022 tarihi pazar gününe denk geldiğinden) 16/05/2022 tarihinde dava açması gerekmektedir.
Ayrıca, davacı tarafından 14/02/2022 tarihli başvurusunun sonucunu öğrenme istemiyle yapılan, bir başka ifadeyle yetki belgesinin düzenlenmesine yönelik yeni bir istem içermeyen 05/12/2022 tarihli başvuru neticesinde tesis edilen ... tarihli ve ... sayılı işlemin, dava konusu Yönetmelik maddesine dayanılarak tesis edilmemesi ve davacının hukuki durumunda değişiklik yaratmaması nedeniyle dava konusu Yönetmelik maddesinin uygulama işlemi olarak kabul edilemeyeceğinden, bu işlemin 2577 sayılı Kanunun 7. maddesinin 4. fıkrası uyarınca dava açma süresini canlandıramayacağı sonucuna varılmaktadır.
Öte yandan, Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin (4) numaralı alt bendinin dava konusu ret işlemine dayanak olan halinin 14/10/2020 tarihli ve 31274 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı görüldüğünden, uygulama işlemi üzerine süresinde dava açılmadığı gibi, düzenleyici işlemlerin yayım ve ilan tarihlerini izleyen günden itibaren başlayan altmış günlük dava açma süresinin de geçirildiği görülmektedir.
Bu itibarla, Denizli Valiliği Ticaret İl Müdürlüğünün 15/02/2022 tarihli işlemi ile bu işleme dayanak yapılan Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmeliğin 6. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin (4) numaralı alt bendinin iptali istemiyle açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının inceleme olanağı bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle,
1- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendi ve 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca DAVANIN SÜRE AŞIMI NEDENİYLE REDDİNE,
2- Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması harcı ile artan posta ücretinin istemi halinde davacıya iadesine,
3- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 15. maddesine göre belirlenen ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı Ticaret Bakanlığına verilmesine,
4- Kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz edilebileceğinin taraflara duyurulmasına, 22/05/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.