Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2020/3116 E.,  2023/7335 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2020/3116
Karar No : 2023/7335

DAVACILAR :
1- … Enerji San. ve Tic. A.Ş.
2- … Enerji San. ve Tic. A.Ş.
3- … Enerji San. ve Tic. A.Ş.
4- … Enerji San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLLERİ: Av. …

DAVALI: … Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ: Av. …

İSTEMİN_KONUSU:.
Davacılar tarafından; 02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği"nin;
1-.16/04/2020 tarih ve 31101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 17. maddesi ile değiştirilen "Yapı ve yapı ile ilgili esaslar" başlıklı 43. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin (1) numaralı alt bendi ile
2- Aynı Yönetmeliğin 19. maddesi ile değiştirilen "Kurulamayacak tesisler" başlıklı 54. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (9) numaralı alt bendinin iptali istenilmektedir.

DAVACILARIN_İDDİALARI:.
Elektrik üretimi ve ticareti yapmak amacıyla kuruldukları, bu amaca yönelik olarak Konya Seydişehir Organize Sanayi Bölgesi sınırları içerisinde kalan Konya ili, Seydişehir ilçesi, Akçalar köyü, … ada … nolu parsel, … ada … ila … nolu parseller, … ada …, …, … nolu parseller ve … ada …, …, …, …, …, … nolu parsellerin adlarına tahsis edilmesi için yaptıkları başvurulara istinaden … tarih ve …-…-…-… sayılı Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu kararlarıyla başvurulara konu parsellerin "fotovoltaik enerji üretim santrali (güneş enerjisi santrali)" kurulması amacıyla kendilerine tahsisine karar verildiği, arsa tahsis durum belgelerinin düzenlendiği ve imzalanan kira sözleşmelerine istinaden tahsis bedellerinin tamamının ödendiği, müteakiben … Elektrik A.Ş.'ye bağlantı başvurusu yapıldığı, adlarına çağrı mektubu düzenlendiği, projelerin TEDAŞ'ın 09/12/2015 tarihli yazılarıyla onaylandığı, süreç devam etmekte iken arsa tahsislerinin Seydişehir Organize Sanayi Bölgesi müteşebbis heyetinin … tarih ve … sayılı kararıyla iptal edildiği, … Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:… sayılı dosyaları nezdinde açılan davalar sonucunda anılan kararın iptaline karar verildiği, mahkeme kararları sonrasında 02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği'nin yayımlandığı, Yönetmeliğin 54. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (9) numaralı alt bendinde, karma organize sanayi bölgelerinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliği ve katılımcının kendi ihtiyacı için kurulan/kurulacaklar hariç olmak üzere, güneş ve rüzgârdan elektrik enerjisi üreten tesislerin kurulamayacağına ilişkin düzenlemeye yer verildiği, akabinde 06/08/2019 tarih ve 30854 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 11. maddesi ile Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin "Kurulamayacak tesisler" başlıklı 54. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (9) numaralı alt bendinin "Katılımcının tesisinin çatı ve cephesine kurulanlar hariç olmak üzere, sanayi parselleri ile hizmet destek alanında güneş ve rüzgârdan elektrik enerjisi üreten tesisler," şeklinde değiştirildiği, 54. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinin 9. alt bendinin 02/02/2019 tarihli Yönetmelikte yer alan ilk halinin ve 06/08/2019 tarihli Yönetmelikle değişik halinin iptali istemiyle açtıkları davaların Danıştay Onuncu Dairesinin E:2019/7142 ve E:2019/10613 sayılı dosyalarında derdest olduğu, bu davaların bağlantı kararı verilerek birlikte görülmesi gerektiği, bu davanın açılmasının esas sebebinin önceki davalarda davanın konusuz kalmasına karar verilmesinin önüne geçilmesi olduğu, iptali istenen maddelerin kamu yararı gözetilmeksizin, kendilerinin yatırımlarını engellemek amacıyla düzenlendiği, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu’nda organize sanayi bölgesi sınırları içerisinde kurulamayacak tesislere ilişkin herhangi bir belirleme yapılmadığı, 22/08/2009 tarihli mülga Yönetmeliğin 101. maddesinde de, elektrik santral türlerinden sadece nükleer güç santralleri ve reaktörlerinin kuruluşuna izin verilmediği, hükmün incelenmesinden kurulması yasaklanan tesislerin çevresel etkiler ve taşıdığı risk unsurları göz önünde bulundurularak belirlendiğinin anlaşıldığı, nitekim, mülga Yönetmeliğin anılan 101. maddesinin 3. fıkrasında, organize sanayi bölgesi yönetimine, kurulacak tesisin çevreye, alt yapıya etkisi ve faaliyetleri neticesinde yaşanacak olumsuzluklar değerlendirilerek ve bu sebeplerden hareketle kurulmasında sakınca gördüğü tesislere izin vermeme yetkisinin tanındığı, iptali istenen maddeleri içeren Yönetmeliğin 54. maddesinde de aynı yönde düzenlemenin yer aldığı, mülga Yönetmelik döneminde organize sanayi bölgeleri sınırları içerisinde birçok güneş enerji santrali kurulduğu, güneş enerji santrallerinin çevreye ve doğaya zararının bulunmadığı ve organize sanayi bölgelerinde kurulamayacak tesisler arasında kabul edilmesinin yasaklanan tesislerin belirlenmesinde esas alınan gerekçelerle uyuşmadığı, bu durumun ülkemizin enerji ve ekonomi politikalarıyla uygunluk göstermediği, güneş enerji santrallerine ilişkin projelerin ayrı ayrı teknik özellikleri bir tarafa bırakılarak, tesis türü açısından genel bir değerlendirme yapılmasında ve olumsuz çevresel etki doğurmayan güneş enerjisinden elektrik üretimi faaliyet alanındaki tüm projelerin yasak kapsamına alınmasında kamu yararı bulunmadığı, Bakanlığın 24/08/2015 tarihli olumsuz görüşüne rağmen, mülga Yönetmelikte 18/11/2015 ve 11/08/2018 tarihlerinde yapılan değişikliklerde dahi güneş enerjisi santral kurulumunun sınırlandırılmadığı ileri sürülmektedir.

DAVALININ_SAVUNMASI :.
Usul Yönünden; Davanın süresinde açılıp açılmadığının re'sen incelenmesi gerektiği, davanın önceki davalarda davanın konusuz kaldığı yönünde karar verilmesinin önüne geçmek amacıyla açıldığının beyan edilmesi karşısında bu durumun menfaat ihlali olarak değerlendirilemeyeceği ve davanın bu nedenle ehliyet yönünden reddi gerektiği,
Esas Yönünden; Dava konusu düzenlemeler ile, sanayi ve hizmet destek parselinde kurulu tesis alanından geriye kalan boş alanda katılımcının kendi ihtiyacı için gerekli olan rüzgar ve güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisi kurabilmelerine imkan tanındığı, bu tesislerin diğer destek üniteleri ile benzer şekilde parsel içi ring yolu veya çevre yeşili üzerinde kurulamayacağının düzenlendiği ve sanayi parsellerinin amacına uygun kullanımını sağlamak amacı ile çatı ve cephe uygulamaları dışında kurulacak tesisler yönünden sınırlama getirildiği, organize sanayi bölgelerinin mal ve hizmet üretimi için özel imtiyazlar ile kurulan planlı alanlar olduğu, bu amaçla kurulan tesisler ile bu tesisleri destekler nitelikte olan yapıların organize sanayi bölgeleri içerisinde yer almasının Kanunun amacına uygun düştüğü, organize sanayi bölgelerinin sınırları içerisinde yer alan sanayi parsellerinde üretim faaliyetinin yürütülebilmesi için gerekli olan altyapı imkanları ile donatıldığı, güneş veya rüzgardan elektrik üreten tesislerin ise bu altyapı imkanlarını kullanmaksızın faaliyet gösterdiği, organize sanayi bölgeleri içinde sanayi parsellerinde bu tesislerin kurulmasına izin verilmesi halinde kamu kaynaklarının etkinliğinin ve verimliliğinin ortadan kalkacağı, iptali istenen düzenleme ile, sanayi üretimi olmaksızın güneş veya rüzgardan elektrik üreterek enerji ticareti yapmak isteyen bir tesise organize sanayi bölgeleri içerisinde yer verilmemesinin amaçlandığı, dava konusu Yönetmeliğin 43. maddesinin 1. fıkrasında "Sanayi parsellerinde; parsel alanının 1/4'ünden az taban alanlı proje üretilemez" şeklinde düzenlemenin bulunduğu ve sanayi parsellerinde güneş ve rüzgar enerjisinden elektrik üreten tesislerin kurulması halinde bu hükmün gereğinin sağlanamayacağı, 03/12/2010 tarih ve 27774 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan mülga Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin 14. maddesinin 2. fıkrasında yer alan; “Lisanssız üretim yapan gerçek ve tüzel kişilerin kendi ihtiyaçlarını karşılamak için üretim yapmaları esastır” şeklindeki düzenlemeye istinaden Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde aynı yönde düzenlemeye yer verildiği, 12/05/2019 tarih ve 30772 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliğinin 11. maddesinin 3. fıkrası ve 23. maddesinin 1. fıkrası uyarınca lisanssız üretim yapan gerçek ve tüzel kişilerin kendi ihtiyaçları dışında ticarete konu olacak şekilde elektrik üretimi yapmasının ve organize sanayi bölgeleri içi ya da dışı fark etmeksizin yerde güneş enerjisinden elektrik üretim tesisi kurmasının mümkün olmadığı savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: 02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin; 16/04/2020 tarih ve 31101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 17. maddesi ile değiştirilen "Yapı ve yapı ile ilgili esaslar" başlıklı 43. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin (1) numaralı alt bendinin 31/03/2022 tarih ve 3179 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesiyle değiştirilmiş olması, "Kurulamayacak tesisler" başlıklı 54. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (9) numaralı alt bendinin ise 27/05/2021 tarih ve 31493 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı yönünde karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI: …
DÜŞÜNCESİ: Dava, 16/04/2020 tarih ve 31101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 17. maddesi ve 19. maddesi ile değiştirilen 02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği'nin 43. maddesinin 1/g bendinin 1 numaralı alt bendi ile 54. maddesinin 1/b bendinin 9 numaralı alt bendinin iptali istenilmektedir.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun, 3. maddesinde; Organize Sanayi Bölgesi (OSB): Sanayinin uygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak, çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarını önlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla, sınırları tasdik edilmiş arazi parçalarının imar planlarındaki oranlar dâhilinde gerekli ortak kullanım alanları, hizmet ve destek alanları ve teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dâhilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen, kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgeleri, olarak tanımlanmıştır. 20. maddesinde, OSB’lerin ihtiyacı olan elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz, arıtma tesisi, yol, haberleşme, spor tesisleri gibi altyapı ve genel hizmet tesislerini kurma ve işletme, kamu ve özel kuruluşlardan satın alarak dağıtım ve satışını yapma hakkının sadece OSB’nin yetki ve sorumluluğunda olduğu, OSB’lerin, Bakanlıktan izin almak kaydıyla ayrı şirketi kurma şartı aranmaksızın OSB alanı içerisinde öncelikle kendi ihtiyacı olmak üzere elektrik üretim tesisleri kurma ve işletme hakkına sahip olduğu, OSB’deki katılımcıların elektrik üretim tesisleri kurması ve işletmesinin OSB iznine tabi olduğu,(...), bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususların Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle düzenleneceği, hükmü yer almış, 23. maddesinde de, Bakanlığın gerekli gördüğü hâllerde veya şikayet üzerine OSB’lerin ve OSBÜK’ün her türlü hesap ve işlemlerini denetlemeye ve tedbirler almaya yetkili olduğu,(...), OSB ve OSBÜK organ üyeleri ile personelinin, Bakanlıkça yapılan denetim sonucunda verilen talimatlara ve bu Kanunun uygulanmasına ilişkin alınan tedbirlere uymak zorunda olduğu, hükmü getirilmiştir.
Yasanın verdiği yetkiye istinaden 02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği'nin 1'inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, organize sanayi bölgelerinin kuruluşu, yapımı ve işletilmesi ile Organize Sanayi Bölgeleri Üst Kuruluşunun kuruluş ve faaliyetlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemek olduğu, aynı maddenin 2'nci fıkrasında ise, organize sanayi bölgelerinin yer seçimini, kuruluş protokolünün onayını, imar ve parselasyon planlarının onayını, arsa tahsislerini, altyapı tesisleri kurma, kullanma ve işletme hakkı ile ilgili hususları, kredi kullanmakta olan OSB’lerde ihale usul ve esasları ile OSB üst kuruluşunun görev ve çalışma şekli ile Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun uygulanmasına ilişkin diğer hususları kapsadığı belirtilmiştir.
Yönetmeliğin, 43. maddesinin 1. fıkrası g) bendinde; Katılımcıya ait destek üniteleri; başlıklı bendin 1. alt bendinde; tesisin çalışması ve işletilmesi için gerekli olan, LPG tankı, yangın suyu deposu ve arıtma tesisi ve benzeri destek ünitelerinin parsel içi ring yolu veya çevre yeşili üzerinde yer alamayacağı, bunun dışında parsel içindeki konumunun uygunluğuna, ilgili mevzuata göre OSB nin karar vereceği kurala bağlanmış, dava konusu Yönetmelik değişikliği ile; tesisin çalışması ve işletilmesi için gerekli olan, LPG tankı, yangın suyu deposu, arıtma tesisi, güneş ve rüzgâr enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesisleri ve benzeri destek ünitelerinin parsel içi ring yolu veya çevre yeşili üzerinde yer alamayacağı, güneş enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesislerinin, öncelikle çatı ve cephede kurulacağı, statik ve mimari açıdan çatı ve cephe uygulamasının yapılamaması ya da ilave kapasiteye ihtiyaç olması halinde yerde kurulacak tesisin taban alanının, parsel alanının %25’ini geçemeyeceği, bunun dışında parsel içindeki konumun uygunluğuna, ilgili mevzuata göre OSBnin karar vereceği, şeklinde yeniden düzenlenmiştir.
Ana Yönetmeliğin, "Kurulamayacak tesisler" başlıklı 54. maddesinin 1. fıkrasında da; OSB’lerde, kurulamayacak tesisler sıralanmış, b) Karma OSB’lerde; 9. alt bendinde; OSB nin tüzel kişiliği ve katılımcının kendi ihtiyacı için kurulan/kurulacaklar hariç olmak üzere, güneş ve rüzgârdan elektrik enerjisi üreten tesislerin, kurulamayacağı, kuralı getirilmiş, dava konusu Yönetmelik değişikliği ile; "9) Sanayi parselleri ile hizmet destek alanlarında katılımcının kendi ihtiyacı için kurulanlar hariç olmak üzere, güneş ve rüzgar enerjisine dayalı elektrik enerjisi üreten tesisler” kurulamayacak olarak değiştirilmiş, 27/5/2021-31493 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile de; 54. maddesinin 1. fıkrası ve 2. fıkrası yürürlükten kaldırılmış, 3. fıkrası da; "(Değişik:RG-27/5/2021-31493) OSB’de kurulmasında sakınca görülen tesisler hakkında, yürürlükteki çevre mevzuatı hükümlerinin yerine getirilmesi ve diğer katılımcıların faaliyetlerini olumsuz etkilememesine yönelik tüm tedbirlerin alınması kaydıyla; müteşebbis heyet veya genel kurulca belirlenen prensipler çerçevesinde yönetim kurulunca karar verilir. Gerekmesi halinde konu ile ilgili kurum ve kuruluşlardan görüş veya rapor alınır. OSB’de kurulamayacağına karar verilen tesise ilişkin nihai karar, ilgilinin başvurusu üzerine Bakanlık Makamından alınacak onay ile verilir." olarak yeniden düzenlenmiştir.
Sanayinin uygun görülen alanlarda yapılanmasının sağlanması, kentleşmenin yönlendirilmesi, çevre sorunlarının önlenmesi, bilişim teknolojisinden yararlanılarak imalat sanayi türlerinin belirli bir plan dahilinde yerleştirilmeleri ile mal ve hizmet üreten organize sanayi bölgelerinde faaliyet gösteren firmaların ihtiyaçlarının karşılanması için ticaret, eğitim, sağlık, lojistik faaliyetlerinin birlikte planlanması amacıyla özel sektör girişimlerine imkan verecek şekilde yer ayrılma olanağının getirildiği, teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistem dahilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan, işletilen, mal ve hizmet üretim bölgesi olan Organize Sanayi Bölgelerinin tabi olacağı kuralları belirleyen Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu ile Organize Sanayi Bölgelerinin ihtiyacı olan elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz, arıtma tesisi, yol, haberleşme, spor tesisleri gibi altyapı ve genel hizmet tesislerini kurma ve işletme, kamu ve özel kuruluşlardan satın alarak dağıtım ve satışını yapma hakkının sadece OSB’nin yetki ve sorumluluğunda olduğu açıkça düzenlenmiş ve bu Kanun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen, kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgeleri olarak açıklanmıştır.
Organize Sanayi Bölgeleri ile sanayinin belirli bir plan dahilinde düzenli altyapı ile uygun alanlarda yerleşmesi ve gelişmesi amaçlanmıştır. Dolayısıyla mal ve hizmet üretim bölgeleri olan organize sanayi bölgelerindeki ihtiyaç olan elektriğin üretimine yönelik genel hizmet tesisinin kurulması ve işletilmesi yetkisi de OSB ne verilmiş, bu alanda elektrik üretimine yönelik organize sanayi bölgesi kapsamında olmayan sadece elektrik üretiminini yapılmasına yönelik tesis kurulması uygun bulunmamıştır. Ancak Yasa ile uygun bulunan katılımcıların oluşturacağı destek ünitesi olarak güneş enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesislerinin, öncelikle çatı ve cephede kurulması, statik ve mimari açıdan çatı ve cephe uygulamasının yapılamaması ya da ilave kapasiteye ihtiyaç olması halinde yerde kurulacak tesisin taban alanının, parsel alanının %25’ini geçmemesi, bunun dışında parsel içindeki konumunun uygunluğuna, ilgili mevzuata göre OSB nin karar vermesi esası benimsenmiştir. Bu haliyle düzenleme, Yasayla çelişen bir nitelik taşımamaktadır.
Dava konusu Yönetmeliğin 54. maddesinin 1. fıkrası (b) bendinin 9. alt bendinde yer alan; "OSB tüzel kişiliği ve katılımcının kendi ihtiyacı için kurulan/kurulacaklar hariç olmak üzere, güneş ve rüzgârdan elektrik enerjisi üreten tesisler, kurulamaz." kuralı 27/5/2021-31493 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile yürürlükten kaldırıldığından, bu kısım hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle, davanın; 16/04/2020 tarih ve 31101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 17. maddesiyle değiştirilen 02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği'nin 43. maddesinin 1/g bendinin 1 numaralı alt bendine yönelik kısmının reddine, 19. maddesi ile değiştirilen 54. maddesinin 1/b bendinin 9 numaralı alt bendinin iptali istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun ek 1. maddesi uyarınca, Danıştay Onuncu ve Altıncı Dairelerinden oluşan Müşterek Kurulca; Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ:
Organize sanayi bölgelerinin kuruluşu, yapımı ve işletilmesi ile Organize Sanayi Bölgeleri Üst Kuruluşunun kuruluş ve faaliyetlerine ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 385. ve 390. maddeleri ile 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun 27. maddesine dayanılarak hazırlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği, 02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış; Yönetmeliğin "Yapı ve yapı ile ilgili esaslar" başlıklı 43. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin (1) numaralı alt bendinde, tesisin çalışması ve işletilmesi için gerekli olan, LPG tankı, yangın suyu deposu ve arıtma tesisi ve benzeri destek ünitelerinin parsel içi ring yolu veya çevre yeşili üzerinde yer alamayacağı, bunun dışında parsel içindeki konumunun uygunluğuna ilgili mevzuata göre OSB'nin karar vereceği; "Kurulamayacak tesisler" başlıklı 54. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (9) numaralı alt bendinde, OSB tüzel kişiliği ve katılımcının kendi ihtiyacı için kurulan/kurulacaklar hariç olmak üzere, güneş ve rüzgârdan elektrik enerjisi üreten tesislerin karma OSB'lerde kurulamayacağı; "Kapsam dışı tesisler" başlıklı geçici 1. maddesinde ise, 01/04/2002 tarihinden önce OSB’lerde kurulmuş, bu Yönetmeliğin 54. maddesinde belirtilen konularda faaliyet gösteren tesislerin bu kapsama dahil olmadığı düzenlemelerine yer verilmiştir.
Seydişehir Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı kararları ile OSB sınırları içerisinde güneş enerjisi santrali kurulması amacıyla arsa tahsisi yapılan, daha sonra arsa tahsisleri (adli yargıda dava konusu edilen) … tarih ve … sayılı Seydişehir Organize Sanayi Bölgesi Müteşebbis Heyeti kararı ile iptal edilen davacı şirketler tarafından, 29/03/2019 tarihli dilekçe ile anılan Yönetmeliğin "Kurulamayacak tesisler" başlıklı 54. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (9) numaralı alt bendi ile geçici 1. maddesinin iptali istemiyle Danıştay Onuncu Dairesinin E:2019/7142 sayılı dosyası nezdinde dava açılmıştır.
06/08/2019 tarih ve 30854 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 11. maddesi ile ana Yönetmeliğin "Kurulamayacak tesisler" başlıklı 54. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (9) numaralı alt bendi, "Katılımcının tesisinin çatı ve cephesine kurulanlar hariç olmak üzere, sanayi parselleri ile hizmet destek alanında güneş ve rüzgârdan elektrik enerjisi üreten tesisler," olarak değiştirilmiştir.
Davacılar tarafından, 13/09/2019 tarihli dilekçe ile anılan bendin iptali istemiyle Danıştay Onuncu Dairesinin E:2019/10613 sayılı dosyası nezdinde dava açılmıştır.
16/04/2020 tarih ve 31101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 17. maddesi ile ana Yönetmeliğin "Yapı ve yapı ile ilgili esaslar" başlıklı 43. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin (1) numaralı alt bendi, "Tesisin çalışması ve işletilmesi için gerekli olan, LPG tankı, yangın suyu deposu, arıtma tesisi, güneş ve rüzgâr enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesisleri ve benzeri destek üniteleri parsel içi ring yolu veya çevre yeşili üzerinde yer alamaz. Güneş enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesisleri, öncelikle çatı ve cephede kurulur. Statik ve mimari açıdan çatı ve cephe uygulamasının yapılamaması ya da ilave kapasiteye ihtiyaç olması halinde yerde kurulacak tesisin taban alanı, parsel alanının %25’ini geçemez. Bunun dışında parsel içindeki konumunun uygunluğuna, ilgili mevzuata göre OSB karar verir.” olarak; 19. maddesi ile ise ana Yönetmeliğin "Kurulamayacak tesisler" başlıklı 54. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (9) numaralı alt bendi, "Sanayi parselleri ile hizmet destek alanlarında katılımcının kendi ihtiyacı için kurulanlar hariç olmak üzere, güneş ve rüzgar enerjisine dayalı elektrik enerjisi üreten tesisler" olarak değiştirilmiştir.
Davacılar tarafından, 16/06/2020 tarihli dilekçe ile anılan değişikliklerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Bu davalar devam ederken; 27/05/2021 tarih ve 31493 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesi ile de ana Yönetmeliğin 54. maddesinin OSB'lerde kurulamayacak tesislerin sayıldığı 1. fıkrası ve kurulamayacak tesislerin istisnalarının sayıldığı 2. fıkrası yürürlükten kaldırılmış; 3. fıkrası ise, "OSB’de kurulmasında sakınca görülen tesisler hakkında, yürürlükteki çevre mevzuatı hükümlerinin yerine getirilmesi ve diğer katılımcıların faaliyetlerini olumsuz etkilememesine yönelik tüm tedbirlerin alınması kaydıyla; müteşebbis heyet veya genel kurulca belirlenen prensipler çerçevesinde yönetim kurulunca karar verilir. Gerekmesi halinde konu ile ilgili kurum ve kuruluşlardan görüş veya rapor alınır. OSB’de kurulamayacağına karar verilen tesise ilişkin nihai karar, ilgilinin başvurusu üzerine Bakanlık Makamından alınacak onay ile verilir." şeklinde değiştirilmiştir.
Dava konusu Yönetmeliğin ilgili maddelerinde yukarıda belirtilen değişikliklerin yapılması üzerine; Danıştay Onuncu Dairesinin 20/01/2022 tarih ve E:2019/7142, K:2022/274 sayılı kararı ile 02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği"nin "Kurulamayacak tesisler" başlıklı 54. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (9) numaralı alt bendi yönünden; 20/01/2022 tarih ve E:2019/10613, K:2022/275 sayılı kararı ile de 02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin, 06/08/2019 tarih ve 30854 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 11. maddesi ile değiştirilen "Kurulamayacak tesisler" başlıklı 54. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (9) numaralı alt bendi yönünden dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 14/04/2020 tarih ve 31099 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 59 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 6. maddesi ile değişik 385. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde, organize sanayi bölgeleri ve endüstri bölgelerinin planlanmasına, kuruluşuna, yapılaşmasına ve işleyişine ilişkin mevzuatla verilen görevleri yapmak; organize sanayi bölgelerini ve sanayi sitelerini mevzuatta belirlenen kapsamda kredi ile desteklemek, organize sanayi bölgelerine iç ve dış kaynaklardan kullanacakları krediler için mevzuatta belirlenen miktar ve oranlarda kredi finansman desteği vermek, destekleme şart ve niteliklerini belirlemek ve denetlemek Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın; 390. maddesinin 1. fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde ise, organize sanayi bölgeleri ve endüstri bölgelerinin planlanması ve geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapmak ve organize sanayi bölgeleri ve endüstri bölgelerinin planlanmasına, yer seçimine, imar planlarının yapılmasına, yapılaşmasına, kuruluş ve işleyişine ilişkin mevzuatla verilen iş ve işlemleri yürütmek Sanayi Bölgeleri Genel Müdürlüğü'nün görevleri arasında sayılmıştır.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı organize sanayi bölgelerinin kuruluş, yapım ve işletilmesi esaslarını düzenlemektir."; "Tanımlar ve Kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Bakanlık: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını, ...
e) Katılımcı: OSB’lerde, bir işletmenin kurulması için parsel tahsisi veya satışı yapılanlar ile maliki bulunduğu parselde üretimde bulunan veya bulunmayı taahhüt eden ve bu Kanunun amacına uygun faaliyet gösteren gerçek veya tüzel kişi ile finansal kiracıyı, ...
ğ) Ortak kullanım alanları: OSB’nin amaçlarına uygun şekilde faaliyet göstermesini teminen, OSB alanı içinde planlanan yollar, altyapı ve enerji hatları ve sağlık koruma bandı hariç, OSB’nin mülkiyet ve tasarrufunda bulunan sosyal, idari ve teknik altyapı ve hizmet alanları ile park alanlarını,
h) Organize Sanayi Bölgesi (OSB): Sanayinin uygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak, çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarını önlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla, sınırları tasdik edilmiş arazi parçalarının imar planlarındaki oranlar dâhilinde gerekli ortak kullanım alanları, hizmet ve destek alanları ve teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dâhilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen, kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgelerini,
ı) OSB alanı: Yer seçimi sonucunda sınırları tasdik edilmiş alanlar ile onaylı sınır kapsamında belirlenen alanların bütününü, ... ifade eder."; "Yer seçimi, kuruluş ve planlama" başlıklı 4. maddesinde, "... OSB sınırları içerisinde yapılacak imar ve parselasyon planları ve değişiklikleri, OSB tarafından yönetmeliğe uygun olarak hazırlanır ve Bakanlıkça onaylanır. Onaylı imar planları valilikçe tespit edilen ilan yerlerinde, Bakanlığın internet sayfasında bir hafta süre ile ilan edilir. Askı süresinin sonunda Bakanlıkça yürürlüğe konulur ve ilgili kurumlara bilgi için gönderilir. Bir haftalık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar Bakanlığa veya valiliğe yapılır. Bakanlık itirazları ve planları on beş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar. ...
OSB tüzel kişiliği, OSB’nin mevzuata ve imar planına uygun yapılaşmasından sorumludur. Ruhsatsız veya ruhsata aykırılığı tespit edilen yapılar hakkında ilgili idarece 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 32 nci ve 42 nci maddeleri çerçevesinde tesis edilen işlemler ilgili OSB ve Bakanlığa bildirilir. Yıkım, Bakanlığın talimatı üzerine valilik veya kaymakamlık tarafından yapılır. Yıkım bedeli, yapı sahibi tarafından karşılanır.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir."; "Ortak yerler" başlıklı 19. maddesinin 2. fıkrasında, "OSB alanının katılımcılara devir ve temlik edilmemiş kısımları ile OSB imar planı hudutları içindeki yollar ve rekreasyon alanları, OSB tasarrufundadır. Bu husus şüyulandırma aşamasında tapuya işlenir."; Alt yapı tesisleri kurma, kullanma ve işletme hakkı başlıklı 20. maddesinde, "OSB’lerin ihtiyacı olan elektrik, su, kanalizasyon, doğalgaz, arıtma tesisi, yol, haberleşme, spor tesisleri gibi altyapı ve genel hizmet tesislerini kurma ve işletme, kamu ve özel kuruluşlardan satın alarak dağıtım ve satışını yapma hakkı sadece OSB’nin yetki ve sorumluluğundadır. OSB’ler, Bakanlıktan izin almak kaydıyla ayrı şirket kurma şartı aranmaksızın OSB alanı içerisinde öncelikle kendi ihtiyacı olmak üzere elektrik üretim tesisleri kurma ve işletme hakkına sahiptir. OSB’deki katılımcıların elektrik üretim tesisleri kurması ve işletmesi OSB iznine tabidir. ...
OSB’de yer alan kuruluşlar, altyapı ihtiyaçlarını OSB’nin tesislerinden karşılamak zorundadır. OSB’nin izni olmaksızın altyapı ihtiyaçları başka bir yerden karşılanamaz ve bu amaçla münferiden tesis kurulamaz. Bu kuruluşlar kendilerine tahsis edilen altyapı kullanma hakkını başka kuruluşlara devir ve temlik edemez ve başkalarının istifadesine tahsis edemez.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle düzenlenir."; "Organize Sanayi Bölgeleri Üst Kuruluşu ile yönetmelikler ve düzenlemeler" başlıklı 27. maddesinde ise, "... Bakanlık, bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili usul ve esasları yönetmelik ile belirlemeye, mevzuat çerçevesinde gerekli tedbirleri almaya ve düzenlemeleri yapmaya yetkilidir." hükümleri yer almaktadır.
02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan dava konusu Organize Sanayi Bölgeleri Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelikte yer alan; ... r) Organize Sanayi Bölgesi (OSB): Sanayinin uygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak, çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarını önlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dâhilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla, sınırları tasdik edilmiş arazi parçalarının imar planlarındaki oranlar dâhilinde gerekli ortak kullanım alanları, hizmet ve destek alanları ve teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dâhilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine göre kurulan, planlanan ve işletilen, kaynak kullanımında verimliliği hedefleyen mal ve hizmet üretim bölgelerini,
s) Ortak kullanım alanları: OSB’nin amaçlarına uygun şekilde faaliyet göstermesini teminen, OSB alanı içinde planlanan ve tasarrufu OSB’ye ait yollar, altyapı ve enerji hatları ve sağlık koruma bandı hariç, OSB’nin mülkiyet ve tasarrufunda bulunan sosyal, idari, teknik hizmet ve altyapı alanları ile park alanlarını,
ş) OSB imar planı teknik şartnamesi: OSB yönetim kurulları tarafından hazırlanarak Bakanlık onayına sunulan imar planı tekliflerinin hazırlanma usul ve esaslarını düzenleyen şartnameyi,
t) OSB alanı: Yer seçimi sonucunda sınırları tasdik edilmiş alanlar ile onaylı sınır kapsamında belirlenen alanların bütününü, … ifade eder."; "İmar planı yapımı" başlıklı 36. maddesinde, ".(1) İmar planında, OSB’nin özelliği ve ihtiyaçları göz önüne alınarak bu Yönetmelikle belirlenen koşullara uygun olarak sanayi parselleri, ortak kullanım alanları, hizmet ve destek alanları, sağlık koruma bandı ve benzerleri ile birlikte arazi kullanım kararları yer alır.
(2) ... OSB mülkiyet ve tasarrufunda kalan ve ortak kullanım alanlarından sayılan zorunlu idari, sosyal, ticari ve teknik altyapı alanları ile arıtma tesisi alanı ve aktif yeşil alanlar için alan ayrılır ...
(7) Bu Yönetmeliğin Ek-2 sayılı ekinde yer alan tabloda verilen geri çekme mesafelerinde Bakanlık onayı alınmaksızın değişiklik yapılamaz. Ancak, teknik gerekçelerle belgelenen üretim planı gereği verimli yatırımın gerçekleşmesi için zorunluluk oluşması halinde dahi çevre yeşili ve parsel içi ring yolu toplamının oluşturduğu minimum mesafe aşılamaz. ..."; "Tevhit ve ifraz" başlıklı 41. maddesinin 4. fıkrasının davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan halinde, "Tevhit ve ifraz sonucu oluşacak parsellerde, imar planındaki yeni parsel büyüklüğüne göre geri çekme mesafeleri uygulanır."; "Yapı ve yapı ile ilgili esaslar" başlıklı 43. maddesinin, davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan halinde, " (1) ...
b) Çevre yeşili;
1) Çevre yeşilleri üzerinde, yeşili dik kesen parsel giriş yolları hariç hiçbir şey inşa edilemez. Bu alanlar otopark ve yükleme boşaltma alanı ve benzeri olarak kullanılamaz. Çevre yeşillerinde peyzaj düzenlemesi yapılması zorunludur. Bu alanlar üzerinde, bekçi kulübesi ile transformatör binası, jeneratör odası, trafo, bu alanların zemin seviyesinin altında ve üstü yeşillendirilmek koşulu ile arıtma tesisi, katı atık deposu ve su deposu inşa edilebilir.
c) İçyollar;
1) Parsel içyolları minimum 5 m genişlikte ve ring olarak tasarlanacaktır.
…
g) Katılımcıya ait destek üniteleri;
1) Tesisin çalışması ve işletilmesi için gerekli olan, LPG tankı, yangın suyu deposu, arıtma tesisi, güneş ve rüzgâr enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesisleri ve benzeri destek üniteleri parsel içi ring yolu veya çevre yeşili üzerinde yer alamaz. Güneş enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesisleri, öncelikle çatı ve cephede kurulur. Statik ve mimari açıdan çatı ve cephe uygulamasının yapılamaması ya da ilave kapasiteye ihtiyaç olması halinde yerde kurulacak tesisin taban alanı, parsel alanının %25’ini geçemez. Bunun dışında parsel içindeki konumunun uygunluğuna, ilgili mevzuata göre OSB karar verir. ..."; "Kurulamayacak tesisler" başlıklı 54. maddesinin, davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan halinde, "(1) OSB’lerde, aşağıdaki tesisler kurulamaz: ...
b) Karma OSB’lerde;
...
9) Sanayi parselleri ile hizmet destek alanlarında katılımcının kendi ihtiyacı için kurulanlar hariç olmak üzere, güneş ve rüzgar enerjisine dayalı elektrik enerjisi üreten tesisler
kurulamaz.
(2) Bu madde hükmünden, yürürlükteki çevre mevzuatı hükümlerinin yerine getirilmesi ve diğer katılımcıların faaliyetlerini olumsuz etkilememesine yönelik tüm tedbirlerin OSB yönetimlerince alınması kaydıyla;
a) Kullanılmış yağın yeniden rafine edilmesi ve/veya başka bir ürüne çevrilerek tekrar kullanımı ile atık ve hurdaları münferiden ara veya nihai ürüne çeviren tesisler,
b) Ormansal, tarımsal ve bitkisel atıklar ile atıksu arıtma tesisi çamurunu hammadde olarak kullanarak enerji üreten tesisler,
c) OSB’ye ait teknik altyapı alanında olması ve müteşebbis heyet/genel kurul kararı alınması şartı ile geri dönüşüm ve bertaraf tesisleri,
müstesnadır.
(3) Birinci ve ikinci fıkra haricinde, OSB’de kurulmasında sakınca görülen tesisler hakkında OSB’nin kuruluş protokolü çerçevesinde kurulması planlanan sektörler, mevcut sektör yapısı, kurulacak tesisin altyapı ve atık su arıtma tesislerine etkisi, herhangi bir olumsuzluk anında tetikleyici etkisi, insanların çalışma ve yaşam koşullarına etkisi gibi hususlar dikkate alınarak konu ile ilgili kurumlardan alınacak raporlar çerçevesinde karar verilir. İlgilinin Bakanlığa başvurması üzerine, OSB tarafından OSB’de kurulamayacağına karar verilen tesise ilişkin nihai karar, Bakanlık Makamından alınacak onay ile verilir."; düzenlemelerine yer verilmiş olup; Yönetmeliğin Ek-2 sayılı ekinde yer alan geri çekme mesafelerini gösterir tabloda, çevre yeşilinin parsel sınırından itibaren geri çekme mesafesi içerisinde yer aldığı belirtilerek anılan mesafeler çevre yeşili dahil olacak şekilde hesaplanmıştır.
14/06/2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Yönetmeliğin amacı; fiziki, doğal, tarihi ve kültürel değerleri korumak ve geliştirmek, koruma ve kullanma dengesini sağlamak, ülke, bölge ve şehir düzeyinde sürdürülebilir kalkınmayı desteklemek, yaşam kalitesi yüksek, sağlıklı ve güvenli çevreler oluşturmak üzere hazırlanan, arazi kullanım ve yapılaşma kararları getiren mekânsal planların yapımına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir."; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelikte geçen; ... k) Uygulama imar planı: Nazım imar planı ilke ve esaslarına uygun olarak yörenin koşulları ve planlama alanının genel özellikleri, yapının kullanım amacı ve ihtiyacı, erişilebilirlik, sürdürülebilirlik ve çevreye etkisi dikkate alınarak; yapılaşmaya ilişkin yapı adaları, kullanımları, yapı nizamı, bina yüksekliği, taban alanı katsayısı, kat alanı kat sayısı veya emsal, yapı yaklaşma mesafesi, ön cephe hattı, ifraz hattı, kademe hattı, ada ayrım çizgisi, taşıt, yaya ve bisiklet yolları, ulaşım ilişkileri, parkları, meydanları, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, gerektiğinde; parsel büyüklükleri, parsel cephesi ve derinliği, arka cephe hattı, yol kotu ve bu kotun altındaki kat adedi, bağımsız bölüm sayısı gibi yapılaşma ve uygulamaya ilişkin kararları, uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/1.000 ölçekte onaylı halihazır haritalar üzerinde, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan planı, ... ifade eder."; "Uygulama imar planı" başlıklı 24. maddesinde ise, "... (4) Uygulama imar planlarında yapılaşma koşullarına ilişkin olarak; ayrık, bitişik, blok yapı nizamı ile Taban Alanı Kat Sayısı (TAKS), Kat Alanları Kat Sayısı (KAKS), emsal, bina yüksekliği, yapı yaklaşma mesafeleri belirlenir."; 03/07/2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Yönetmeliğin amacı; plan, fen, sağlık ve sürdürülebilir çevre şartlarına uygun yapı ve yapılaşma ile projelendirmeye ve denetime ilişkin usul ve esasları belirlemektir."; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde ise, "Bu Yönetmelikte geçen; ... şşşş) Yapı yaklaşma mesafesi: Planda veya planda olmaması halinde bu Yönetmelik ile belirlenmiş olan, yapının yola ve komşu parsellere en fazla yaklaşabileceği mesafeyi, ... ifade eder." denilmektedir.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu ile dava konusu Yönetmeliğe dayanılarak hazırlanan Organize Sanayi Bölgeleri İmar Planı Şartnamesi'nin "Tanımlar" başlıklı (B) bölümünde, "Bu şartnamede yer alan; ... ı) İmar planı: OSB alanı içinde yapılan ve Yönetmeliğin plan yapım kurallarına uygun olarak hazırlanan sosyal ve teknik altyapı ihtiyaçlarını OSB sınırları içinde sağlayan ve açıklama raporuyla bir bütün olan imar planını,
t) Proses Plan: Verimli yatırımın gerçekleşmesi için teknik zorunluluk olması halinde çekme mesafelerinin değiştirilmesi konulu imar planı tekliflerine altlık teşkil eden, Endüstri ve(ya) Makine Mühendisleri tarafından hazırlanan üretim planına ilişkin verileri (fizibilite raporu, proses ve süreç planları, iş akım şeması, yerleşim planı vb) içeren planı, ... ifade eder."; "İmar Planı Yapım Esasları" başlıklı (D) bölümünde, "D.1 Genel Esaslar
(1) Planlama çalışması, OSB’ye ilişkin yapılmış olan araştırmalar (hâlihazır harita, yer seçimi raporu, jeolojik ve jeoteknik rapor vb) kullanılarak, ilgili kurum görüşleri ile genel şehircilik ilke ve esasları doğrultusunda, Kanun, Yönetmelik, OSB İmar Planı Şartnamesi ile 3194 sayılı İmar Kanunu, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ve ilgili tüm mevzuat hükümlerine göre Şehir/Kent Plancısı unvanına sahip plan müellifleri tarafından yapılır. ...
(13) Çalışma Alanları;
OSB sınırları içinde aşağıdaki çalışma alanları ayrılır:
a. Sanayi parselleri: ...
- Parsel çekme mesafeleri düzenlenirken parselin verimli yapılaşması göz önüne alınarak kısa kenardan ön çekme mesafesi alması sağlanır. Bunun mümkün olmaması durumunda yapılaşmaya en elverişli kenardan ön çekme mesafesi belirlenir. ...
- Çekme mesafeleri en az aşağıdaki tablodaki gibidir. Ancak uyulması gerekli kısıtlayıcıların (karayolu, doğalgaz boru hattı vb yaklaşma mesafesi gibi) olması durumunda değişiklik gösterebilir. ...
D.6 İmar Planı Revizyonu ve Değişikliği/Tadilatı Ortak Hükümleri
...
(13) Proses konulu değişikliklerde;
- Yönetmeliğin 36 ncı maddesi uyarınca yapı yaklaşma mesafesi değişikliği, teknik gerekçelerle belgelenen üretim planı gereği verimli yatırımın gerçekleşmesi için zorunluluk oluşması halinde yapılır.
- Proses planı gerekliliğinde dahi, çevre yeşili ve parsel içi ring yolu toplamının oluşturduğu en az yapı yaklaşma mesafesi aşılamaz." düzenlemeleri yer almakta olup; Şartnamede yer verilen sanayi parsellerinde geri çekme mesafelerini gösterir tabloda, çevre yeşilinin geri çekme mesafesi içerisinde yer aldığı belirtilerek anılan mesafeler çevre yeşili dahil olacak şekilde hesaplanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
USUL YÖNÜNDEN
Davalı İdarenin Süre İtirazının İncelenmesi
Davalı idare tarafından davanın süresinde açılıp açılmadığının re'sen incelenmesi gerektiği ileri sürülmüştür.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda altmış gün olduğu; 4. fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; "Sürelerle ilgili genel esaslar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı hüküm altına alınmıştır.
26/03/2020 tarih ve 31080 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7226 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında, Covid-19 salgın hastalığının ülkemizde görülmüş olması sebebiyle yargı alanındaki hak kayıplarının önlenmesi amacıyla dava açma süreleri de dâhil olmak üzere bir hakkın doğumu, kullanımı veya sona ermesine ilişkin tüm süreler ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu da dahil olmak üzere usul hükmü içeren diğer kanunlarda taraflar bakımından belirlenen süreler 13/03/2020 (bu tarih dâhil) tarihinden itibaren 30/04/2020 (bu tarih dâhil) tarihine kadar durdurulmuş, bu sürelerin durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden itibaren işlemeye başlayacağı, durma süresinin başladığı tarih itibarıyla, bitimine on beş gün ve daha az kalmış olan sürelerin durma süresinin sona erdiği günü takip eden günden başlamak üzere on beş gün uzamış sayılacağı, salgının devam etmesi halinde Cumhurbaşkanı'nın durma süresini altı ayı geçmemek üzere bir kez uzatabileceği ve bu döneme ilişkin kapsamı daraltabileceği hüküm altına alınmış; 30/04/2020 tarih ve 31114 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2480 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile de 7226 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenen durma süresi 01/05/2020 (bu tarih dâhil) tarihinden 15/06/2020 (bu tarih dâhil) tarihine kadar uzatılmıştır.
Uyuşmazlık konusu olayda, dava konusu Yönetmeliğin 16/04/2020 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandığı, işlemeye başlayan dava açma süresinin on dördüncü gününde yayımlanan 7226 sayılı Kanun uyarınca dava açma süresinin önce 30/04/2020 (bu tarih dâhil) tarihine kadar; akabinde yayımlanan 2480 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile de 15/06/2020 (bu tarih dâhil) tarihine kadar durduğu ve 16/06/2020 tarihinden itibaren işlemeye başladığı, bakılan davanın dava açma süresinin yeniden işlemeye başladığı gün olan 16/06/2020 tarihinde açıldığı görüldüğünden, davalı idarenin davanın süresinde açılmadığına ilişkin itirazının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Davalı İdarenin Ehliyet İtirazının İncelenmesi
Davalı idare tarafından, davacıların davanın önceki davalarda davanın konusuz kaldığı yönünde karar verilmesinin önüne geçmek amacıyla açıldığını beyan etmeleri karşısında bu durumun menfaat ihlali olarak değerlendirilemeyeceği ve davanın bu nedenle ehliyet yönünden reddi gerektiği ileri sürülmekte ise de; dava konusu Yönetmeliğin iptali istenilen maddelerinin, Seydişehir Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulunun … tarih ve … sayılı kararları ile OSB sınırları içerisinde güneş enerjisi santrali kurulması amacıyla arsa tahsisi yapılan, daha sonra arsa tahsisleri (adli yargıda dava konusu edilen) … tarih ve … sayılı Seydişehir Organize Sanayi Bölgesi Müteşebbis Heyeti kararı ile sanayi parsellerinin güneş enerjisi santrali kurulması amacıyla kullanılmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle iptal edilen davacı şirketlerin Organize Sanayi Bölgesinde faaliyet göstermek isteyip de izin alamadıkları sektöre ilişkin olması nedeniyle, davacıların anılan maddelerin iptali istemiyle dava açma ehliyetlerinin bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

ESAS YÖNÜNDEN
A) Yönetmeliğin "Yapı ve yapı ile ilgili esaslar" Başlıklı 43. Maddesinin 1. Fıkrasının (g) Bendinin (1) Numaralı Alt Bendinin İncelenmesi;
İptali istenen madde ile katılımcıya ait tesisin çalışması ve işletilmesi için gerekli olan destek ünitelerinin parsel içi ring yolu veya çevre yeşili üzerinde yer alamayacağı, güneş enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesislerinin öncelikle çatı ve cephede kurulacağı, statik ve mimari açıdan çatı ve cephe uygulamasının yapılamaması ya da ilave kapasiteye ihtiyaç olması halinde yerde kurulacak tesisin taban alanının parsel alanının %25’ini geçemeyeceği ve bunun dışında parsel içindeki konumunun uygunluğuna ilgili mevzuata göre OSB'nin karar vereceği düzenlenmiştir.

a) İkinci ve Üçüncü Cümleler Yönünden
02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin "Yapı ve yapı ile ilgili esaslar" başlıklı 43. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin (1) numaralı alt bendinin dava açıldığı tarihteki (16/04/2020 tarih ve 31101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikle değişik) hali "Tesisin çalışması ve işletilmesi için gerekli olan, LPG tankı, yangın suyu deposu, arıtma tesisi, güneş ve rüzgâr enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesisleri ve benzeri destek üniteleri parsel içi ring yolu veya çevre yeşili üzerinde yer alamaz. Güneş enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesisleri, öncelikle çatı ve cephede kurulur. Statik ve mimari açıdan çatı ve cephe uygulamasının yapılamaması ya da ilave kapasiteye ihtiyaç olması halinde yerde kurulacak tesisin taban alanı, parsel alanının %25’ini geçemez. Bunun dışında parsel içindeki konumunun uygunluğuna, ilgili mevzuata göre OSB karar verir." şeklindedir.
Davacılar tarafından iptali istenen bu alt bent, 31/03/2022 tarih ve 31795 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesi ile "Tesisin çalışması ve işletilmesi için gerekli olan, LPG tankı, yangın suyu deposu, arıtma tesisi, güneş ve rüzgâr enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesisleri ve benzeri destek üniteleri parsel içi ring yolu veya çevre yeşili üzerinde yer alamaz. Bunun dışında destek ünitelerinin parsel içindeki konumunun uygunluğuna, ilgili mevzuata göre OSB karar verir." şeklinde değiştirilmiştir.
Görüldüğü üzere; uyuşmazlığa konu alt bendin güneş enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesislerinin öncelikle çatı ve cephede kurulacağına ilişkin ikinci cümlesi ile statik ve mimari açıdan çatı ve cephe uygulamasının yapılamaması ya da ilave kapasiteye ihtiyaç olması halinde yerde kurulacak tesisin taban alanının parsel alanının %25’ini geçemeyeceğine ilişkin üçüncü cümlesi dava tarihinden sonra yürürlükten kaldırılmış olup, anılan cümlelerin iptali istemi yönünden esasının incelenme olanağı kalmayan dava hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

b) Birinci ve Dördüncü Cümleler Yönünden
02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin "Yapı ve yapı ile ilgili esaslar" başlıklı 43. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin (1) numaralı alt bendi, her ne kadar 31/03/2022 tarih ve 31795 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesi ile değiştirilmişse de, iptali istenen alt bendin davanın açıldığı tarihteki halinin ilk cümlesinde ve dördüncü cümlesinde yer alan düzenlemeler ile 31/03/2022 tarihli değişiklikle yürürlüğe giren halinin ilk cümlesinde ve ikinci cümlesinde yer alan düzenlemelerin bire bir aynı yönde olması nedeniyle bu düzenlemeler yönünden uyuşmazlığın esasının incelenmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlığa konu alt bendin birinci cümlesi, katılımcıya ait tesisin çalışması ve işletilmesi için gerekli olan LPG tankı, yangın suyu deposu, arıtma tesisi, güneş ve rüzgâr enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesisleri ve benzeri destek ünitelerinin parsel içi ring yolu veya çevre yeşili üzerinde yer alamayacağına; dördüncü cümlesi ise, bunun dışında parsel içindeki konumunun uygunluğuna ilgili mevzuata göre OSB'nin karar vereceğine ilişkindir.
Yukarıda aktarılan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerinin bir bütün olarak incelenmesinden; davalı Bakanlığın, Organize Sanayi Bölgesi (OSB) imar planlarını yapmak, OSB'nin yapılaşmasına ilişkin mevzuatla verilen iş ve işlemleri yürütmek, OSB sınırları içerisinde yapılacak ve OSB tüzel kişiliği tarafından yönetmeliğe uygun olarak hazırlanacak imar ve parselasyon planları ile değişikliklerini onaylamak, onayladığı imar planına yönelik itirazları sonuçlandırmak ve imar planına yönelik aktarılan hususlar ile 4562 sayılı Kanun'un uygulanmasına ilişkin usul ve esasları yönetmelikle belirlemek konusunda görevli ve yetkili olduğu açıktır.
Dolayısıyla, gerek OSB tasarrufunda (ortak kullanım alanları vb.) gerekse katılımcı tasarrufunda (sanayi parselleri) bulunan yerler olsun OSB sınırları içerisindeki bütün alanlara yönelik imar planı uygulamasının -meri mevzuata uygun olmak kaydıyla- koşul ve sınırlarını belirlemeye yetkili olan davalı Bakanlığın yürürlüğe koyduğu ve sanayi parseli içi ring yolları ile bu parsellerde yer alacak çevre yeşili üzerindeki yapılaşmaya ilişkin kriterleri tespit eden Yönetmelik kuralının dava konusu birinci cümlesinde yetki unsuru yönünden hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Aynı şekilde, 4562 sayılı Kanun uyarınca OSB tüzel kişiliğinin OSB’nin mevzuata ve imar planına uygun yapılaşmasından sorumlu olduğu göz önünde bulundurulduğunda; güneş enerjisine dayalı elektrik üretim tesisi de dahil olmak üzere destek ünitelerinin, sanayi parseli içi ring yolları ile çevre yeşili dışında kalmak kaydıyla, sanayi parseli içindeki konumunun uygunluğuna OSB'nin karar vereceğini öngören ve bu haliyle imar planı ile 4562 sayılı Kanunun uygulanmasına yönelik bulunan Yönetmelik kuralının dava konusu dördüncü cümlesinde de yetki unsuru yönünden hukuka aykırılık görülmemektedir.
Anılan yetkinin, dava konusu cümleler yönünden, hukuka ve kamu yararına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığı hususuna gelince;
Dava konusu cümleler, katılımcının (ister tahsis ister mülkiyet yoluyla olsun) tasarrufu altında bulunan sanayi parselleri üzerinde kendi ihtiyacına yönelik destek ünitelerini konumlandırabileceği yerlere ilişkin koşul ve sınırları belirlemekte olup, söz konusu ünitelerin parsel içi ring yolu ve çevre yeşili üzerinde yer almasını yasaklamakta, bu alanların dışında parsel içinde yer alacağı konumun ise OSB tarafından belirleneceğini öngörmektedir.
Yukarıda aktarılan imar mevzuatı uyarınca, yapı yaklaşma mesafesi, yapının yola ve komşu parsellere en fazla yaklaşabileceği mesafeyi ifade etmekte olup, uygulama imar planlarında yapı yaklaşma mesafesinin belirlenmesi zorunludur. OSB mevzuatı bu çerçevede incelendiğinde, gerek Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği gerekse Organize Sanayi Bölgeleri İmar Planı Şartnamesinde yer alan geri çekme mesafesi kavramının; çarpık ve düzensiz yapılaşmayı önlemek, düzenli ve sağlıklı bir OSB alanı oluşturmak amacıyla ve imar mevzuatına uygun olarak yapı yaklaşma mesafesi kavramı ile eş anlamlı düzenlendiği, ayrıca "çevre yeşili" ile "parsel içi ring yolu"nun geri çekme mesafesi içinde yer aldığı anlaşılmaktadır.
Buna göre, kural olarak yapılaşmaya izin verilmeyen yapı yaklaşma (geri çekme) mesafesi içinde yer alan -sanayi parseli içi- çevre yeşili ile ring yolu üzerinde destek ünitesi kurulmasını yasaklayan dava konusu birinci cümlede ve destek ünitelerinin bahse konu geri çekme mesafesi dışında olmak kaydıyla sanayi parseli içinde konumlandırılabileceği yerleri -parselin konumu, inşa edilecek yapının niteliği gibi hususlar dikkate alınarak somut başvurunun özelliklerine göre- belirleme konusunda, OSB’nin mevzuata ve imar planına uygun yapılaşmasından sorumlu olan OSB tüzel kişiliğine takdir yetkisi tanıyan dava konusu dördüncü cümlede hukuka, meri mevzuata, kamu yararı amacına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.

B) Yönetmeliğin "Kurulamayacak tesisler" Başlıklı 54. Maddesinin 1. Fıkrasının (b) Bendinin (9) Numaralı Alt Bendinin İncelenmesi;
02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin "Kurulamayacak tesisler" başlıklı 54. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin iptali istenen (9) numaralı alt bendinin dava açıldığı tarihteki (16/04/2020 tarih ve 31101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikle değişik) hali "Sanayi parselleri ile hizmet destek alanlarında katılımcının kendi ihtiyacı için kurulanlar hariç olmak üzere, güneş ve rüzgar enerjisine dayalı elektrik enerjisi üreten tesisler" şeklindedir.
27/05/2021 tarih ve 31493 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesi ile dava konusu Yönetmeliğin 54. maddesinin OSB'lerde kurulamayacak tesislerin sayıldığı 1. fıkrası ve kurulamayacak tesislerin istisnalarının sayıldığı 2. fıkrası yürürlükten kaldırılmış; 3. fıkrası ise, "OSB’de kurulmasında sakınca görülen tesisler hakkında, yürürlükteki çevre mevzuatı hükümlerinin yerine getirilmesi ve diğer katılımcıların faaliyetlerini olumsuz etkilememesine yönelik tüm tedbirlerin alınması kaydıyla; müteşebbis heyet veya genel kurulca belirlenen prensipler çerçevesinde yönetim kurulunca karar verilir. Gerekmesi halinde konu ile ilgili kurum ve kuruluşlardan görüş veya rapor alınır. OSB’de kurulamayacağına karar verilen tesise ilişkin nihai karar, ilgilinin başvurusu üzerine Bakanlık Makamından alınacak onay ile verilir." şeklinde değiştirilmiştir.
Davacılar tarafından iptali istenen düzenlemenin, dava tarihinden sonra yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle, anılan bendin iptali istemi yönünden esasının incelenme olanağı kalmayan dava hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1..02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği"nin; 16/04/2020 tarih ve 31101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 17. maddesi ile değiştirilen "Yapı ve yapı ile ilgili esaslar" başlıklı 43. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin (1) numaralı alt bendinin "Tesisin çalışması ve işletilmesi için gerekli olan, LPG tankı, yangın suyu deposu, arıtma tesisi, güneş ve rüzgâr enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesisleri ve benzeri destek üniteleri parsel içi ring yolu veya çevre yeşili üzerinde yer alamaz." şeklindeki birinci cümlesi ve "Bunun dışında parsel içindeki konumunun uygunluğuna, ilgili mevzuata göre OSB karar verir." şeklindeki dördüncü cümlesi yönünden DAVANIN REDDİNE oy çokluğuyla,
2. 02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği"nin; 16/04/2020 tarih ve 31101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 17. maddesi ile değiştirilen "Yapı ve yapı ile ilgili esaslar" başlıklı 43. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinin (1) numaralı alt bendinin "Güneş enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesisleri, öncelikle çatı ve cephede kurulur. Statik ve mimari açıdan çatı ve cephe uygulamasının yapılamaması ya da ilave kapasiteye ihtiyaç olması halinde yerde kurulacak tesisin taban alanı, parsel alanının %25’ini geçemez." şeklindeki ikinci ve üçüncü cümleleri ile aynı Yönetmeliğin 19. maddesi ile değiştirilen "Kurulamayacak tesisler" başlıklı 54. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin (9) numaralı alt bendi yönünden dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA oy birliğiyle,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin 1/4'ü olan … TL'nin davacılar üzerinde bırakılmasına, 3/4'ü olan … TL'nin ise davalı idareden alınarak davacılara verilmesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen … TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine, … TL vekâlet ücretinin ise davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacılara iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 23/11/2023 tarihinde karar verildi.

(X)-KARŞI OY : Bakılan dava; 02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği"nin; 16/04/2020 tarih ve 31101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 17. maddesi ile değiştirilen "Yapı ve yapı ile ilgili esaslar" başlıklı 43. maddesi, 1. fıkrası, (g) bendi, (1) numaralı alt bendi ile aynı Yönetmeliğin 19. maddesi ile değiştirilen "Kurulamayacak tesisler" başlıklı 54. maddesi, 1. fıkrası, (b) bendi, (9) numaralı alt bendinin iptali istemiyle açılmıştır.
Dava dilekçesinde, her ne kadar 02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği"nin 16/04/2020 tarih ve 31101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 17. maddesi ile değiştirilen "Yapı ve yapı ile ilgili esaslar" başlıklı 43. maddesi, 1. fıkrası, (g) bendi, (1) numaralı alt bendinin tamamına ilişkin iptal isteminde bulunulmuşsa da, dava dilekçesinin incelenmesinden davacının anılan maddenin sadece ikinci ve üçüncü cümlelerine ilişkin hukuka aykırılık iddialarında bulunduğu ve taraflar arasındaki hukuki ihtilafın anılan cümlelerden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Yapı ve yapı ile ilgili esaslar" başlıklı 43. maddesi, 1. fıkrası, (g) bendi, (1) numaralı alt bendinin dava açıldığı tarihteki hali "Tesisin çalışması ve işletilmesi için gerekli olan, LPG tankı, yangın suyu deposu, arıtma tesisi, güneş ve rüzgâr enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesisleri ve benzeri destek üniteleri parsel içi ring yolu veya çevre yeşili üzerinde yer alamaz. Güneş enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesisleri, öncelikle çatı ve cephede kurulur. Statik ve mimari açıdan çatı ve cephe uygulamasının yapılamaması ya da ilave kapasiteye ihtiyaç olması halinde yerde kurulacak tesisin taban alanı, parsel alanının %25’ini geçemez. Bunun dışında parsel içindeki konumunun uygunluğuna, ilgili mevzuata göre OSB karar verir." şeklinde iken, 31/03/2022 tarih ve 31795 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesi ile "Tesisin çalışması ve işletilmesi için gerekli olan, LPG tankı, yangın suyu deposu, arıtma tesisi, güneş ve rüzgâr enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesisleri ve benzeri destek üniteleri parsel içi ring yolu veya çevre yeşili üzerinde yer alamaz. Bunun dışında destek ünitelerinin parsel içindeki konumunun uygunluğuna, ilgili mevzuata göre OSB karar verir." şeklinde değiştirilmiştir.
Görüldüğü üzere; uyuşmazlığa konu alt bendin davacılar tarafından hukuka aykırı olduğu ileri sürülen güneş enerjisine dayalı elektrik enerjisi üretim tesislerinin öncelikle çatı ve cephede kurulacağına ilişkin ikinci cümlesi ile statik ve mimari açıdan çatı ve cephe uygulamasının yapılamaması ya da ilave kapasiteye ihtiyaç olması halinde yerde kurulacak tesisin taban alanının parsel alanının %25’ini geçemeyeceğine ilişkin üçüncü cümlesi dava tarihinden sonra yürürlükten kaldırılmış olup, 02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği"nin 16/04/2020 tarih ve 31101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 17. maddesi ile değiştirilen "Yapı ve yapı ile ilgili esaslar" başlıklı 43. maddesi, 1. fıkrası, (g) bendi, (1) numaralı alt bendi yönünden taraflar arasındaki hukuki uyuşmazlık ortadan kalkmıştır.
Bu nedenle; 02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği"nin 16/04/2020 tarih ve 31101 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 17. maddesi ile değiştirilen "Yapı ve yapı ile ilgili esaslar" başlıklı 43. maddesi, 1. fıkrası, (g) bendi, (1) numaralı alt bendi, birinci ve dördüncü cümleleri yönünden de esasının incelenme olanağı kalmayan dava hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığı sonucuna vardığımdan, anılan cümleler yönünden de karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşüncesiyle Müşterek Kurulca verilen kararın davanın reddine ilişkin kısmına katılmıyorum.