Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/795 E.,  2023/4287 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/795
Karar No : 2023/4287

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Mad. Tic. San. A.Ş.
VEKİLİ : Av. …

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Av. …

İSTEMLERİN_KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi …. İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından; satın aldığı … plakalı, 2008 model, … marka araca el konulduğundan bahisle, olayda idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek uğradığı iddia edilen zararına karşılık aracın piyasa değeri olan 160.000,00 TL maddi tazminatın dava açma tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesince; davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, istinafa konu İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 1.090,00 TL vekalet ücretinin davanın açılmasına sebebiyet veren davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacı tarafından; ödemek zorunda kaldığı ÖTV tutarı olan 21.130,00 TL'nin faizi ile birlikte ödenmesi ve lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından; davanın açılmasına idarelerinin sebebiyet vermediği, lehlerine nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği, olayda hizmet kusuru bulunmadığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI : Taraflarca karşılıklı olarak temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :

MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin … plakalı, 2008 model, … marka aracı Kırşehir 3. Noterliğince düzenlenen satış sözleşmesi ile satın aldığı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığına bağlı müfettişler tarafından hazırlanan soruşturma raporunda, dava konusu aracın da aralarında bulunduğu 138 adet aracın "yeni ve kullanılmamış" olarak beyan edilmesine karşın yapılan yurt dışı araştırmasında "eski" oldukları ve dolayısıyla İthalat Rejimi Kararının 7. maddesine aykırı şekilde izin alınmaksızın ithal edildiğinin tespit edildiği, söz konusu ithalatı gerçekleştiren şüpheliler hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca soruşturma başlatıldığı, soruşturma kapsamında dava konusu araç için … Sulh Ceza Hakimliği'nin D.İş:… sayılı dosyasında verilen tedbir konulması kararı üzerine 08/12/2015 tarihinde davacı şirketin aracına el konulduğu, davalı idarece de dava konusu aracın mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verildiği, davacı tarafından aracına el konulması sebebiyle uğradığı iddia edilen zararına karşılık aracın piyasa değeri olan 160.000,00 TL maddi tazminatın dava açma tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından, dava devam ederken 11/08/2017 tarihinde, 21.130,00 TL ÖTV tutarının ödenmesi üzerine Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca dava konusu araç hakkında verilen ihtiyati tedbir kararı 20/09/2017 tarihinde kaldırılmış, araç üzerinde herhangi bir hak mahrumiyeti kalmadığından araç sahibine iade edilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinde idarelerin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı karşılamakla yükümlü oldukları hüküm altına alınmıştır.
İdareler, yasalarla kendisine verilen kamu hizmetlerinin gereği gibi işlemesini sağlayacak örgütü kurmak, araç, gereç ve personeli o hizmetin gereklerine uygun biçimde hazırlamakla yükümlü olup, hizmetin işleyişi ve yerine getirilişi sırasında gerekli önlemlerin alınmaması, hizmetin iyi işlememesi, kusurlu işlemesi nedeniyle kişilere verilen zararların idarece giderilmesi zorunludur.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta; davacı şirketin üçüncü kişiden satın aldığı araca el konulduğundan bahisle, olayda idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek aracın piyasa değerinin tazminine karar verilmesinin istenildiği, dava devam ederken davacı tarafından ÖTV bedelinin ödenmesi üzerine dava konusu aracın davacıya teslim edildiği ve araç üzerindeki tedbirin kaldırıldığı görüldüğünden davacının aracın mülkiyetinden kaynaklı aracın bedelinden oluştuğunu öne sürdüğü zararının bulunmaması sebebiyle davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir.
Her ne kadar davacı tarafından verilen 11/12/2017 tarihli beyan dilekçesinde, dava konusu aracın ÖTV'sini ödemesi ile aracının kendisine teslim edildiği, ÖTV olarak ödemek zorunda kaldığı 21.130,00 TL'nin 11/08/2017 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte ödenmesine, geri kalan miktar yönünden ise dava konusuz kaldığı için karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi talep edilmişse de, dava dilekçesinde aracın piyasa değeri olan 160.000,00 TL'nin faizi ile birlikte tazminin istendiği, dava devam ederken dava konusunun değiştirilmesinin mümkün olamayacağı, davanın değiştirilmesi yasağı ilkesi gereğince davacının söz konusu talebinin incelenemeyeceği, başka bir davanın konusu olabileceği tabiidir.
Bu itibarla, davanın reddine karar verilmesi gerekirken karar verilmesine yer olmadığına karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Ayrıca Bölge İdare Mahkemesince yeniden verilecek kararda davalı idare lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği de açıktır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin REDDİNE, davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 05/07/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.