Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/11556 E.,  2023/3959 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/11556
Karar No : 2023/3959

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR):
1) …
2) …
VEKİLLERİ: Av. …

TEMYİZ EDEN (DAVALI): … Bakanlığı / ANKARA (… Genel Komutanlığı)
VEKİLİ: 1. Huk. Müş. Yrd. V. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının taraflarca aleyhine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, davacılardan …'in Diyarbakır İl Jandarma Komutanlığı emrinde Uzm. J. 5. Kad. Çavuş olarak görev yaptığı dönemde Diyarbakır-Kulp sınırları içerisinde bulunan HES-1 santralinin emniyetini sağlamak için görevliyken 23/08/2015 tarihinde BTÖ mensuplarınca düzenlenen silahlı saldırıda yaralanması neticesinde başkasının bakım ve yardımı ile hayatını devam ettirecek şekilde malul kalmasında davalı idarenin kusursuz sorumluluğu bulunduğu ileri sürülerek … için 100,00 TL maddi ve 150.000,00 TL manevi tazminat, … için 30.000.00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itinbaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, Mahkemelerinin 18/01/2018 tarihli ara kararı ile dava konusu olay neticesinde davacılardan …'in yaralanması sonucu davacılara tedavi gideri, aylık, nakdi tazminat ve bakım ücreti, maddi ve manevi tazminat vb. olmak üzere her ne nam altında olursa olsun herhangi bir ödeme/maaş yapılıp yapılmadığı, ...' ile ilgili hakkında vazife malülü olduğuna karar verilip verilmediği ve bundan kaynaklı herhangi bir maaş bağlanıp bağlanmadığı sorularak bilgi ve belge istenilmesi üzerine, davalı idare ve Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ibraz edilen bilgi ve belgelerden; …'in 14/04/2017 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetleri'nden terhis edildiği, terhis edilerek ilişiğinin kesildiği tarihe kadar düzenli maaş ödemesinin devam ettiği, BTÖ mensuplarınca gerçekleştirilen saldırı olayı nedeniyle yaralanmasından dolayı vazife malullü olduğu kabul edilerek hakkında 3713 sayılı Kanun Hükümlerinin de uygulanmasına SGK Başkanlığı Vazife Malullüğü Tespit Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararıyla karar verildiği, 15/04/2017 tarihi itibariyle emsal aylık tutarı oranınca 3713 sayılı Kanun'a göre Vazife malullüğü aylığı bağlanarak 5434 sayılı Kanun'un Ek 79. maddesine göre ek ödeme tahakkuk ettirildiği, başkasının bakım ve yardımına muhtaç olacak derecede malul olduğuna karar verildiğinden bahisle her ay maaşına ek olarak asgari ücretin iki katı oranında bakıcı giderlerine karşılık ilave ödemeden yararlandığı, Jandarma Genel Komutanlığı Nakti Tazminat Komisyon Kararı ile ...'e 2330 sayılı Kanun kapsamında 182.510,20 TL nakti tazminat ödenmesine karar verildiği, OYAK tarafından davacıya 70.473,89 TL maluliyet yardımı yapıldığı, 4082 sayılı Kanun uyarınca toplan 165.312,70 TL emekli ikramiyesi tahakkuk ettirildiği, 2017 yılı için davacıya 3.075,58 TL tütün ikramiyesi tahakkuk ettirildiği, davacıların oğulları için 2017-2018 öğretim yılı için 2.310,89 TL eğitim-öğretim yardımı ödemesi yapıldığı dikkate alındığında, maddi tazminat talebinde bulunan ...'in aktif ve pasif dönemde maddi bir zararının bulunmadığı gerekçesiyle maddi tazminat isteminin reddi ile dava konusu olayın oluş şekli, olay neticesinde ...'in %98 oranın da sürekli malul hale gelip tekerli sandalyeye mahkum kalması bir bütün olarak değerlendirilerek takdiren ... için 100.000,00 TL, ... için 30.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, ...'in fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiye tarafların istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davacılar tarafından; 2330 ve 3713 sayılı Kanunlar kapsamında yapılan ödemelerin ve bağlanan aylıkların yarar olarak kabul edilemeyeceği, bilirkişi incelemesi yaptırılmaksızın maddi tazminat istemlerinin reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu, davalarının kabulüne karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından; davanın reddine karar verilmesi gerekirken manevi tazminat istemleri yönünden verilen kararın hukuk aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI: Davalı idare tarafından davacıların temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmakta olup, davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …
DÜŞÜNCESİ: Bölge İdare Mahkemesi kararının maddi tazminata ilişkin kısmı ile ...'in manevi tazminat istemine ilişkin kısmının onanması, ...'in manevi tazminat istemine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten, dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.
İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: A- Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davanın Maddi Tazminat İsteminin Reddi ile Davacılardan ...'in Manevi Tazminat İsteminin Kabulüne İlişkin Kısımının İncelenmesi:
Bölge İdare Mahkemesinin İdare ve Vergi Dairelerince verilen nihai kararlarının temyizen bozulması 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın davanın maddi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmı ile davacılardan ...'in manevi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemektedir.
B- Bölge İdare Mahkemesi Kararının, Davacılardan ...'in Manevi Tazminat İsteminin Kısmen Kabulüne, Kısmen Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
Manevi tazminat, kişinin malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeye yönelik bir tazmin aracı değil, manevi değerlerinde bir eksilme meydana gelen ve yaşama sevinci ve zevki azalan kişinin manen tatminini sağlamaya yönelik bir tazmin aracıdır. Manevi zararın başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Manevi tazminat, olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın, zenginleşmeye yol açmayacak şekilde belirlenmesi gerekmekte ise de, tam yargı davalarının niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bir başka ifade ile benzeri olayların bir daha yaşanmaması için caydırıcı ve aynı zamanda cezalandırıcı bir miktarda olması gerekmektedir.
Temyiz konusu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, ... İdare Mahkemesince davacılardan ... için hükmedilen 100.000,00 TL manevi tazminat uygun bulunarak tarafların istinaf istemlerinin reddine karar verilmişse de manevi tazminat, ilgililerin duyduğu elem ve üzüntünün kısmen giderilmesini sağlayan manevi bir tatmin aracı olduğu gözetildiğinde, dava konusu olay nedeniyle davacılardan ...'in görevinin başında yaralanması neticesinde genç yaşta %98 malul hale gelmesi göz önünde bulundurulduğunda ...'in manevi varlığında meydana gelen zararın giderilebilmesi için manevi tazminat isteminin tamamının kabulüne hükmolunması gerekirken 100.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1) Davacıların temyiz istemlerinin kısmen KABULÜNE; kısmen REDDİNE,
2) Davalı idarenin temyiz isteminin REDDİNE,
3) Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına karşı taraflarca yapılan istinaf başvurularının reddine dair temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının; maddi tazminat istemlerinin reddi ile ...'in manevi tazminat isteminin kabulüne ilişkin kısma karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki kısmın ONANMASINA, ...'in manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine ilişkin kısma karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının BOZULMASINA,
4) Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine 21/06/2023 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.