Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2019/10660 E.,  2023/7475 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2019/10660
Karar No : 2023/7475

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Valiliği / ...

DİĞER DAVALI : … Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Batman ili, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde faaliyet gösteren ''... Cafe'' isimli iş yerinde yasa dışı bahis oynatılmak suretiyle 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 5. maddesine aykırı davranıldığından bahisle tesis edilen iş yerinin üç ay süreyle kapatılmasına ilişkin Batman Valiliğinin … tarih ve … sayılı işlemi ile anılan Kanun uyarınca iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Batman Belediye Başkanlığının 05/04/2018 tarihli işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacının ruhsat sahibi olduğu iş yerinde yasa dışı bahis oynatıldığının tespit edilmesi üzerine iş yerinde 7258 sayılı Kanun'un 5. maddesine aykırı davranıldığından bahisle iş yerinin vali yardımcısı tarafından tesis edilen … tarih ve … sayılı işlem ile üç ay süreyle kapatıldığı, söz konusu kapatma kararının Batman Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 02/04/2018 tarihli yazısıyla Batman Belediye Başkanlığı'na bildirildiği, anılan bildirim kararı üzerine Batman Belediye Başkanlığınca mevzuat hükmündeki bağlı yetki çerçevesinde davaya konu iş yerinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline dair işlemin tesis edildiği, valinin il yönetimiyle alakalı bazı konularda imza yetkisini vali yardımcılarına devredebileceği, Mahkemelerinin faklı bir esasa kayıtlı dosyasında yapılan ara kararı ile 2018 yılı Batman Valiliği İmza Yetkisi ve Yetki Yönergesinin bir örneğinin istenildiği ancak idarece verilen ara karar cevabında söz konusu yönergeye internetten ulaşılabileceğinin belirtilmesi üzerine Yönergenin Mahkemelerince temin edildiği, bahsi geçen Yönerge incelendiğinde 7258 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca verilecek idari yaptırım kararlarının tesisine yönelik olmak üzere vali tarafından vali yardımcılarına devredilmiş imza yetkisinin bulunmadığı, davacıya ait iş yerinin ise vali adına vali yardımcısının onayına dayanılarak kapatıldığı anlaşıldığından dava konusu Valilik işleminde yetki yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı, Belediye Başkanlığı işlemi yönünden ise,dayanağı valilik işleminde yetki yönünden hukuka aykırılık tespit edildiğinden, bu işleme bağlı olarak tesis edilen işlemde de hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu … İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle davalı idarelerin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı Batman Valiliği tarafından, dava konusu işlemin Batman Valiliği İmza Yetkisi ve Yetki Devri Yönergesi kapsamında tesis edildiği, işlemde yetki unsuru yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, yalnızca 7258 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından iş yerinin üç ay süreyle kapatılmasına ilişkin idari yaptırım kararına karşı açılan davalarda Kabahatler Kanunu uyarınca adli yargının görevli olduğuna karar verilmesi gerekmekte ise de; bakılan uyuşmazlıkta en büyük mülki idare amiri tarafından iş yerinin üç ay süreyle kapatılmasına ilişkin idari yaptırım kararı ile birlikte iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin işlem de dava konusu edildiğinden, idarî yaptırım kararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idarî yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde, idarî yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının bu işlemin iptali talebiyle birlikte idarî yargı merciinde görüleceğini düzenleyen 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesinin 8. fıkrası uyarınca idari yargının görevli olduğuna karar verilerek, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının ruhsat sahibi olduğu Batman ili, … Mahallesi, … Caddesi, No:… adresinde faaliyet gösteren ... Kafe isimli iş yerinde yasa dışı bahis oynatıldığına ilişkin ihbar gelmesi üzerine kolluk kuvvetlerince iş yerinde 22/03/2018 tarihinde denetim gerçekleştirildiği, iş yeri girişinin solunda bulunan beş numaralı masada ''…'' isimli site üzerinden ''maviadaa'' başlığı altında kuponlar oluşturulduğunun, bilgisayar masası üzerinde bir miktar para ve farklı oranlarda yasa dışı bahis kuponlarının bulunduğunun tespit edildiği, bu tespit uyarınca anılan iş yerinde 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 5. maddesine aykırı davranıldığından bahisle iş yerinin üç ay süreyle kapatılmasına ilişkin vali yardımcısı tarafından 30/03/2018 tarih ve 2018/150 sayılı işlemin tesis edildiği, akabinde Batman Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünün 02/04/2018 tarihli yazısıyla iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesinin Batman Belediye Başkanlığından istenilmesi üzerine 05/04/2018 tarihli işlemle bahsi geçen iş yerinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi sonucu, söz konusu işlemlerin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 5. maddesinde, ''İllerde, valilerin tayin ve tesbit ettiği işlerde yardımcılığını ve valinin bulunmadığı zamanlarda vekilliğini yapmak üzere vali muavinleri bulunur. Valiliğin yazı işlerinin düzenlenmesinden de vali muavini sorumludur.'' hükmü yer almaktadır.
09/05/1959 tarih ve 10201 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 5. maddesinde, ''Kanunun verdiği yetkiye dayalı olmaksızın; a) Spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli ve müşterek bahis veya şans oyunlarını oynatanlar ya da oynanmasına yer veya imkân sağlayanlar üç yıldan beş yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. b) Yurt dışında oynatılan spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarının internet yoluyla ve sair suretle erişim sağlayarak Türkiye’den oynanmasına imkân sağlayan kişiler, dört yıldan altı yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. c) Spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarıyla bağlantılı olarak para nakline aracılık eden kişiler, üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. ç) Kişileri reklam vermek ve sair surette spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis ya da şans oyunlarını oynamaya teşvik edenler, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. d) Spor müsabakalarına dayalı sabit ihtimalli veya müşterek bahis veya şans oyunlarını oynayanlar mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından beş bin liradan yirmi bin liraya kadar idari para cezası ile cezalandırılır.
(...) Bu madde kapsamına giren suçların işlendiği işyerleri mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından ihtarda bulunmaksızın üç ay süreyle mühürlenerek kapatılır. İş yeri açma ve çalışma ruhsatına sahip işyerlerinin ruhsatları mahallin en büyük mülki idare amirinin bildirimi üzerine ruhsat vermeye yetkili idare tarafından beş iş günü içinde iptal edilir.'' hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 'Dosyaların İncelenmesi' başlıklı 20. maddesinde ise, ''(1) Danıştay, bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemeleri, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar. Mahkemeler belirlenen süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilgilerin verilmesini taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebilirler. Bu husustaki kararların, ilgililerce, süresi içinde yerine getirilmesi mecburidir. Haklı sebeplerin bulunması halinde bu süre, bir defaya mahsus olmak üzere uzatılabilir.(2) Taraflardan biri ara kararının icaplarını yerine getirmediği takdirde, bu durumun verilecek karar üzerindeki etkisi mahkemece önceden takdir edilir ve ara kararında bu husus ayrıca belirtilir.(3) Ancak, istenen bilgi ve belgeler Devletin güvenliğine veya yüksek menfaatlerine veya Devletin güvenliği ve yüksek menfaatleriyle birlikte yabancı devletlere de ilişkin ise, Başbakan veya ilgili bakan, gerekçesini bildirmek suretiyle, söz konusu bilgi ve belgeleri vermeyebilir. Verilmeyen bilgi ve belgelere dayanılarak ileri sürülen savunmaya göre karar verilemez.'' kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Genel olarak yetki devri, "bir konuda karar almak, eylemde bulunmak veya emir vermek hakkını başkalarına devretmek ve elde edeceği sonuçlardan onu sorumlu tutmak" biçiminde tanımlanmaktadır.
Yetki devrinin, ancak kanunun açıkça izin vermesi halinde ve yine açıkça izin verdiği konular hakkında yapılabileceği ilgili kanunlarda ve yargı içtihatlarında kabul edilmektedir. İmza yetkisinin devrinde ise, yetkili makam yetkili olduğu işlemlerden bir kısmının imzalanması yetkisini astlarına devretmekte, imza yetkisini devralan kişi de, vekaleten görevlendirmeden farklı olarak, imza yetkisini devreden amirin görevi başında olduğu zamanlarda da bu yetkiyi kullanmaktadır. Ancak imza yetkisinin devrinde, yetki devrinden farklı olarak, karar alma yetkisi, imza yetkisini devreden makamda kalmaktadır.
Belirtilen açıklamalar çerçevesinde, valinin il yönetimiyle ilgili bazı konularda imza yetkisini vali yardımcılarına devredebileceği açık olup, 7258 sayılı Futbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 5. maddesinde mahallin en büyük mülki amiri tarafından işyerlerinin üç ay süreyle mühürlenerek kapatılabileceği belirtilmiş ise de, bu düzenlemenin, valinin Kanunda belirtilen yetkisini kullanmak suretiyle bazı konulara ilişkin imza yetkisini yardımcılarına devretmesine engel oluşturmayacağı açıktır.
Uyuşmazlıkta, davacıya ait iş yerinin 7258 sayılı Kanun'a aykırı davranıldığından bahisle üç ay süreyle kapatılmasına ilişkin Batman Valiliğinin … tarih ve … sayılı işleminin vali adına vali yardımcısı tarafından imzalandığı görülmektedir.
Bu kapsamda, Batman Valiliğinin söz konusu işleminin yargısal denetiminin yapılabilmesi amacıyla, işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan Batman Valiliği İmza Yetkisi ve Yetki Yönergesinin incelenmesi suretiyle Batman Valisi tarafından vali yardımcılarına imza devri yapılıp yapılmadığının ve dava konusu işlemin devredilen imza yetkisi kapsamında tesis edilip edilmediğinin ortaya konulması, dava konusu işlemin devredilen imza yetkisi kapsamında tesis edildiğinin anlaşılması halinde ise diğer unsurları yönünden hukuki denetiminin yapılması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; İdare Mahkemesince, Mahkemelerinin başka bir dosyasında yapılan … tarih ve E:… sayılı ara kararı ile, davalı idareden, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Batman Valiliği İmza Yetkisi ve Yetki Yönergesinin bir örneğinin istenildiği, idarece ara kararına verilen cevapta, söz konusu Yönergeye Valiliğin internet sitesi üzerinden ulaşılabileceğinin belirtilmesi üzerine ilgili Yönergenin Mahkemece temin edildiği belirtilerek, Yönerge kapsamında 7258 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca verilecek idari yaptırım kararlarının tesisine yönelik olarak vali tarafından vali yardımcılarına devredilmiş bir imza yetkisinin bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmış ise de, dosyada yer alan bilgi ve belgeler arasında söz konusu Yönergenin aslının veya onaylı bir örneğinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın çözümü amacıyla, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan ilgili Yönergenin bu dosyada yapılan ara kararı ile davalı idareden istenilmesi gerekmekte iken, başka bir dosyada yapılan ara kararına atıf yapılarak, dava dosyasında bulunmayan Yönergenin hükme esas alınması suretiyle verilen kararda usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki … İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 27/11/2023 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.