3. Ceza Dairesi 2010/17150 E.,  2011/1866 K.

6831 sayılı Orman Kanunu'na aykırılık suçundan sanık ...'ın anılan Kanun'un 93/2, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 62, 50, 52. maddeleri gereğince 6.000 Türk lirası adlî para cezası ile cezalandırılmasına, sanığın 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 231/9. maddesi uyarınca orman idaresinin istemiş olduğu 977,97 Türk lirası ağaçlandırma gideri ile suç tarihi olan Mayıs 2004 tarihinden itibaren isleyecek yasal faizi ile birlikte 496,36 Türk lirası tazminatı 12 eşit taksitte ödemesi koşulu ile sanık hakkında verilen hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına, sanığın 5 yıl denetim süresine tâbi tutulmasına dair Tirebolu Sulh Ceza Mahkemesinin 10/11/2009 tarihli ve 2009/268-340 sayılı kararma karşı yapılan itirazın, 5271 sayılı Kanun'un 231/7. maddesindeki "Açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilen hükümde mahkûm olunan hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli olması hâlinde seçenek yaptırımlara çevrilemez" amir hükmüne rağmen sanığa verilen 10 ay hapis cezasının adlî para cezasına çevrildiğinden bahisle kabulü ile anılan kararın kaldırılmasına, dosyanın gereği yerine getirilmek üzere mahkemesine gönderilmesine ilişkin Tirebolu Asliye Ceza Mahkemesinin 22/01/2010 tarihli ve 2010/16 değişik iş sayılı kararına karşı Adalet Bakanlığının 01.10.2010 tarih ve 60440 sayılı yazısıyla kanun yararına bozma isteminde bulunulduğundan bu işe ait dava dosyası Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 21.10.2010 tarih ve 2010/255735 sayılı tebliğnamesiyle Dairemize gönderilmekle incelendi.
Mezkur ihbarnamede;
Dosya kapsamına göre, Yargıtay 8. Ceza Dairesinin 04/03/2009 tarihli ve 2009/3898-3995 sayılı ilâmında da belirtildiği üzere, 5271 sayılı Kanun'un 231/7. maddesi hükmü karşısında, Tirebolu Sulh Ceza Mahkemesinin, sanık hakkındaki hapis cezasını adlî para cezasına çevirmesi işlemi hukuka uygun değil ise de, itiraz merciinin yetkisinin, 5271 sayılı Kanun'un 231/6. maddesinde üç bent hâlinde sıralanan uygulama koşullarının varlığını denetlemekle sınırlı olduğu, eylemin sanık tarafından gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği, suç oluşturup oluşturmadığı, nitelendirmenin isabetli olup olmadığı, anılan Kanun'un 231/7. maddesi hükmüne uyulup uyulmadığı ve benzeri gibi geniş kapsamlı bir hukuka uygunluk denetiminin itiraz yasa yoluyla yapılmasının olanaklı olmadığı, merciin işin esasına girip cezanın kişiselleştirilmesiyle ilgili uygulamaları denetleyemeyeceği gözetilmeden yazılı gerekçeyle itirazın kabulüne karar verilmesinde isabet görülmediğinden bahisle 5271 sayılı CMK'nın 309. maddesi gereğince anılan kararın bozulması lüzumunun ihbar olunduğu anlaşıldı.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Gereği görüşülüp düşünüldü;
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarının denetlenmesine ilişkin Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 07.04.2009 tarih 2009/64-83 sayılı kararında;
“… Sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükmünün hukuki bir sonuç doğurmamasını ifade eden hükmün açıklanmasının geri bırakılması, esas itibariyle bünyesinde iki karar barındıran bir kurumdur. İlk karar teknik anlamda hüküm sayılan ancak açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi nedeniyle hukuken varlık kazanamayan bu nedenle hüküm ifade etmeyen, koşullara uyulması halinde düşme hükmüne dönüşecek, koşullara uyulmaması halinde ise varlık kazanacak olan mahkûmiyet hükmü, ikinci karar ise, bu ön hükmün üzerine inşa edilen ve önceki hükmün varlık kazanmasını engelleyen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararıdır. Bu ikinci kararın en temel ve belirgin özelliği varlığı devam ettiği sürece, ön hükmün hukuken sonuç doğurma özelliği kazanamamasıdır.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı başvurulabilecek yasa yolu, 5271 sayılı CYY’nın 231. maddesinin 12. fıkrasında açıkça “itiraz” olarak belirtilmiş olup, itiraz merciince de inceleme 231. maddenin 5-14. fıkralarında koşullar dikkate alınarak, suça ve sanığa ilişkin objektif uygulama koşullarının var olup olmadığı ile sınırlı olarak yapılmalı, hükmün içeriğindeki hukuka aykırılıklar 231. maddenin uygulanma koşullarını değiştirmediği sürece itiraz merciince denetime konu edilmemelidir.
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının üzerine inşa edildiği hüküm ise, bilahare davanın düşmesi kararı verildiğinde veya hükmün açıklanması ya da yeni bir hüküm kurulması halinde varlık kazanacağından ve ancak bu halde 1412 sayılı CYUY’nın 305 ve 5271 sayılı CYY’nın 223. maddeleri uyarınca temyiz edilebilme olanağına kavuşabileceğinden, bu aşamadan önce henüz hukuken varlık kazanmamış bulunan, bu hükmün temyiz merciince denetlenebilme olanağı bulunmamaktadır” denilmek suretiyle hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararlara yönelik itirazların merciince hangi hukuki çerçevede değerlendirilmesini gerektiğini belirtilmiştir.
Hükmün içeriğindeki hukuka aykırılıklar ancak hükmün hukuken varlık kazanması halinde olağan ve olağanüstü kanun yolları denetimine konu olabilecektir. Açıklanması geri bırakılan mahkûmiyet hükmünün, hükmün açıklanması, düşme kararı verilmesi veya yeni bir mahkûmiyet hükmünün tesisinden sonra ancak temyiz incelemesine konu olabilmesi, temyiz kanun yoluna başvurulmadan kesinleşmesi halinde ise koşulları bulunduğu takdirde kanun yararına bozma kanun yolu ile incelenebilecek olması ve ancak bu aşamada hükmün içeriğindeki hukuka aykırılıkların denetlenebilecek olması karşısında, açıklanmayan ve hukuken varlık kazanmamış bulunan hükmün içeriğine dahil bulunan hukuka aykırılıkların, itiraz yolu ile incelenmesi olanağı bulunmamaktadır.
İtiraz merciince hükmün açıklanmasının geri bırakılmasının koşullarının bulunup bulunmadığına ilişkin bir değerlendirme yapılmadan, bu karara konu olan ve CMK’nın 231.maddesinin 5.fıkrası uyarınca henüz hukuki varlık kazanmamış olan hükmün değerlendirilmesi aynı yasanın 231. ve 271. maddelerindeki düzenlemelere aykırıdır. İtiraz merciince, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin karar, 231.maddenin 6.fıkrasında yer alan suç ve sanığa ilişkin objektif uygulama koşullarının var olup olmadığı ile sınırlı olarak yapılmalıdır.
Buna göre;
Adalet Bakanlığının kanun yararına bozma isteyen yazısına dayanan tebliğnamede ileri sürülen düşünce yerinde görüldüğünden Tirebolu Asliye Ceza Mahkemesinin 22/01/2010 tarihli ve 2010/16 değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 309. maddesinin 4.fıkrasının (a) bendi uyarınca kanun yararına BOZULMASINA, sonraki işlemlerin itiraz merciince yerine getirilmesine, dosyanın mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Başsavcılığına TEVDİİNE, 16.02.2011 gününde oybirliğiyle karar verildi.