1. Hukuk Dairesi 2025/3921 E.,  2025/3953 K.

MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1572 E., 2024/889
İLK DERECE MAHKEMESİ : Palu Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/39 E., 2023/29 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... ... Mahallesi 1 20... parsel ve ... ili, ... ilçesi, ... .. Mahallesi 2 58... parsel sayılı taşınmazların müvekkiline ait olduğunu, ancak dava konusu taşınmazların yapılan kadastro çalışmalarında hatalı olarak davalı ... adına tespit ve tescil edildiğini, müvekkilinin kadimden beri fasılasız ve aralıksız malik sıfatıyla taşınmazları kullanıp ekip biçtiğini, kadastro tespiti sırasında beyanlar hanesinde de müvekkilinin zilyet olarak taşınmazları kullandığının belirtildiğini, taşınmazların müvekkili tarafından imar-ihya edildiğini, taşlık alandan temizlenip tarıma elverişli hale getirildiğini, taşınmaz üzerindeki zirai muhdesatın da müvekkilince meydana getirildiğini, dava konusu taşınmazların müvekkiline kadimden beri kullanılarak intikal ettiğini ileri sürerek dava konusu 1 20... parsel ve 2 58... parsel sayılı taşınmazların tapu kaydının iptali ile müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili 29.06.2020 havale tarihli dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde sehven belirttikleri 2 58... parsel sayılı taşınmazın dava konusu olmadığını, bu parsel ile ilgili taleplerinin bulunmadığını belirtmiştir.

II. CEVAP
Davalı ... Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın 10 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, dava konusu taşınmazların vakfiye sınırları içerisinde kaldığını, Vakıflar Kanunu'nun 23. maddesinde belirtildiği üzere vakfiye sınırları içerisinde kalan yerlerin zilyetlikle iktisabının mümkün olmadığı, taşınmazların Vakıf malı olduğunu, dava konusu taşınmazlara yönelik Toprak Tevzi Komisyon kararları incelendiğinde taşınmazların Vakıf arazisi olduğu ve davacının işgalci konumunda olduğunun anlaşılacağını, ayrıca Palu Asliye Hukuk Mahkemesinin 1984/260 Esas ve 1986/388 Karar sayılı ilamıyla davacıların murislerinin de içinde bulunduğu bir kısım davalılar hakkında müdahalenin men'ine karar verildiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... mütevellisi cevap dilekçesinde; dava konusu taşınmazların bulunduğu ... ilçesinin tamamının Vakıf malı olduğunu, dava konusu taşınmazların vakfiye kapsamında olduğunu, 1958 yılında bölgede yapılan toprak tevzi çalışmaları sonucunda 1505 dönüm yerin Vakıf adına tespit edildiğini, taşınmazlara kadastro tespiti sırasında uygulanan vergi kaydının taşınmazları kapsadığını, Karayolları Bölge Müdürlüğü tarafından köyde yapılan istimlak çalışmaları sırasında kamulaştırma bedelinin Vakfa ödendiğini, bunun da taşınmazların Vakfa ait olduğunu gösterdiğini, davacının hiçbir zaman bu taşınmazlara asli zilyet olmadığını, davacının taşınmazlardaki zilyetliğinin 20 yıla ulaşmadığını, kaldı ki vakıf mallarının zilyetlikle iktisap edilemeyeceğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Palu Asliye Hukuk Mahkemesinin 20.11.2020 tarihli ve 2019/259 Esas, 2020/181 Karar sayılı kararıyla; davacı yararına zilyetlikle iktisap koşullarının da gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kabulü ile dava konusu ... ili, ... ilçesi, ... ... Mahallesi eski 1 20... parsel (yeni 1 53... parsel) sayılı taşınmazın ve .. ili, .. ilçesi, ... ... Mahallesi eski 2 58... parsel (yeni 2 87... parsel) sayılı taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. Kaldırma Kararı
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Müdürlüğü vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 26.01.2022 tarihli ve 2021/1856 Esas ve 2022/136 Karar sayılı kararıyla; her ne kadar ... Bey ... ... ... Bey Vakfının niteliğine dair Mahkeme tarafından ayrıca bilirkişi incelemesi yaptırılmamış ve vakfiye kapsamı tayin edilmemiş ise de gerek daha önce istinaf incelemesine konu olan benzer dosyalar içinde bulunan Vakıflar Genel Müdürlüğünün yazı cevabı, gerekse aynı Vakıf ile ilgili olarak Yargıtay denetiminden geçmiş pek çok emsal karar nazara alındığında adı geçen Vakfın doğrudan doğruya hayrat vakıflardan olmayıp icare-i vahideli akarından istifade olunan mülhak, sahih ve zürri bir vakıf olduğunun hükmen kabul edildiği, bu itibarla vakfedilmiş malları doğrudan hayrat mal olmadığından çekişmeli taşınmazların kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla kazanılabilecek nitelikte olduğu, dolayısıyla davalı Vakıf İdaresinin bu yöne ilişkin istinaf isteminin yerinde olmadığı, ancak Mahkemece Vali ... Mahallesi 2 58... parsel sayılı taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiş ise de taşınmazın dosya kapsamında yer alan tapu kaydında malik hanesinin açık olup tapuya tescilinin yapılmadığının anlaşıldığı, bu hali ile Mahkemece görev hususunun nazara alınmamasının yerinde olmadığı, ayrıca çekişmeli taşınmazlardan ... ..... Mahallesi 1 20... parsel sayılı taşınmazda dava dışı kişi yararına muhdesat ve kullanım şerhi tapu kaydının beyanlar hanesinde gösterilmiş olmasına karşın bu kişi ya da mirasçıları davaya dahil edilip savunmaları alınmadan 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 19/2. maddesi hükmünde belirtilen hakları ihlal edilmek suretiyle karar verildiği, öte yandan davacının taksim hukuki sebebine dayanarak dava açtığı, ancak Mahkemece bu hususun araştırılmadığı, dinlenilen yerel bilirkişilerden sorulmadığı, soyut nitelikli beyanlara itibar edildiği, hal böyle olunca Mahkemece, öncelikle 2 58... parsel sayılı taşınmazın hukuki durumu netleştirilerek var ise görev hususunun nazara alınması, davacı tarafa taraf koşulu sağlamak üzere süre ve imkan tanınması, taraf teşkili sağlanması halinde, taşınmazların başkaca dosyalarda dava konusu olup olmadığının araştırılması, davacı tarafın dayandığı taksim olgusu ve davacı yan yararına belgesiz zilyetlikten kazanılan taşınmaz miktarının araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davalı ... Müdürlüğü vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
B. İlk Derece Mahkemesince Kaldırma Kararı Sonrasında Verilen Karar
Palu Asliye Hukuk Mahkemesinin 02.02.2023 tarihli ve 2022/39 Esas, 2023/29 Karar sayılı kararıyla; dahili davalının sunmuş olduğu beyan dilekçesi, tanık beyanları ve mahalli bilirkişi beyanları ile alınan bilirkişi raporları dikkate alındığında davaya konu taşınmazların 3402 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen yerlerden olmadığı, ... .... Mahallesi 1 20... parsel (yeni 1 53... parsel) numaralı taşınmaz yönünden 3402 sayılı Kanun'un 14. maddesinde aranan zilyetliğe ve taşınmaza ilişkin şartların oluştuğu, vakıf mallarının zilyetlikle kazanımını yasaklayan ilk düzenleme olan 903 sayılı Kanun'un yürürlük tarihi olan 24.07.1967 tarihinden önceki döneme ait hava fotoğraflarında davaya konu taşınmazlar açısından imar ve ihyanın olduğu, ziraat bilirkişisi tarafından hazırlanan raporda davaya konu taşınmazların imar ve ihyasının en az 100 yıldır tamamlandığının belirtildiği, davalı Vakfın mülhak, sahih ve zürri bir vakıf olduğu, vakfedilmiş mallarının doğrudan hayrat mal olmayıp zilyetlikle kazanılabilen taşınmazlar olduğu, davaya konu taşınmazlardan ... ... Mahallesi 1 20... (yeni 1 53... parsel) parsel sayılı taşınmazın en az 80 yıl fasılasız olarak ekonomik amaca uygun kullanıldığı, aynı çalışma alanı içerisinde kadastro tespiti gününde iktisap için belirlenen sınırın aşılmadığı (40 dönüm ve 100 dönüm), 3402 sayılı Kanun'un 14. maddesindeki şartların 903 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce oluştuğu, vergi kayıtlarının dava konusu taşınmazlara uygulanamadığı ve dahili davalının sunmuş olduğu beyan dilekçesinde davaya konu taşınmazın davacıya ait olduğu, 22.12.2022 tarihli celsede dinlenen tanık beyanları dikkate alındığında davaya konu taşınmazların davacıya babasının yapmış olduğu taksimat sonucunda isabet ettiği beyan edildiğinden taksimat olgusunun da ispat olunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile ... ili, ... ilçesi, ... ... Mahallesi eski 1 20... parsel (yeni 1 53... parsel) sayılı taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline, ... ... Mahallesi 2 58... parsel (2 87... parsel) yönünden yapılan değerlendirme sonucunda bu taşınmaz yönünden davacının Elazığ Kadastro Mahkemesinin 2018/94 Esas sayılı dosyası üzerinden dava açtığı, yapılan yargılama sonucunda bu parsel yönünden davacının davasının reddine karar verildiği, verilen kararın Yargıtay ( Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 02.06.2021 tarih ve 2019/733 Esas ve 2021/4632 Karar sayılı ilamı ile onanarak kesinleştiğinin görüldüğü, HMK'nın 114. ve 115. maddeleri ile Kadastro Kanunu'nun 34. maddesi uyarınca verilen kararın bu taşınmaz açısından kesin hüküm niteliğinde olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

C. Bölge Adliye Mahkemesi Kararı
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Müdürlüğü vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dosya kapsamına, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerekçeye, mevcut delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, her ne kadar ... Bey ... ... .... Bey Vakfının niteliğine dair Mahkeme tarafından ayrıca bilirkişi incelemesi yaptırılmamış ve vakfiye kapsamı tayin edilmemiş ise de gerek dosya içerisindeki Vakıflar Genel Müdürlüğünün yazı cevabına, gerekse aynı Vakıf ile ilgili olarak Yargıtay denetiminden geçmiş pek çok emsal dosya bulunmasına, bu itibarla adı geçen Vakfın doğrudan doğruya hayrat vakıflardan olmayıp İcare-i Vahideli akarından istifade olunan mülhak, sahih ve zürri bir vakıf olduğunun hükmen kabul edilmiş olmasına göre vakfedilmiş mallarının doğrudan hayrat mal olmadığından çekişmeli taşınmazın kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla kazanılabilecek nitelikte olduğu, vakıf mallarının zilyetlikle kazanımını yasaklayan ilk düzenleme olan 903 sayılı Kanun'un yürürlüğünden önce 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 14. maddesindeki şartların davacı taraf yararına oluştuğu; Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesi ile hükümde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı ... Müdürlüğü vekilinin yerinde olmayan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı ... Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdükleri hususları tekrar ettiklerini, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın davacı tarafından ispatlanamadığını, davacının akrabası olan birkaç tanık delili dışında hiçbir delil olmadığını, dava
konusu taşınmazların davalı Vakfın vakfiyesinin kapsamında kaldığını, bu nitelikteki taşınmazların zilyetlikle iktisap edilemeyeceğini, dava konusu taşınmazların vakfın mülkiyetinde olduğunun resmî belgelerle ispatlı olduğunu, açılan davalarda hukukî ve usulünce bir yargılama yapılmadığını ileri sürerek Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

Kadastro sonucu; ... ili, ... ilçesi, ... ... Mahallesi çalışma alanında bulunan eski 1 20... parsel (yenileme kadastrosu sonucu 1 53... parsel) sayılı taşınmazın tam hisse ile davalı ... adına senetsizden tespit ve tescil edildiği, ... ili, ... ilçesi, Vali Göktayoğlu Mahallesinde bulunan eski 2 58... parsel (yenileme kadastrosu sonucu 2 87... parsel) sayılı dava konusu taşınmazın senetsizden tam hisse ile davalı ... adına tespit edildiği, davacı ... tarafından dava konusu 2 58... parsel sayılı taşınmazın da bulunduğu birçok taşınmaza yönelik olarak Palu (Kapatılan) Kadastro Mahkemesinin 2009/405 Esas sayılı dosyasında kadastro tespitine itiraz davası açıldığı, Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin bozma kararı neticesinde davanın Elazığ Kadastro Mahkemesinin 2018/94 Esasına kaydedildiği ve Mahkemenin 2018/81 Karar sayılı kararıyla 2 58... parsel sayılı taşınmaz yönünden davanın reddine, taşınmazın tespit gibi tesciline karar verildiği, davacı vekili tarafından temyiz edilen kararın Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 02.06.2021 tarih ve 2019/733 Esas, 2021/4632 Karar sayılı kararıyla onanarak 20.07.2021 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar; tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ... Müdürlüğü vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebepler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı ... Müdürlüğü vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

7531 sayılı Yasa'nın 20. maddesi uyarınca değiştirilen 5737 sayılı Yasa'nın 77. maddesi uyarınca davalı ... Müdürlüğü harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.09.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.