GENEL AYDINLATMA YÖNETMELİĞİ   BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, genel aydınlatma yükümlülüğüne ilişkin görev ve sorumlulukların belirlenmesidir. Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; genel aydınlatma tüketimlerinin ölçülmesine ilişkin teknik esaslar ile ödemeye, kesinti yapılmasına, uygulamaya, denetime ve aydınlatma komisyonunun oluşturulması ve çalışmasına ilişkin usul ve esasları kapsar. Dayanak MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun geçici 6 ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar ve kısaltmalar MADDE 4  – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a) Alt geçit: Karayolunun diğer bir karayolu veya demiryolunu alttan geçmesini sağlayan yapıyı, b) Aydınlatma komisyonu: İlgili ilin valisi veya valisi tarafından görevlendirilen vali yardımcısının başkanlığında TEDAŞ, dağıtım şirketi,  ilgili belediye ve/veya il özel idaresi temsilcilerinden oluşan heyeti, c) Aydınlatma tesisi: Aydınlatmaya ait ölçüm ve kumanda devresinden itibaren (sayaç dahil) direk, armatür ve diğer ekipmanları ihtiva eden tesisi, ç) Bağlantı noktası: Belediye, il özel idaresi veya ilgili kamu kuruluşunun genel aydınlatmaya ilişkin bağlantı anlaşmaları uyarınca dağıtım sistemine bağlandıkları saha veya irtibat noktasını, d) Bakanlık: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını, e) Bulvar: Yerleşim yeri içindeki geniş, trafikte gidiş geliş yönleri ayrılmış caddeyi, f) Cadde: Yerleşim yeri içindeki geniş ve uzunca sokağı, g) Çıkmaz sokak: Girişi ve çıkışı aynı olan sokağı, ğ) EPDK: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu, h) (Mülga:RG-20/4/2018-30397) ı) (Değişik:RG-20/4/2018-30397) Genel aydınlatma: Otoyollar ve özelleştirilmiş erişme kontrollü karayolları hariç, kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, çıkmaz sokak, yürüyüş yolu, alt-üst geçit, yaya alt-üst geçidi, köprü, meydan ve yaya geçidi gibi yerler ve mevcut genel aydınlatma tesisi güzergâhında yer alan yerlerin kullanılmasına hizmet eden ve bunların devamı niteliğindeki yerler ile halkın ücretsiz kullanımına açık ve kamuya ait park, bahçe, tarihî ve ören yerlerinin aydınlatılması ile trafik sinyalizasyonunu, i) İlbank: İller Bankası Anonim Şirketini, j) Karayolu: Trafik için, kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanları, k) Kavşak: İki veya daha fazla karayolunun kesişmesi veya birleşmesi ile oluşan ortak alanı, l)  Köprü: Akarsu, yol, demiryolu ve benzeri engelleri geçmek için yapılan, yayaların ve/veya araçların üzerinden geçtiği sanat yapılarını, m) Meydan: Yerleşim yerlerinde caddelerin veya büyük yolların, bulvarların birleştiği geniş alanları, n) OSOS: Otomatik Sayaç Okuma Sistemlerini, o) Otoyol (Erişme kontrollü karayolu): Özellikle transit trafiğe tahsis edilen, belirli yerler ve şartlar dışında giriş ve çıkışın yasaklandığı, yaya, hayvan ve motorsuz araçların giremediği, ancak, izin verilen motorlu araçların yararlandığı ve trafiğin özel kontrole tabi tutulduğu karayolunu, ö) Park ve bahçe: Yerleşim alanı içerisinde aktif yeşil alan olarak ayrılan bölgelerde kamu tarafından doğal yaşamı korumak için veya insanların gezmesi, eğlenmesi veya dinlenmesi amacıyla kullanılmak üzere, yeşil alan, yürüyüş yolu gibi ayrılmış ve ticari faaliyette bulunulmayan alanları, p) (Mülga:RG-20/4/2018-30397) r) Sokak: Bir veya iki tarafına binaların sıralandığı, yayaların ve/veya araçların geçmesi için ayrılan, başı ve sonu belirli bir yolu, s) Tarihi ve ören yerleri: Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununda tanımı yapılan, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne bağlı, tarih öncesinden günümüze kadar gelen tarihsel, arkeolojik, sanatsal ve benzeri, kısmen inşa edilmiş ticari faaliyette bulunulmayan alanları, ş) (Mülga:RG-20/4/2018-30397) t) Trafik sinyalizasyonu: Trafiğin güvenle akışını ve yönetimini sağlamak, araçların ve yayaların yolu sırayla kullanımlarını düzenlemek amacıyla tesis edilen lambalı, ışıklı veya sesli, sabit ya da hareketli sistemleri, u)  Üst geçit: Karayolunun, diğer bir karayolu veya demiryolunu üstten geçmesini sağlayan yapıyı, ü) Yaya geçidi: Taşıt yolunda,  yayaların güvenli geçebilmelerini sağlamak üzere, trafik işaretleriyle belirlenmiş alanı, v) Yerleşim yeri: İl, ilçe, kasaba, köy, mezra veya bunların bağlısı gibi, sürekli veya geçici olarak ikamet edilen, kamunun genel kullanımına açık yol, su, elektrik, ulaşım, çöp toplama, kanalizasyon, aydınlatma gibi hizmetlerden istifade edilen yerler ile bu yerlerin etrafında belirli mesafelerdeki bölgeyi, y) Yürüyüş yolu: Park ve bahçeler tanımının dışında kalan, halkın genel kullanımına yönelik veya halkın yürümesi için tahsis edilen yolları, z) (Ek:RG-20/4/2018-30397) Süs aydınlatma: Genel aydınlatma hat veya tesislerinden beslenen ancak genel aydınlatma kapsamında bulunmayan ve genel aydınlatma amacından çok süs amaçlı yapılan ışıklı reklam, logo veya ilan panosu gibi her türlü aydınlatmalar, aa) (Ek:RG-20/4/2018-30397) Yaya alt geçidi: Yayaların karayolu veya demiryolunu alttan geçmesini sağlayan yapıyı, bb) (Ek:RG-20/4/2018-30397) Yaya üst geçidi: Yayaların karayolu veya demiryolunu üstten geçmesini sağlayan yapıyı ifade eder. (2) Bu Yönetmelikte geçen diğer ifade ve kısaltmalar, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan ikincil mevzuattaki anlam ve kapsama sahiptir.   İKİNCİ BÖLÜM Genel Aydınlatma Yükümlülüğü, Genel Aydınlatma Tasarımı, Standartlar ve Bağlantı Yükümlülüğü Genel aydınlatma yükümlülüğü MADDE 5 – (1)  (Değişik:RG-20/4/2018-30397) Dağıtım şirketi; dağıtım bölgesindeki yerleşim yerlerinde bulunan, otoyollar ve özelleştirilmiş erişme kontrollü karayolları hariç, kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, köprü, meydan, kavşak, yürüyüş yolu ve yaya geçidi aydınlatmasından ve bunlara ait gerekli aydınlatma ve ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden sorumludur. Bu sorumluluk, imar planlarında bulvar, cadde veya çıkmaz sokaklar dâhil, sokak olarak belirlenen meskûn yerlerin tamamını kapsar. (2) (Değişik:RG-20/4/2018-30397) Otoyollar ve özelleştirilmiş erişme kontrollü karayolları hariç, kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, çıkmaz sokak, alt-üst geçit, yaya alt-üst geçidi, köprü, meydan, kavşak, yürüyüş yolu ve yaya geçidi gibi yerler ile halkın ücretsiz kullanımına açık ve ticari faaliyette bulunulmayan kamuya ait park, bahçe, tarihî ve ören yerleri gibi halka açık yerlerin aydınlatmaları ile trafik sinyalizasyonu genel aydınlatma kapsamında değerlendirilir ve enerji giderleri genel aydınlatma kapsamında ödenir. Ticari, reklam, ilan ve benzeri amaçlı panoların aydınlatmaları ile süs aydınlatmalar için harcanan enerji genel aydınlatma kapsamında değerlendirilmez.  (3) Toplu Konut İdaresinin, küçük sanayi sitelerinin, dağıtım lisansı bulunmayan OSB’lerin anahtar teslimi yaptırdığı genel aydınlatma tesisleri ile Karayollarının ve Belediyelerin anahtar teslimi yaptırdığı alt-üst geçit ve köprülü kavşak işlerine ilişkin aydınlatma tesisleri bağlantı anlaşması yapıldıktan sonra mülkiyeti TEDAŞ’a ait olmak üzere ilgili dağıtım şirketine protokol ile iz bedel üzerinden devredilir. (4) (Değişik:RG-20/4/2018-30397) Halkın ücretsiz kullanımına açık ve kamuya ait park, bahçe, yürüyüş yolu, tarihî ve ören yerlerinin aydınlatılması ile alt-üst geçit, yaya alt-üst geçidi ve trafik sinyalizasyonu için gerekli sistemlerin tesisi ve işletilmesi ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına aittir. İlgili kurum ve kuruluşlar tesis edip bakım-onarımını yaptıkları bu tür tesislerin işletme yükümlülüğünü dağıtım şirketine devredebilirler. (5) Dağıtım lisansı sahibi Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) içerisindeki genel aydınlatma yükümlülüğü OSB tüzel kişiliğine aittir. Dağıtım lisansı bulunmayan OSB’lerin sınırları içerisindeki genel aydınlatma yükümlülüğü dağıtım şirketine aittir. (6) Güvenlik amacıyla yapılan sınır aydınlatmalarına ait yatırım, işletme ve tüketim giderleri, İçişleri Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. (7) Toplumun ibadetine açılmış ve ücretsiz girilen ibadethanelere ilişkin aydınlatma tesislerinin yapımı, işletmesi ve giderleri Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından gerçekleştirilir. (8) Dağıtım şirketleri, sorumluluğu kapsamındaki genel aydınlatma ve ölçme sistemlerinin belirlenmiş standartlara uygunluğunu kontrol eder.  Gerekli ölçme sistemlerinin tesis edilmesinden ve doğru ölçüm yapmasından dağıtım şirketi sorumludur. (9) Genel aydınlatma kapsamında yapılacak olan halkın ücretsiz kullanımına açık ve kamuya ait park, bahçe, tarihî ve ören yerlerinin aydınlatılması ile trafik sinyalizasyonu hariç, genel aydınlatma kapsamında yapılacak olan aydınlatma yatırımları, EPDK tarafından onaylanan yatırım planına uygun olarak aydınlatma komisyonunun vereceği karar çerçevesinde dağıtım şirketince yapılır. (10) (Ek:RG-20/4/2018-30397) Mevcut genel aydınlatma tesisi güzergâhında yer alan kamunun genel kullanımına yönelik yerlerin kullanılmasına hizmet eden ve bunların devamı niteliğindeki yerler genel aydınlatma kapsamında değerlendirilir. Genel aydınlatma tasarımı MADDE 6 – (1) Kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, alt-üst geçit, köprü, meydan, kavşak, yürüyüş yolu ve yaya geçidi gibi yerlerin aydınlatılması, aydınlatma sınıflarının seçimi, yol aydınlatması özellikleri ve hesapları ile ölçme işlemleri ilgili mevzuat ve standartlara uygun olarak yapılır. (2) Genel aydınlatma kapsamındaki halkın ücretsiz kullanımına açık ve kamuya ait park, bahçe, tarihî ve ören yerleri ile yürüyüş yolu gibi yerlerdeki mevcut aydınlatma tesisleri ve yeni yapılacak tesislerde, aydınlatma düzeyleri en geç saat 02:00’den sonra yüzde elli oranında düşürülür. (3)  (Değişik:RG-20/4/2018-30397) Bu madde kapsamında yapılacak aydınlatmalarda ışık kirliliğine yol açılmaması ve azami enerji tasarrufu sağlanması için bu tesislerin işletilmesinden sorumlu ilgili kuruluşlar tarafından gerekli önlemler alınır. (4) Dağıtım şirketleri, genel aydınlatma tesislerinin kurulacağı yerlerin tarihi ve kültürel özellikleriyle uyumu için ilgili kurumlarla gerekli koordinasyonu sağlar. (5)  (Değişik:RG-20/4/2018-30397) Genel aydınlatmaya ilişkin proje onay ve kabul işlemleri, Bakanlık veya Bakanlığın yetki verdiği kurum ve kuruluşlarca yapılır. Standart ve dokümanlar MADDE 7 – (1) (Değişik:RG-20/4/2018-30397) Genel aydınlatma tesislerinin tasarımı ve projelendirilmesi, yapım ve montajı, test ve kontrolü, kabulü, işletmeye alınması ve işletilmesi, bakım ve onarımı, tesislerde asgari emniyetin sağlanması ve kullanılacak malzemeler ile ilgili olarak TEDAŞ şartname, tip proje, usul ve esas ve bunun gibi düzenlemelerine uyulması gereklidir. TEDAŞ’ın düzenlemesinin bulunmaması durumunda; a) Türk Standartları ya da TSE tarafından kabul gören DIN ve benzeri milli standartlar, EN ve benzeri bölgesel standartlar, IEC ile ISO ve benzeri uluslararası standartlar, b) IEEE ve benzeri uluslararası kabul gören uygulama kodları ve teknik dokümanlar esas alınır. (2) Standartlarda değişiklik olması halinde, değişiklik getiren standart, uygulanan standardın iptal edilmesi veya yürürlükten kaldırılması halinde ise yeni standart geçerli olur. Projelerde, teknik hesap ve raporlarda, testlerde esas alınan standart ve dokümanların referans numaraları ve adları, belge ve tutanaklarda yer alır. (3) (Değişik:RG-20/4/2018-30397) Genel aydınlatma tesislerinde hiçbir şekilde, standart dışı malzeme ve ekipman kullanılamaz. Türk Standardı ve TEDAŞ düzenlemesi bulunmayan konularda, ülkemizin şartları ve ilgili uluslararası veya diğer ülkelerin standartları esas alınarak TSE tarafından kabul edilen teknik özelliklere uygunluğunu belirten Kritere Uygunluk Belgesi (TSEK Markası) ya da ürün belgesine sahip olma şartı aranır. (4) (Mülga:RG-20/4/2018-30397) Bağlantı yükümlülüğü MADDE 8 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında yeni yerlerin aydınlatılması için sorumlu kişilerce, 6 ncı madde hükümleri dikkate alınarak hazırlanan ve onaylanan projelere göre müstakil bağlantı noktası tesis edilir ve ilgisine göre belediye, il özel idaresi veya ilgili kamu kuruluşu ile dağıtım şirketi arasında bağlantı anlaşması yapılır. Tarafların bağlantı anlaşmasını imzalamaktan imtina etmesi durumunda konu aydınlatma komisyonu tarafından çözülür. (2) Dağıtım şirketi ile ilgisine göre belediye, il özel idaresi veya ilgili kamu kuruluşunun bağlantı anlaşması yapmaması durumunda yeni inşa edilen aydınlatma tesisinin kabulü yapılmaz ve enerji verilmez. (3) Genel aydınlatma tesisinin bağlantı noktasından, genel aydınlatma amacı dışında enerji verilemez. Ancak, teknik nedenlerle müstakil bağlantı noktası tesis edilemeyen ve genel aydınlatma hat veya tesislerinden beslenen ışıklı reklam veya ilan panosu ve benzerlerine ait aydınlatma giderleri genel aydınlatmaya ilişkin tahakkuk hesaplarına dâhil edilmez.   ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Aydınlatma Komisyonu Komisyonun oluşumu MADDE 9 – (1) Her bir il bazında oluşturulacak aydınlatma komisyonunun başkanı, ilgili ilin valisi veya valisi tarafından görevlendirilecek vali yardımcısıdır. Aydınlatma komisyonu; vali veya vali yardımcısının başkanlığında büyükşehir belediyesinden 2 üye, toplantı gündemine ilişkin olarak ilgili belediyelerden birer üye ile dağıtım şirketinden 1 üye ve TEDAŞ temsilcisinin iştirakiyle oluşur. Büyükşehir belediyesinin bulunmadığı illerde ise vali veya vali yardımcısının başkanlığında, toplantı gündemine ilişkin olarak ilgili belediyelerden birer üye, il özel idaresinden 1 üye ile dağıtım şirketinden 1 üye ve TEDAŞ temsilcisinin iştirakiyle oluşur. Komisyonun çalışması MADDE 10 – (1) Aydınlatma komisyonu; komisyonun toplanması, gündemin oluşturulması, komisyonun çalışması ve karar alınmasına ilişkin usul ve esasları yazılı olarak belirler. Komisyon ayda en az bir kez olmak üzere gereken zamanlarda toplanır. (2) Komisyon başkanı, genel aydınlatma konularına ilişkin olarak kendisine ulaşan talepleri inceler, uygun bulması halinde gündemi belirleyerek komisyon üyelerini en geç 10  gün içinde toplantıya davet eder. Üyeler, gündeme ilave etmek istedikleri konuları toplantı tarihinden en geç 2 iş günü öncesinde başkana iletirler. (3) Kararlar, oy çokluğu ile alınır, eşitlik durumunda başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır. Karara ilişkin toplantı tutanağı 2 nüsha hazırlanır; bir nüshası komisyon başkanınca saklanır, diğer nüsha gereği için ilgili taraflara başkan tarafından imzalanan yazı ekinde gönderilir. Komisyon kararlarının takibi MADDE 11 – (1) Aydınlatma komisyonu tarafından alınan yatırım kararlarının, yatırım planının cari uygulama döneminde gerçekleştirilmesi mümkün değilse, EPDK tarafından aydınlatma yatırımlarına ilişkin olarak il bazında onaylanan yatırım harcama tutarları dikkate alınarak, dağıtım şirketi tarafından takip eden uygulama döneminde yer alması sağlanır. (2) Aydınlatma komisyonunun aldığı kararlar; takip eden toplantılarda ilgili üyeler tarafından, yapılan işlemlere ilişkin sunulan bilgi, belge ve görüşler çerçevesinde değerlendirilerek izlenir. (3) Aydınlatma komisyonu kararları dağıtım şirketlerince internet sitesinde duyurulur. Komisyonun hak ve yükümlülükleri MADDE 12 – (1) Genel aydınlatma kapsamında aydınlatma komisyonu; a) Genel aydınlatma kapsamındaki halkın ücretsiz kullanımına açık ve kamuya ait park, bahçe, tarihî ve ören yerleri ile yürüyüş yolu gibi yerlerdeki mevcut aydınlatma tesisleri ve yeni yapılacak tesislerde, aydınlatma düzeylerinin en geç saat 02:00’den sonra yüzde elli oranında düşürülmesi konusunda tereddüt hasıl olduğunda karar alabilir. b) Genel aydınlatma tesislerinin kurulacağı yerlerin tarihi ve kültürel özellikleriyle uyumu konusunda karar alabilir. c) Kamu güvenliği çerçevesinde dağıtım şirketinden elektrik kesintisi yapılmasını isteyebilir. ç) Genel aydınlatmaya ilişkin vatandaşlar ile anket çalışması yapabilir. d) Dağıtım şirketince genel aydınlatmaya ilişkin yapılacak aydınlatma yatırımları konusunda karar almaya yetkilidir. e)  (Değişik:RG-20/4/2018-30397) Direk dikilmesi uygun olmayan bulvar, cadde, yürüyüş yolu, sokak, çıkmaz sokak, kavşak, alt-üst geçit, köprü, meydan ve yaya geçidi gibi yerlerde aydınlatma şeklini belirlemeye yetkilidir. f) Mevcut aydınlatma tesis ve tesisatlarından hangilerinin genel aydınlatma kapsamına girdiği ya da tüketim giderlerinin hangi kurum veya kuruluş tarafından karşılanması gerektiği konularında tereddüt hasıl olduğunda karar vermeye yetkilidir. (2) Aydınlatma komisyonu, bu Yönetmelik kapsamında belirlenen işlemlerin sorunsuz ve eksiksiz yürütülmesi ile ilgili olarak Bakanlığa karşı sorumludur.   DÖRDÜNCÜ BÖLÜM İnceleme ve Denetim, Aydınlatma Ölçümleri, Ödemeler ve Dağıtım Şirketlerinin Sorumlulukları İnceleme ve denetim MADDE 13 – (Değişik:RG-20/4/2018-30397) (1) TEDAŞ tarafından; “dağıtım şirketlerince gönderilen faturalardaki tüketim miktarı ve bedellerinin gerçek durumu gösterip göstermediğine, aydınlatılan bölgenin 6446 sayılı Kanunda belirtilen genel aydınlatma bölgelerine dâhil olup olmadığına ilişkin dağıtım şirketleri nezdinde gerekli inceleme ve denetimler yapılır. (2) İnceleme ve denetimler, 2/12/2017 tarihli ve 30258 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Dağıtım Şirketleri Denetim Yönetmeliği, bu Yönetmelik ile 2/8/2013 tarihli ve 28726 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Aydınlatma Tebliği kapsamında gerçekleştirilir. Aydınlatma ölçümleri MADDE 14 – (1) Genel aydınlatma tüketimleri, ilgili mevzuat uyarınca tesis edilen sayaçlar ve uygun şekilde tesis edilmiş ölçüm sistemleri kurulmak suretiyle ölçülür. Sayaç verilerinin otomatik olarak uzaktan okunabilmesi ve merkezi bir sisteme aktarılmasını sağlayacak gerekli altyapı tesis edilir. (2)  (Değişik:RG-20/4/2018-30397) İnceleme ve denetimler sırasında bir dağıtım bölgesindeki genel aydınlatma kapsamındaki tüm sayaçlar denetlenebilir. (3) (Değişik:RG-20/4/2018-30397) Bir günlük yanma periyodunda ölçülüp tutanak altına alınan tüketim miktarları, dağıtım şirketinin değişik illerinden alınan yük profili bilgileri ile hesaplanan çalışma saatine bölünerek ilgili abone için güç değeri bulunur. Fatura dönemindeki genel aydınlatmanın ilgili aya ait toplam devrede bulunma saati, EPDK veya EPİAŞ tarafından onaylanan “Aydınlatma Profilleri”nde belirtilen günlük çalışma saatleri kullanılarak hesaplanır. Yaya ve araçların geçişi için 24 saat kullanılan alt geçitlerde devrede kalma süresi günlük 24 saat olarak alınır. Bulunan günlük çalışma süresi ile %4 tolerans ilave edilen güç değerleri kullanılarak ilgili abonelere ilişkin fatura dönemlerindeki “toplam mümkün olabilecek en yüksek tüketim miktarları” hesaplanır. (4) (Değişik:RG-20/4/2018-30397) OSOS tesis edilmiş sistemlerde, OSOS’tan alınan tüketimlerden hesaplanan güç bilgisi kullanılır. Geçmişe yönelik yapılacak inceleme ve denetimlerde de OSOS verileri kullanılır. Şirketin yük profili verilerinden geçmiş dönem fiili çalışma saatleri tespit edilemiyor ise şirketin EPDK veya EPİAŞ tarafından onaylanan ‘Aydınlatma Profillerinde’ günlük çalışma saatleri dikkate alınarak tüketim hesaplanır. OSOS tesis edilmiş sistemlerde ölçümüne ilişkin tereddüt duyulan sayaçlarla ilgili olarak TEDAŞ tarafından; anlık ve/veya çevrimiçi izlenebilen sayaçlarda OSOS verisi,  anlık ve/veya çevrimiçi izlenemeyen sayaçlarda ise üçüncü fıkrada belirtilen metoda göre hesaplanan güç bilgisi kullanılır. (5) (Ek:RG-20/4/2018-30397) İlgili abonelere ait hesaplanan en yüksek tüketim miktarları, inceleme ve denetime konu yıla ait talep edilen toplam tüketim miktarı ile karşılaştırılır. Talep edilen toplam tüketim miktarının en yüksek tüketim miktarlarından yüksek olması durumunda, en yüksek tüketim miktarlarını aşan kısmı “Bakanlıkça geri tahsil edilecek bedeller” listesine eklenir. En yüksek tüketim miktarlarından düşük olması durumunda ise fatura değeri esas alınır.  Ödeme bildirimi ve ölçüme ilişkin hatalar MADDE 15 – (1) Hatalı sayaç okunması, yanlış tarife veya yanlış çarpım faktörü uygulanması, tüketim miktarı ve/veya bedelinin hatalı hesaplanması ya da mükerrer ödeme bildirimi düzenlenmesi gibi ödeme bildirimine ilişkin hatalar, doğruluğunu ispatlayıcı belgelerle birlikte TEDAŞ’a gönderilir. Doğru tutarları yansıtacak şekilde yeniden düzenlenen faturalar bir sonraki ödeme döneminde dikkate alınır. (2) Sayacın, herhangi bir nedenle tüketim kaydetmediğinin veya hatalı tüketim kaydettiğinin tespiti halinde; varsa aynı döneme ait sağlıklı olarak ölçülmüş geçmiş dönem tüketimleri dikkate alınarak, yoksa, sayaç çalışır duruma getirildikten sonraki ilk iki tüketim dönemine ait tüketimlerinin ortalaması alınarak geçmiş dönem tüketimleri hesaplanır ve tahakkuk ettirilir. (Ek ibare:RG-20/4/2018-30397) Bu tahakkuklar geriye dönük olarak 12 (on iki) ayı geçemez. Son 12 (on iki) ay içerisinde yapılmış olan tespitler dikkate alınır. (3) (Mülga:RG-20/4/2018-30397) (4) Bu madde kapsamında tespit edilen eksik veya fazla tahakkuklara ilişkin tahsilatlar 19 uncu maddede belirtilen usullere göre gerçekleştirilir. Diğer aydınlatma tüketimleri MADDE 16 – (1) Teknik nedenlerle müstakil bağlantı noktası tesis edilemeyen ve genel aydınlatma hat veya tesislerinden beslenen ancak genel aydınlatma kapsamında bulunmayan ışıklı reklam veya ilan panosu, (Değişik ibare:RG-20/4/2018-30397) süs aydınlatması ve benzeri yerlerin tüketim miktarları EK-1’e uygun olarak tespit edilir ve genel aydınlatma tahakkuk hesaplarına dâhil edilmez. Bu tür tesislerin bağlantı yerleri, gücü, başlangıç ve bitiş tarihleri dağıtım şirketlerine bildirilir. Ödeme bilgisi MADDE 17 – (1) Genel aydınlatma kapsamında tanımlanan yerlere ilişkin aydınlatma bedellerinin iller bazında belediye ve il özel idare bilgilerini içerecek şekilde her fatura tahakkuk dönemi için dağıtım şirketlerine ödenmesi ile, (2) Bu amaçla belediyelerin genel bütçe vergi gelirleri payından yapılacak kesinti ve il özel idareleri payından yapılacak kesintiye ilişkin işlemler Bakanlık tarafından hazırlanacak tebliğ ile belirlenir. Yapılacak ödemeler MADDE 18 – (1) Genel aydınlatma kapsamında tanımlanan yerlere ilişkin tüketim giderlerinin ödemesi, 6446 sayılı Kanunun geçici 6 ncı maddesinin birinci fıkrasına göre yapılır. Bakanlık tarafından ödenmesi gereken tutar her yıl Bütçe Kanununa bu amaç için konulan ödenekten karşılanır. (2) TEDAŞ, dağıtım şirketleri tarafından genel aydınlatma kapsamında kendisine gönderilen fatura icmallerinin aylık bazda kontrollerini yaparak Bakanlığa bildirir. Bakanlık; genel aydınlatma giderleri için büyükşehir belediyeleri, diğer belediyeler ile il özel idarelerinin genel bütçe vergi gelirlerinden aldıkları paylardan yapılacak kesintileri, Bakanlığa hizmet veren Merkez Saymanlığına yatırılmak üzere ilgisine göre (Değişik ibare:RG-3/12/2019-30967) Hazine ve Maliye Bakanlığına veya İller Bankası Genel Müdürlüğüne bildirir. (3) Genel aydınlatma kapsamında yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafından tebliğ ile düzenlenir. Bakanlık; gerekli durumlarda genelgeler yayımlayarak, tebliğin uygulanmasında ortaya çıkabilecek tereddütleri giderir ya da uygulamanın gerektirdiği ilave usul ve esaslar belirleyebilir. (4) (Ek:RG-20/4/2018-30397) Genel aydınlatma sayaçlarına ilişkin olarak TEDAŞ tarafından anlık ve/veya çevrimiçi izlenemeyen sayaçların tüketim giderlerinin ödemesi yapılmaz. Fazla ödeme tutarları MADDE 19 – (1) TEDAŞ, belirli dönemler itibarıyla dağıtım şirketleri tarafından gönderilen faturalardaki tüketim miktarı ve bedellerinin gerçek durumu gösterip göstermediğine ilişkin olarak dağıtım şirketleri nezdinde gerekli denetimleri yapar. (2) Yapılan denetimler sonucunda dağıtım şirketine fazla ödeme yapıldığının tespit edilmesi halinde,  TEDAŞ hatalı fatura, düzeltilmiş fatura ve hata gerekçesini Bakanlığa bildirir. (3) TEDAŞ tarafından bildirilen fazla yapılan ödeme tutarı, ödemenin yapıldığı tarih ile geri alındığı tarih arasında geçen süreye 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranı dikkate alınarak hesaplanan faiz ile birlikte ilgili dağıtım şirketinin cari dönem alacaklarından mahsup edilir. Uzaktan okuma MADDE 20 – (Değişik:RG-20/4/2018-30397)  (1) Genel aydınlatma tesislerine ilişkin olarak otomatik sayaç okuma sistemi (OSOS), dağıtım şirketlerince tesis edilir ve işletilir. Kullanılacak sayaçlar, yük profili alma özelliğine sahip ve OSOS uyumlu (Mülga ibare:RG-6/2/2020-31031) (…) olmalıdır. Bu işlemler ile genel aydınlatma sayaçlarının tamamının uzaktan okuma kapsamına alınması, dağıtım şirketlerince gerçekleştirilir. (2) OSOS kapsamında tesis edilecek sayaçlara TEDAŞ’a uzaktan erişim yetkisi verilir. Bu kapsamda dağıtım şirketleri, sayaç üzerinden alınan verilerin (yük profili, tüketim değerleri, kesinti bilgileri, sayaç bilgileri ve benzeri) anlık ve/veya çevrimiçi olarak izlenmesinden sorumludur. Dağıtım şirketlerinin sorumluluğu MADDE 21 – (1) Dağıtım şirketleri; tüm genel aydınlatma abonelerinin işletme kodu, abone numarası, abone adı, abone adresi, sayaç numarası, hesaplanmış (Ek ibare:RG-20/4/2018-30397) güç  (Mülga ibare:RG-20/4/2018-30397) (…) değerlerini ve sayaca ilişkin ölçü devresinin çarpan bilgisini ve aboneye ilişkin ilgili belediye veya il özel idaresi ile bağlantı anlaşması yapılıp yapılmadığı hususlarını içeren ve şekil şartları tebliğde belirtilen güç bilgileri tablosunu TEDAŞ’a iletirler. TEDAŞ, gönderilen bilgilerin gerçek durumu gösterip göstermediğine ilişkin olarak dağıtım şirketleri nezdinde gerekli denetimleri yapar. (2) Dağıtım şirketi tarafından düzenlenen güç bilgileri tablosu; ilgili belediyeler, il özel idaresi ve dağıtım şirketi yetkilileri tarafından onaylanır. Genel aydınlatma giderlerine ilişkin olarak dağıtım şirketleri tarafından düzenlenecek aylık faturaların TEDAŞ tarafından kontrolünde onaylı güç bilgileri tablosu esas alınır. (3) Bu Yönetmelik kapsamında düzenlenen belgelerin veya verilen bilgilerin yanlış, eksik veya yanıltıcı olarak verildiğinin ve buna istinaden genel aydınlatma bedeli ödemesinin yapıldığının tespit edilmesi halinde, ödenen tutar, dağıtım şirketlerinden, Bakanlıkça yapılan ödeme tarihinden geri ödeme tarihine kadar geçen süre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranı dikkate alınarak hesaplanan faiz uygulanarak tahsil ve/veya mahsup edilerek geri alınır ve ilgili mevzuat çerçevesinde gerekli işlemler tesis edilir.   BEŞİNCİ BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler Kesinti yapılabilecek haller MADDE 22 – (1) Aşağıdaki haller dışında kamunun genel kullanımına yönelik bulvar, cadde, sokak, (Ek ibare:RG-20/4/2018-30397) çıkmaz sokak, yürüyüş yolu alt-üst geçit, (Ek ibare:RG-20/4/2018-30397) yaya alt-üst geçidi, köprü, meydan ve yaya geçidi gibi yerlerin aydınlatılması kesintisiz sürdürülür: a) Arıza, yenileme ve genişletme durumları, b) Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinde tanımlanan mücbir sebep halleri, c) Kamu güvenliği çerçevesinde mahallin en büyük mülki amirinin ve/veya aydınlatma komisyonunun isteği, ç) Türkiye Elektrik İletim A.Ş. tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde istenecek talep kontrolü, d) Can ve mal güvenliğini ilgilendiren durumlar. (2) İlgili belediye veya il özel idaresinin bağlantı anlaşması imzalamaması, devir ve benzeri yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde, aydınlatma komisyonu kararı veya Bakanlık görüşü kapsamında dağıtım şirketi tarafından elektrik enerjisi kesilebilir. İhbar ve şikayet mekanizması tesisi ve işletilmesi MADDE 23 – (1) TEDAŞ, kurumsal internet sitesinde genel aydınlatma uygulamasına ilişkin olarak vatandaş ihbar, şikayet ve önerilerinin iletilmesine olanak sağlayan bir düzenleme yapar. Söz konusu internet sitesine ulaşan ihbar, şikayet ve öneriler (Ek ibare:RG-20/4/2018-30397) bu Yönetmelikte belirlenen süreler dikkate alınarak (Mülga ibare:RG-20/4/2018-30397) (...) dağıtım şirketlerince sonuçlandırılır. Sonuçlandırılamayan başvuruların gerekçeleri ile birlikte eş zamanlı olarak EPDK ve Bakanlığa iletilmesini sağlayacak bir bilişim altyapısı tesis eder. (2) TEDAŞ söz konusu ihbar, şikayet ve önerileri yapacağı inceleme ve denetimlerde göz önünde bulundurur. (3) Dağıtım şirketleri kurumsal internet sitelerinde genel aydınlatmaya ilişkin ihbar, şikayet ve önerilerin kendilerine iletileceği özel bir modüle yer verir. TEDAŞ’a söz konusu modüle erişim yetkisi verilir. (4) Dağıtım şirketleri, kendilerine ulaşan ihbar, şikayet ve önerilere yönelik olarak gerçekleştirdiği işlemleri her üç ayda bir TEDAŞ, EPDK ve Bakanlığa raporlar. Uyuşmazlıklar ve diğer hususlar (Değişik başlık:RG-30/3/2023-32148) MADDE 24 – (Değişik:RG-20/4/2018-30397) (1) Genel aydınlatma kapsamındaki tesislere ilişkin uyuşmazlıklar,  aydınlatma komisyonunca çözüme kavuşturulur. Çözüme ulaşılamayan durumlarda, nihai kararı Bakanlık verir. (2) (Ek:RG-30/3/2023-32148) Genel hayata etkili afet bölgesi ilan edilen yerlerde, bu Yönetmelik kapsamındaki uygulamaların ne şekilde yürütüleceğine ilişkin esaslar Bakanlıkça belirlenir. Çalışmayan Armatürler MADDE 25 – (Ek:RG-20/4/2018-30397) (1) TEDAŞ, şirketler bünyesinde yanmayan armatürlerin kontrolü amaçlı denetimler yapar. Denetimlerde tespit edilen yanmayan, yerinde olmayan armatür ve/veya önceden mevcut olan direklere ilişkin eksiklikler, TEDAŞ tarafından belirlenerek söz konusu eksikliklerin giderilmesi için ilgili dağıtım şirketine bildirilir. (2) Yanmayan, yerinde olmayan armatür ve/veya önceden mevcut olan direklere ilişkin eksiklikler; TEDAŞ tarafından veya fotoğraflı olan ihbar ve şikâyetler yoluyla tespit edilir. Tespit edilen bu eksiklikler ilgili şirketlere elektronik, mail, yazı ve bunun gibi yollarla bildirilir. (3) İmar alanı içinde; yeraltı kablo tamiratı, direk montajı, komple pano değişimi gerektiren arızalar 72 saat içinde, diğer tüm arızalar 24 saat içerisinde giderilmelidir. Bu süreler imar alanı dışı için iki katı olarak uygulanır. (4) Tespit edilen eksikliklerin, süresi içerisinde giderilmediği TEDAŞ tarafından veya fotoğraflı olarak tespit edilir. Yapılan bu tespitler, TEDAŞ tarafından Bakanlığa rapor edilir. (5) Gerek görülmesi halinde bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar TEDAŞ tarafından belirlenir. (6) Üçüncü fıkra kapsamında belirtilen süreler içerisinde ilgili dağıtım şirketleri tarafından eksikliklerin giderilememesi durumunda 6446 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinin sekizinci fıkrası hükümleri uygulanır. Aydınlatma tesislerinin devri GEÇİCİ MADDE 1 – (1) (Değişik:RG-20/4/2018-30397) Belediyeler, il özel idareleri, Karayolları, küçük sanayi siteleri, konut kooperatifleri, site yönetimleri, dağıtım lisansı olmayan OSB’ler ve Toplu Konut İdaresi tarafından genel aydınlatma kapsamında tesis edilen ve işletmeye alınan aydınlatma tesisleri; proje, onay ve kabul şartı aranmaksızın mevcut durumun tespiti yapılarak taraflar arasında imzalanacak bir protokolle, mülkiyeti TEDAŞ’a ait olmak üzere, (Değişik ibare:RG-22/2/2023-32112) 30/6/2023 tarihine kadar ilgili dağıtım şirketine iz bedelle devredilir. Başvurulması halinde dağıtım şirketi tarafından başvuru tarihinden itibaren 30 uncu gün itibariyle devir alınmış sayılır. (2) Halkın ücretsiz kullanımına açık ve kamuya ait park, bahçe, yürüyüş yolu, tarihî ve ören yerlerinin aydınlatılması ile trafik sinyalizasyonu bu kapsamın dışındadır. Bağlantı anlaşması GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Bağlantı anlaşması bulunmayan mevcut aydınlatma tesislerine ilişkin bağlantı anlaşması, ilgisine göre belediye veya il özel idaresi ile dağıtım şirketi arasında (Değişik ibare:RG-28/1/2014-28896) (1) 30/6/2014 tarihine kadar yapılır. Bu süre içerisinde bağlantı anlaşması yapılmayan tesislere enerji verilmez. Aydınlatma tesisleri envanteri GEÇİCİ MADDE 3 – (1) Dağıtım şirketleri, mevcut aydınlatma tesislerinin sistemden çekeceği saatlik en yüksek tüketim bilgilerini, sayaç bilgilerini, direk sayılarını, armatür güç ve sayılarını ve benzeri diğer bilgileri içeren envanteri , (Değişik ibare:RG-28/1/2014-28896) (1) 30/6/2014  tarihine kadar hazırlayarak TEDAŞ’a gönderir. Aydınlatma düzeyinin düşürülmesi GEÇİCİ MADDE 4 – (Değişik:RG-7/5/2016-29705) (2) (1) Genel aydınlatma kapsamında halkın ücretsiz kullanımına açık ve kamuya ait park, bahçe, tarihî ve ören yerleri ile yürüyüş yolu gibi yerlerdeki mevcut aydınlatma tesislerinde enerji verimliliği dikkate alınarak, tüketim miktarlarının azaltılmasına veya aydınlatma düzeylerinin en geç saat 02:00’den sonra yüzde elli oranında düşürülmesine yönelik yatırımlar 31/12/2017 tarihine kadar tamamlanır. Ödemelerin takibi, tahsili ve ödenek aktarımı GEÇİCİ MADDE 5 – (1) 6446 sayılı Kanunun geçici 6 ncı maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, 4628 sayılı Kanunun mülga geçici 17 nci maddesi kapsamında Hazine Müsteşarlığı bütçesinden yapılan ödemelere ilişkin denetim, takip ve tahsilat işlemleri aynı maddenin dördüncü fıkrası kapsamında yapılır. (2) 4628 sayılı Kanunun mülga geçici 17 nci maddesi kapsamında 1/1/2012 ile 30/6/2013 tarihleri arasında tahakkuk etmiş, ancak ödemesi gerçekleşmemiş fatura bedelleri Bakanlık tarafından ödenir. (3) Hazine Müsteşarlığına genel aydınlatma ödemeleri kapsamında tahsis edilmiş bulunan ödenekten kalan kısım Bakanlık bütçesine aktarılır. Özelleştirilen dağıtım şirketleri GEÇİCİ MADDE 6 – (1) 4046 sayılı Kanun kapsamında özelleştirilen ve devri 2013 yılı içerisinde gerçekleştirilen dağıtım şirketleri için bu Yönetmeliğin geçici 1 inci, 2 nci ve 3 üncü maddelerinde belirtilen yükümlülükler 30/6/2014 tarihine kadar yerine getirilir. (2) 2013 yılı içerisinde devri gerçekleştirilen dağıtım şirketleri tarafından 6446 sayılı Kanunun geçici 6 ncı maddesinin 4 üncü fıkrası kapsamında gönderilen faturalardaki tüketim miktarları ve bedellerinin gerçek durumu gösterip göstermediğine ilişkin dağıtım şirketleri nezdinde TEDAŞ tarafından inceleme ve tespitler yapılarak, aylık faturaların kontrolüne baz teşkil edecek güç bilgileri tablosu, (Değişik ibare:RG-28/1/2014-28896)(1)  30/6/2014 tarihine kadar oluşturulur. (3) Sayacın, herhangi bir nedenle tüketim kaydetmediğinin veya hatalı tüketim kaydettiğinin anlaşılması halinde, tahakkukun düzeltilmesine esas sürenin ve miktarın tespitinde bu maddenin ikinci fıkrası kapsamında oluşturulan güç bilgileri tablosu dikkate alınır. OSOS kapsamına alınacak sayaçlar GEÇİCİ MADDE 7 – (Ek:RG-20/4/2018-30397) (1) TEDAŞ tarafından iletişim altyapısı bakımından yapılacak değerlendirmeler sonucunda OSOS kapsamına uygun olmadığı tespit edilen sayaçlar haricinde, genel aydınlatma sayaçlarının tamamının OSOS kapsamına alınması işlemi (Değişik ibare:RG-31/12/2024-32769) 31/12/2025 tarihine kadar tamamlanır. OSOS kapsamına uygun olduğu halde bu kapsama alınmayan sayaçların tüketim değerlerine ilişkin olarak bir ödeme yapılmaz ve söz konusu sayaçların tüketim değerlerinin TEDAŞ tarafından gerçek zamanlı izlenmesine ilişkin altyapı ilgili dağıtım şirketleri tarafından oluşturulur. Bu Yönetmeliğin 18 inci maddesinin dördüncü fıkrası (Değişik ibare:RG-31/12/2024-32769) 1/1/2026 tarihi itibariyle uygulanır. Yürürlük MADDE 25 – (1) Bu Yönetmelik 1/7/2013 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 26 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı yürütür.   _________ (1) Bu değişiklik 1/1/2014 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer. (2) Bu değişiklik 1/1/2016 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.     Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin Tarihi Sayısı 27/7/2013 28720 Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin Tarihi Sayısı 1. 28/1/2014 28896 2. 30/10/2015  29517  3. 7/5/2016  29705 4. 20/4/2018 30397  5. 31/7/2019 30848 6. 3/12/2019 30967 7. 6/2/2020 31031 8. 29/12/2020 31349 9. 17/12/2021 31692 10. 22/2/2023 32112 11. 30/3/2023 32148 12. 2/3/2024 32477 13. 31/12/2024 32769   EK–1 IŞIKLI REKLAM VEYA İLAN PANOSU VE BENZERİ YERLER İLE SÜS* AMAÇLI AYDINLATMA TÜKETİM MİKTARLARININ TESPİTİ USULÜ   1. Dağıtım şirketi tarafından tesis edilen kamunun genel kullanımına yönelik meydan, bulvar, cadde ve sokak aydınlatmasına ilişkin hat veya tesislerden beslenen ışıklı reklam veya ilan panosu ve benzeri sistemler ile  (Değişik ibare:RG-20/4/2018-30397) süs amaçlı aydınlatma sistemleri, ilgili mevzuat çerçevesinde dağıtım şirketinin belirlediği standartlara göre projelendirilir ve bu sistemleri kurmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler tarafından tesis edilir. 2. Bu kapsamda bu tür sistemleri kuran gerçek veya tüzel kişilerce bağlantı hattı ve bağlantı varlıkları mülkiyeti edinilemez. 3. Dağıtım şirketi, bu sistemlerin tesis edilmesine yönelik maliyetleri üstlenemez. 4. Bu tür sistemlerin elektrik enerjisi tüketimlerinin müstakil sayaçlarla yapılması esastır. Ancak, sayaç tesis edilmesinin mümkün olmaması durumunda, bu sistemlerin elektrik enerjisi tüketimleri aşağıda belirtilen yöntemle hesaplanarak tespit edilir: a) Sistemin onaylı projelerindeki kurulu güçleri sahada tesis edilen aydınlatma tesisi armatür sayıları ve kurulu gücü tespit edilir, amaca hizmet etmeyen aydınlatma armatürleri toplam kurulu gücü tespitten düşülerek elde edilen kurulu güç Pt esas alınır. b) Sistemin günlük çalışma süresi 11,5 saat olarak kabul edilir. c) Her bir fatura tahakkuk döneminde, her bir sistemin tükettiği elektrik enerjisi miktarı aşağıdaki formüle göre belirlenir; M = Pt * 11,5 * GS Bu formülde geçen; M kWh cinsinden tüketim miktarını, Pt kW cinsinden sistemin onaylı projesindeki ve/veya tespit edilen kurulu gücünü, GS İlgili fatura tahakkuk dönemindeki gün sayısını, ifade eder. 5. Tespit edilen miktarlar konsolide edilerek bu ek kapsamdaki sistemlerin toplam tüketim miktarı belirlenir. 6. 24 saat esasına göre çalışan ışıklı reklam veya ilan panosu ve benzeri sistemler için müstakil bağlantı noktası ve ölçüm sistemi tesis edilmesi zorunludur. Olağanüstü hallere münhasır olmak üzere, bu madde kapsamındaki sistemler için ölçüm sistemi tesis edilememesi halinde, tüketilen elektrik enerjisi miktarı, yukarıdaki formülde günlük çalışma süresi 24 saat alınarak hesaplanır.  __________ * 20/4/2018 tarihli ve 30397 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan değişiklik ile EK-1’in başlığında bulunan “dekoratif” ibaresi metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.