Danıştay 9. Daire Başkanlığı 2025/2245 E.,  2025/6287 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DOKUZUNCU DAİRE
Esas No : 2025/2245
Karar No : 2025/6287

TEMYİZ EDENLER : 1-(DAVACI) ... Akaryakıt Dağıtım Anonim Şirketi
(Eski ünvanı: ...Petrolcülük Anonim Şirketi)
VEKİL : Av. ...

2-(DAVALI) ... Defterdarlığı - ..
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı şirket adına, 2020/Ağustos döneminde satışı gerçekleştirilen iki adet taşınmazın alış bedeline göre düşük ve gerçek bedelinden yüksek beyan edildiği, Adana İli Seyhan İlçesi .... Mahallesinde bulunan taşınmaza ilişkin kira gelirinin düşük beyan edildiği ve 2019/Aralık döneminden 2020/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin bulunmadığı yolunda düzenlenen vergi inceleme raporu uyarınca 2020/Aralık dönemi için re'sen tarh edilen bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu cezalı tarhiyatın üç ayrı matrah kaleminden oluştuğu, cezalı tarhiyatın 2019/Aralık döneminden 2020/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin azaltılmasından kaynaklanan kısmı yönünden; davacı şirket adına 2019/Aralık döneminden 2020/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin düzeltilmesinden kaynaklandığı ve dayanağı 2019/Aralık dönemine ilişkin bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisine karşı açılan davanın kabulü yolunda verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddedildiği anlaşıldığından, dayanağı Mahkeme kararı ile ortadan kalkan cezalı tarhiyatın bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı, cezalı tarhiyatın Adana İli Seyhan İlçesi .... Mahallesinde bulunan taşınmaza ilişkin kira gelirinin düşük beyan edilmesinden kaynaklanan kısmı yönünden; davacı şirketin kiraladığı taşınmazı kiraladığı bedelden daha düşük bedelle kiraya verilmesi ticari hayatın olağan akışına uygun olmamakla birlikte, yoklama yapılmak suretiyle vergi incemelesine yetkili olanlar tarafından taşınmazın kullanım ve kiralama şeklinin tespitine yönelik çalışma yapılmadığı ve davacının iddiası olan taşınmazın bir kısmının kiralandığı iddiasının somut verilerle bertaraf edilemediği, taşınmazın kira bedelinin tespit edilmesinde kiralama ilişkisinin diğer tarafının bilgisine başvurulmadığı, beyan edilen kira bedeli haricinde kira bedeli tahsil edildiğine ilişkin tespitin bulunmadığı, vergi incelemesi safhasında gerek uyuşmazlık konusu taşınmaz nezdinde gerek akaryakıt istasyonu olarak faaliyet gösteren başka işletmeler nezdinde emsal kira bedeli tespiti için araştırma yapılmaksızın maliyet bedeli esasına göre matrah takdir edildiği görüldüğünden, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak yapıldığı sonucuna ulaşılan cezalı tarhiyatın bu kısmında da hukuka uyarlık bulunmadığı, cezalı tarhiyatın 2020/Ağustos döneminde satışı gerçekleştirilen iki adet taşınmazın alış bedeline göre düşük, gerçek bedelinden yüksek beyan edilmesinden kaynaklanan kısmı yönünden ise; dosyadaki vergi tekniği raporunun ekindeki bilgi ve belgelerden, söz konusu iki adet taşınmazın emsal değerinin belirlenmesi amacıyla Ereğli Vergi Dairesi Müdürlüğünce taşınmazların bulunduğu bölgede bulunan bilirkişiler nezdinde düzenlenen ifade tutanakları ile Ereğli Tapu Müdürlüğünden bildirilen emsal arazinin satış bedeli dikkate alınarak takdir komisyonu kararları uyarınca söz konusu taşınmazların emsal bedel takdiri yapıldığı, söz konusu takdir komisyonu kararlarında takdir edilen bedele ilişkin taşınmazların olduğu bölgede iş yapan kişi ve kuruluşlar nezdinde araştırma yapıldığı, yapılan araştırmaya ilişkin bilgi ve belgelerin dava dosyasına sunulduğu, bölgede bulunan bilirkişiler nezdinde düzenlenen ifade tutanaklarının da dava dosyasına ibraz edildiği görülmüş olup, yapılan araştırma ve inceleme neticesinde tespit edilen emsal bedellerin yeterli görüldüğünden, dava konusu cezalı tarhiyatın indirilecek katma değer vergisinin azaltılmasından kaynaklanan bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen reddine, kısmen kabulüne, cezalı tarhiyatın 2019/Aralık döneminden 2020/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin azaltılmasından kaynaklanan kısmı ile kira gelirinin düşük beyan edilmesinden kaynaklı kısmının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının, dava konusu cezalı tarhiyatın 2019/Aralık döneminden 2020/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin azaltılmasından kaynaklanan kısmı yönünden verilen kabule ilişkin kısmının hukuka ve usule uygun olduğu gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kısmen reddine, cezalı tarhiyatın kira gelirinin düşük beyan edilmesinden kaynaklanan kısmına ilişkin davalının istinaf başvurusu yönünden; davacı şirket yetkilisinin beyanı ile de sabit olduğu üzere on bir yıllığına 4.750.000,00-TL karşılığında kiralanan taşınmazın davacı şirkete aylık kira maliyetinin katma değer vergisi dahil 35.984,85-TL(4.750.000/132) olması, söz konusu akaryakıt istasyonunun aradan bir yıl geçmeden alt kiracı tarafından aylık katma değer vergisi dahil 123.116,66-TL bedelle bir başka mükellefe kiraya verilmesi hususları bir arada değerlendirildiğinde; davacı şirkete aylık kira maliyeti katma değer vergisi dahil 35.984,85-TL olan taşınmazın sözleşmenin imzalanmasından on yedi gün sonra aylık katma değer vergisi dahil 10.000,00-TL bedelle kiraya verildiğinin kabulü hayatın olağan akışı ile teknik ve ticari icaplara uygun olmadığı, bu durumda; düşük beyan edilen kira gelirine ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 267. maddesinde yer alan maliyet bedeli esası dikkate alınmak suretiyle hukuka uygun olarak emsal bedel tespit edildiğinden, cezalı tarhiyatın bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının anılan kısmının kaldırılmasına ve davanın reddine, cezalı tarhiyatın 2020/Ağustos döneminde satışı gerçekleştirilen iki adet taşınmazın alış bedeline göre düşük, gerçek bedelinden yüksek beyan edilmesinden kaynaklanan kısmına ilişkin davacının istinaf başvurusu yönünden ise; söz konusu kısmın matrah yönünden bağlı olduğu, 2020 yılı için re'sen tarh edilen bir kat vergi ziyaı cezalı kurumlar vergisine karşı açılan davanın reddi yolunda verilen Vergi Mahkemesi kararına karşı davacının yaptığı istinaf başvurusu kabul edilip, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verildiği görüldüğünden, dayanağı yargı kararı ile ortadan kalkan cezalı tarhiyatın bu kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf isteminin kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne, cezalı tarhiyatın 2020/Ağustos döneminde satışı gerçekleştirilen iki adet taşınmazın alış bedeline göre düşük, gerçek bedelinden yüksek beyan edilmesinden kaynaklanan kısmının kaldırılmasına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI:
DAVACININ İDDİALARI: Eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak yapılan cezalı tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığı iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.
DAVALININ İDDİALARI: Davacı şirket hakkında düzenlenen vergi tekniği raporu ve vergi inceleme raporunda yer alan tespitler doğrultusunda yapılan dava konusu cezalı tarhiyatta hukuka aykırılık bulunmadığı iddiasıyla kararın aleyhe olan kısmının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, cezalı tarhiyatın kira gelirinin düşük beyan edilmesinden kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrasının onanmasına, davalının temyiz isteminin kabulüyle kararın diğer kısımlarının temyiz kararında yazılı gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Davacı şirket adına, 2020/Ağustos döneminde satışı gerçekleştirilen iki adet taşınmazın alış bedeline göre düşük, gerçek bedelinden yüksek beyan edildiği, Adana İli Seyhan İlçesi .... Mahallesinde bulunan taşınmaza ilişkin kira gelirinin düşük beyan edildiği ve 2019/Aralık döneminden 2020/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin bulunmadığı yolunda düzenlenen vergi inceleme raporu uyarınca 2020/Aralık dönemi için re'sen tarh edilen bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisinin kaldırılması istemine ilişkindir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu cezalı tarhiyatın kira gelirinin düşük beyan edilmesinden kaynaklanan kısmı yönünden verilen hüküm fıkrası usul ve hukuka uygun olup davacı tarafından ileri sürülen temyiz iddiaları, kararın belirtilen kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, cezalı tarhiyatın 2019/Aralık döneminden 2020/Ocak dönemine devreden katma değer vergisinin azaltılmasından kaynaklanan kısmına ilişkin verilen hüküm fıkrasına yönelik davalının temyiz istemi yönünden;
Temyize konu kararda atıf yapılan ve dava konusu cezalı tarhiyatın devreden katma değer vergisinden kaynaklanan kısmının, matrah yönünden bağlı olduğu, 2019/Aralık dönemi için re'sen tarh edilen bir kat vergi ziyaı cezalı katma değer vergisine karşı açılan davanın kabulüne ilişkin .... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolunda verilen ... Bölge İdare Mahkemesi.... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... ayılı sayılı kararı, Dairemizin 29/12/2025 tarih ve E:2023/7664, K:2025/6272 sayılı kararıyla bozulduğundan, Bölge İdare Mahkemesince bu husus değerlendirilmek suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, cezalı tarhiyatın 2020/Ağustos döneminde satışı gerçekleştirilen iki adet taşınmazın alış bedeline göre düşük ve gerçek bedelinden yüksek beyan edilmesinden kaynaklanan kısmına ilişkin verilen hüküm fıkrasına yönelik davalının temyiz istemi yönünden;
Temyize konu kararda atıf yapılan ve dava konusu cezalı tarhiyatın 2020/Ağustos döneminde satışı gerçekleştirilen iki adet taşınmazın alış bedeline göre düşük, gerçek bedelinden yüksek beyan edilmesinden kaynaklanan kısmının, matrah yönünden bağlı olduğu, davacı şirket adına re'sen tarh edilen 2020 yılı kurumlar vergisi ve kesilen bir kat vergi ziyaı cezasına karşı açılan davayı bu kısım yönünden reddeden Vergi Mahkemesi kararına yönelik davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunu kabul ederek, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar veren ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:.., K:... sayılı kararı, Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 29/12/2025 tarih ve E:2025/954, K:2025/6275 sayılı kararı ile bozulduğundan ve bozma kararı üzerine verilecek karar bu davanın sonucunu da etkileyeceğinden, Bölge İdare Mahkemesince bu husus gözetilerek yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
Davacının temyiz isteminin reddine, davalının temyiz isteminin kabulüne,
... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu cezalı tarhiyatın kira gelirinin düşük beyan edilmesinden kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA, diğer kısımlarının BOZULMASINA,
Temyiz isteminde bulunan davacıdan 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (3) sayılı Tarife uyarınca aleyhine onanan kısım üzerinden hesaplanacak nispi harcın alınmasına,
Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 29/12/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.