Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2024/781 E.,  2025/6760 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/781
Karar No : 2025/6760

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : 1- (DAVACI) ...

2- (DAVALI) ... Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

DİĞER DAVACI : ...

DAVACI YANINDA MÜDAHİLLER : 1- ...
2- ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, Samsun Büyükşehir Belediyesi SASKİ Genel Kurulu'nun ... tarihli ve ... sayılı kararının, mesken tipi aboneler için su tarifesine %25 oranında artış yapılması ile sayaç bakım ve onarım bedelinin aylık 2,50 TL olarak belirlenmesine yönelik kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda, mevzuat hükümleri, 03/05/2021 tarihli teknik bilirkişi raporu ile 14/09/2022 ve 20/12/2022 tarihli teknik ek bilirkişi raporları ve dava dosyası bir bütün halinde değerlendirildiğinde; Samsun Büyükşehir Belediyesi SASKİ Genel Kurulu'nun ... tarihli ve ... sayılı kararı ile mesken tipi aboneler için su tarifesine %25 oranında artış yapılarak suyun birim m³ fiyatının 3,18 TL'den 3,97 TL'ye çıkarıldığı ve sayaç bakım ve onarım bedelinin aylık 2,50 TL olarak belirlendiği görülmekte ise de; suyun birim fiyatı hesabının, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 23. maddesinde yer alan tarife tespit esaslarına göre yapılması gerektiği, uyuşmazlık konusu kararda da davalı idare tarafından suyun birim fiyatı hesabında esas alınan (21/07/2022 havale tarihli dilekçe ekinde sunulan 01/01/2018 ile 31/12/2018 yılları arasındaki mizan dökümünden anlaşılacağı üzere) harcama gider kalemlerinin tarife tespit esasları ile maliyet cetvellerinin mevzuatta yer alan maliyet gider kalemleriyle uyumlu olduğu, fakat her ne kadar gider kalemleri mevzuata uygun olarak belirlenmiş ise de; 2018 yılı mizan hesap tablosunda yer alan gider kalemlerindeki rakamların dikkate alınması suretiyle 2019 yılı su birim maliyet hesabının yapılmadığı, bilirkişi heyeti tarafından yapılan hesaplamada, mevzuatta yer alan gider kalemlerinin 2018 yılı mizanından aynen alınması ve bu toplama %10 kâr ilave edilmek suretiyle suyun 2019 yılı maliyetinin hesaplandığı, bu şekilde yapılan hesaplamada da 2019 yılı için suyun maliyetinin 3,78 TL olarak tespit edildiği, fakat dava konusu ... tarihli ve ... sayılı kararla bu tutarın 3,97 TL olarak belirlendiği ve faturalara da bu şekilde yansıtıldığı, 2019 yılı su tüketim artış miktarının bir önceki nüfus artış oranı olan %0,99'a göre dikkate alındığında, 2019 yılı mizanından bütçe gider kalem toplamının bir önceki yıla göre azaldığı, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı kararının, mesken tipi aboneler için su tarifesi birim fiyatına %25 oranında artış yapılması ve tarife bedelindeki bu artışa 01/06/2019 tarihinden itibaren TÜFE uygulanarak tarifenin her ay itibarıyla yeniden belirlenmesinin tarife tespit esasları ile maliyet cetvellerinin mevzuatta yer alan maliyet unsurlarıyla örtüşmediği, artış oranlarının 2018 yılında 3,18 iken, 01/06/2019 tarihinden itibaren 3,97 olduğu, bir önceki yıla göre artış oranının %24,85 olduğu ve bu artışın, TÜİK verilerine göre, 2018 yılı enflasyon oranı olan %20,83'den fazla olduğu, 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 23. maddesi uyarınca, zaten tarifenin belirlenmesinde idare tarafından belli bir kâr oranı eklenerek tarifenin tespit edildiği, dolayısıyla 2560 sayılı Kanun'da düzenlenen şekilde tarifenin tespitinden sonra, ayrıca her ay TÜFE oranında artırım yapılabileceğine ilişkin bir hükmün Kanun'da yer almadığı, yine, Saski Tarifeler Yönetmeliği'nde bu şekilde artırım yapılabileceğine dair bir hükmün bulunmadığı, Yönetmeliğin “Konut ve İşyeri Abonesi Su Satış Tarifesi” başlıklı 9. maddesinde kademeli tarife uygulaması ile kademesiz tarife uygulamasından hangisinin uygulanacağına Genel Müdürlüğün önerisi, Yönetim Kurulu ve Genel Kurulun onayı ile karar verileceğinin düzenlendiği, uygulanan tarifenin kademesiz tarife uygulaması olduğu ve söz konusu maddede kademesiz tarife uygulamasının su maliyetlerinin 2560 sayılı Kanun'un 23. maddesine göre hesaplanmasının ardından bu maliyetlere yalnızca %10'dan aşağı olmamak üzere belirlenecek bir kâr yüzdesi eklenerek su tarifesi belirleneceğinin düzenlendiği görüldüğünden, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı kararı ile mesken tipi aboneler için su tarifesi birim fiyatına %25 oranında artış yapılması ve tarife bedelindeki bu artışa 01/06/2019 tarihinden itibaren TÜFE uygulanarak tarifenin her ay itibarıyla yeniden belirlenmesi ile ilgili kararının, tarife tespit esasları ile maliyet cetvellerinin mevzuatta yer alan maliyet unsurlarıyla örtüşmediği, artış oranlarının bir önceki yıla göre makul olmadığı, öte yandan sayaç bakım ve onarım ücretinin, Saski Tarifeler Yönetmeliğinde yer alan usule göre bilirkişi heyeti tarafından hesaplandığı, yapılan hesaplamada 2018 yılı sayaç bakım ücretinin 0,90 TL, 2019 yılı için ise bu değerin 0,97 TL olarak hesaplandığı, bu nedenle, sayaç bakım ve onarım bedelinin aylık 2,50 TL olarak belirlenmesine ilişkin kısmının da, tarife tespit esasları ile maliyet cetvellerinin mevzuatta yer alan maliyet unsurlarıyla örtüşmediği, artış oranının bir önceki yıla göre makul olmadığı, tüm bu nedenlerle de Samsun Büyükşehir Belediyesi SASKİ Genel Kurulu'nun ... tarihli ve ... sayılı kararının, mesken tipi aboneler için su tarifesine %25 oranında artış yapılması ile sayaç bakım ve onarım bedelinin aylık 2,50 TL olarak belirlenmesine yönelik kısmında hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin (Samsun Büyükşehir Belediyesi SASKİ Genel Kurulu'nun ... tarihli ve ... sayılı kararının, mesken tipi aboneler için su tarifesine %25 oranında artış yapılması ile sayaç bakım ve onarım bedelinin aylık 2,50 TL olarak belirlenmesine ilişkin kısmının) iptaline, karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlıkta, dava konusu kararın su tarifesine ilişkin kısmında; mevzuat hükümleri ile alınan bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde, davalı idarenin su satış tarifesinin yetkili organı olan SASKİ Genel Kurulu'nca belirlendiği, davalı idarece gerek ülkemizin dinamik nüfusu gerekse enflasyonist ortamı nedeniyle belli aralıklarla yeni tarifeler belirleme ihtiyacı duymasının doğal olduğu, ileriye dönük olarak uygulanacak tarifenin oluşturulmasında hangi kriterlerin esas alınacağının mevzuatta açıkça düzenlendiği, bunun, beklenen maliyet ve satış rakamları üzerinden yapılan bir hesaplamayla öngörüye dayalı olarak yapılacağının anlaşıldığı, maliyet unsurları içinde; yönetim ve işletme giderleri, amortismanları doğrudan gider yazılan (aktifleştirilmeyen) yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ve %10'dan aşağı olmamak üzere bir kar oranının yer aldığı, bunun ölçülebilir su satış miktarına oranlanmasıyla su satış fiyatının bulunacağı, ... tarihli ... sayılı Genel Kurul kararıyla mevzuattaki usule uygun bir maliyet analizi yapılmadan, enflasyonla mücadele kapsamında su satış tarifesindeki fiyatların 01/01/2019 tarihinden itibaren %15 oranında indirilmesine karar verildiği, bu kararla 3,74 TL/m³'den 3,18 TL/m³'e indirilen tutarın dava konusu kararla da 3,97'ye artırıldığı, 01/06/2019 tarihinden itibaren uygulanacak dava konusu tarife hazırlanırken, maliyet kalemlerindeki fiyat değişiklikleri gözetilerek tahmini bir bütçe oluşturulduğu, oluşturulan tahmini bütçenin maliyet cetvellerinin mevzuatta yer alan maliyet gider kalemleriyle uyuştuğu ve bütçenin bir önceki yıl gerçekleşen bütçeyle karşılaştırıldığında %8,7 artış gösterdiğinin görüldüğü, bu bütçe üzerine %10 kar eklenmek suretiyle bulunan maliyetin sisteme verilecek suya bölünmesi sonucu söz konusu satış tutarının bulunduğu, yönetmelik uyarınca maliyetin faturalandırılacak suya bölünmesi gerekmekteyse de bunun davacılar aleyhine sonuç doğuracağından işlemin iptali için bir sebep olarak değerlendirilmediği, maliyetlerin, bir önceki yıla göre ilgili yıl için açıklanan enflasyon oranının altında bir oran olan %8,7 oranında artacağı öngörüsünün makul ve kabul edilebilir bir artış olduğu, bu haliyle, usulüne uygun olarak oluşturulan tahmini maliyet cetveli üzerinden, %10 kar oranı ve su satış miktarı gözetilerek dava konusu tarifenin oluşturulması karşısında, su satış tarifesinin kabulüne dair dava konusu kararın mesken tipi abonelere ilişkin kısmında hukuka aykırılık görülmediği, dava konusu işlemin, belirlenen su tarifesinin TÜİK tarafından her ay açıklanacak olan TÜFE oranında artırılmasına dair kısmı ve dayandığı gerekçe usul ve hukuka uygun bulunmuş olup, kararın bu kısmının kaldırılmasını gerektirecek bir neden görülmediği, kararın sayaç bakım ve onarım bedelinin aylık 2,50 TL olarak belirlenmesine yönelik kısmı yönünden ise; Yönetmelikte, su sayaçlarından sayaç bakım ve onarım ücreti alınacağının, bu ücretin, sayaç satın alma bedellerinin yıllık amortismanı, periyodik sayaç değişimleri için yapılan harcamalar ile sayaç bakım ve onarım giderlerini kapsayacak şekilde tespit edileceği düzenlenmiş ise de, olayda, dava konusu tarife belirlenirken, davalı idarece ilgili yılda damga ömrünü doldurması nedeniyle değiştirilecek sayaç sayısının 169.605 olduğu, bunun 18.416 adetinin değiştirildiği, yıl içinde geriye kalan 151.189 adet sayacın değişiminin yapılacağı, bir sayaç maliyetinin 78,10 TL olduğu, toplam maliyetin (151.189X78,10) 11.807.860,90 TL olduğu, bir önceki yıl 4.370.162,00 TL maliyet için fatura başına 1,00 TL alındığı, maliyet artışı gözetildiğinde sayaç bakım ve onarım bedelinin 2,71 TL olması gerektiği, en az da 2,50 TL alınması gerektiği belirtilerek dava konusu kararla sayaç bakım ve onarım bedelinin 2,50 TL olarak belirlendiği, bu belirleme yapılırken satın alınan sayaçların ilgili yıla tekabül eden amortismanı ve bu sayaçların değişim masrafları gözetilerek sayaç değişiminin gerçek maliyetinin araştırılması gerekirken değiştirilecek sayaç adeti üzerinden bir hesaplama yapıldığı, ilgili yılda 169.605 adet sayaç değişimi yapılacağı öngörülmesine karşın, önceki yıllardaki sayaç değişim sayıları gözetildiğinde bu sayının aşırı bir artış içerdiği, kaldı ki ara karar üzerine sunulan cevabi yazıda da anılan yılda 49.614 adet sayaç değişiminin yapıldığının ve sayaç bedelinin 73,69 TL/adet olduğunun bildirildiği, bu haliyle, sayaç değişimleri ve bakımları için ilgili yılda yapılacak gider Yönetmelikte belirtilen şekilde hesaplanıp gerçeğe en yakın şekilde bulunduktan sonra, bu tutarın abone ve fatura sayısına oranlanması suretiyle belirlenmesi gerekirken, Yönetmeliğe uygun olarak belirlenmeyen sayaç bakım ve onarım bedelinde hukuka uyarlık görülmediği gerekçeleriyle, istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile ... İdare Mahkemesi'nin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının su tarifesine ilişkin kısmının kaldırılmasına, bu kısım yönünden davanın reddine, su tarifelerinin her ay TÜİK tarafından açıklanan TÜFE oranında artırılmasına ilişkin kısmı yönünden istinaf başvurusunun reddine, sayaç bakım ve onarım bedeline ilişkin kısmı yönünden yapılan istinaf başvurusunun ise yukarıda belirtilen gerekçeyle reddine, karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
1- Davacı tarafından; davanın kısmen reddine ilişkin su tarifesine ilişkin kısmında fahiş oranda zam yapıldığı gerekçesiyle kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
2- Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin su tarifelerinin her ay TÜİK tarafından açıklanan TÜFE oranında artırılmasına ilişkin kısmı yönünden, TÜFE uygulamasının güncel olarak 30 Büyükşehir Belediyesinde uygulandığından iptali halinde adalet duygusu zedeleneceği öne sürülerek bu kısmının düzeltilerek onanması gerektiği, sayaç bakım ve onarım ücreti yönünden ise maliyet tablolarının incelenmesinden tahakkuk ile maliyetin birbiri ile neredeyse birebir örtüştüğü ortaya konulduğundan bu hususa dikkat edilmeksizin verilen kararın bu kısmının da bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
1- Davalı idare tarafından, haksız ve mesnetsiz olduğu belirtilerek davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
2- Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz istemlerinin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 15/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.