Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2024/3715 E.,  2025/10586 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/3715
Karar No : 2025/10586

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- ...... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...

2-... Birliği Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

3- ... Odası Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ...gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Serbest Muhasebeci Mali Müşavir olan davacı tarafından, hakkında yapılan disiplin soruşturma neticesinde müşterisi R.Ş.ünvanlı firmanın 2015, 2016 ve 2017 yıllarına ilişkin geçirdiği denetimlere göre hizmet verirken gereken özen ve dikkati göstermediğinden bahisle Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Disiplin Yönetmeliğinin 9/a. maddesinde yer verilen '' Beş yıllık dönem içinde iki defa mesleki faaliyetten alıkoyma cezası ile cezalandırılmasından sonra bu cezayı gerektiren eylemin yeniden işlenmesi'' hükmü gereğince meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Disiplin Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile mesleki faaliyetten alıkoyularak E-şifresinin kapatılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı kararın iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu uyarınca Oda Disiplin Kurulu kararlarına karşı 60 gün içesinde doğrudan dava açabilme olanağı bulunduğu gibi ihtiyari olarak bir başka deyişle herhangi bir zorunluluk bulunmaksızın TMMOB Birlik Disiplin Kuruluna itirazen başvurulabileceği, Kurula yapılan başvurunun dava açma süresini durdurduğu, Kurulca verilen cevabın olumsuz olması veya Kurulca 60 gün içerisinde cevap verilmemesi üzerine kalan süre içerisinde cezaya karşı dava açılabileceğinin açık olduğu, olayda; anılan mevzuat hükümleri uyarınca, davacı tarafından; İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası'nın ... tarih ve ... sayılı kararıyla Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Disiplin Yönetmeliğinin "9/a maddesi" uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin kararın 01/06/2022 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine 60 gün içerisinde doğrudan veya 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesinde (Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği Disiplin Kuruluna itiraz etmediği göz önüne alınması suretiyle) öngörülen süreç işletildikten sonra süresi içerisinde dava açılması gerekirken bu süreler geçirildikten çok sonra 05/04/2023 tarihinde açılan davanın süresinde olmadığı sonuç ve kanaatine varıldığından esasının incelenme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, öncelikle usule ilişkin olarak mahkeme kararında belirtilen durumun aksine İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasının ...tarih ve ...-... sayılı kararının kendisine hiç tebliğ edilmediği, bu kararın kesinleşmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı kesinleşme kararının 06/02/2023 tarihinde tebliğ olması üzerine dava konusu işlemden haberdar olduğu bu sebeple de 05/04/2023 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu, esasa ilişkin olarak dava konusu işleme esas teşkil eden vergi müfettişi tarafından düzenlenen... tarih ve ... sayılı SMMM sorumluluk raporunda somut veri bulunmadığı ve illiyet bağının kurulamadığı, netice olarak 213 sayılı VUK'nun Mükerrer 227. maddesi ve bu madde bağlamındaki yetkiyi kullanarak 4 sıra numaralı Tebliğ hükümlerine aykırı hareket ettiğinden bahsedilemeyeceğinden hakkında tesis edilen işlemlerin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : 1-Davalı Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği Başkanlığı tarafından, usule ilişkin olarak öncelikle davanın süresinde açılmadığı, esasa ilişkin olarak dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
2-Davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından, davacı hakkında verilen disiplin cezasına itiraz etmemesi üzerine kesinleştiği ve süresinde de dava açılmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
3-Davalı İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Başkanlığı tarafından, davacı hakkında verilen disiplin cezasını bizzat kendi el yazısıyla tebliğ aldığı, süresinde itiraz etmemesi üzerine kesinleştiği ve süresinde de dava açılmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İİNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı hakkında Anadolu Küçük ve Orta Ölçekli Mükellefler Grup Başkalığının ... tarih ve ... sayılı SMMM Sorumluluk Raporunda belirtilen VUK Mükerrer 227. maddesi ve 4 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırı hareket ederek üçüncü şahısları yanıltacak şekilde gerçeğe aykırı belge düzenlemek ve onaylamak suretiyle 3568 sayılı Kanunun Çalışma Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmeliğine aykırı hareket etmek iddiası ile ilgili olarak İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Yönetim Kurulunun ...... tarih ve ... sayılı kararı ile disiplin kovuşturması başlatılmasına karar verildiği, yapılan disiplin soruşturması sonucunda, 3568 sayılı Yönetmeliğin 6/n. maddesinde düzenlenen, ''Meslek mensuplarınca, kasıt olmaksızın gerekli özen ve titizlik yeterince gösterilmeden; yasal düzenlemelere ve ilan olunmuş norm ve standartlara aykırı olarak beyanname ve bildirimlerin imzalanması, denetlenmesi ve tasdik edilmesi'' hükmü gereğince ''kınama'' cezası ile cezalandırılması gerekirken, dosya muhteviyatında görüldüğü üzere üç yıllık dönem de birden fazla kınama cezası aldığından, aynı Yönetmeliğin 7/a. maddesi gereğince '' Geçici Mesleki Faaliyetten Alıkoyma'' cezası ile cezalandırılmasına, netice olarak müşterisi R.Ş. ünvanlı firmanın 2015, 2016 ve 2017 yıllarına ilişkin geçirdiği denetimlere göre hizmet verirken gereken özen ve dikkati göstermediğinden bahisle Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Disiplin Yönetmeliğinin 9/a. maddesinde yer verilen '' Beş yıllık dönem içinde iki defa mesleki faaliyetten alıkoyma cezası ile cezalandırılmasından sonra bu cezayı gerektiren eylemin yeniden işlenmesi'' hükmü gereğince İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Disiplin Kurulu'nun ... tarih ve... sayılı kararı ile ''meslekten çıkarma'' cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Bu kararı ... tarih ve ... sayılı üst yazı ile 30 gün içerisinde TÜRMOB Disiplin Kuruluna itiraz hakkı bulunduğu içeriğiyle birlikte 01/06/2022 tarihinde tebliğ almış olup tanınan sürede itiraz edilmemesi üzerine 12/05/2022 tarihinde bu karar kesinleşmiştir.
Davacı tarafından, İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Disiplin Kuruluna hitaben 06/02/2023 tarihinde verilen dilekçede adına gönderilecek evrakların dilekçe içerisinde T.C. kimlik numarasına yer verdiği S.B.'isimli kişiye tebliğ edilmesinin talep edilmesi üzerine, hakkında İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Disiplin Kurulu'nun ... tarih ve... sayılı kararı ile tesis edilen ''meslekten çıkarma'' cezasının 30 gün içerisinde itiraz edilmediğinden 02/07/2022 tarihinde kesinleştiğini ve 60 gün içerisinde cezanın iptali istemiyle idari yargıda dava açılabileceğini belirten, ... tarih ve ... sayılı üst yazı davacının belirttiği S.B.isimli kişiye 06/02/2023 tarihinde elden tebliğ edilmesine müteakiben ... tarih ve ... sayılı ''Disiplin cezası uygulanması hakkında'' konulu üst yazı ile E-Şifresinin kapatılmasına karar verilmesi üzerine hakkında tesis edilen meslekten çıkarma cezası ile mesleki faaliyetten alıkoyularak E-şifresinin kapatılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle 05/04/2023 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın "Temel hak ve hürriyetlerin korunması" başlıklı 40. maddesine, 03/10/2001 tarih ve 4709 sayılı Kanun'un 16. maddesiyle eklenen ikinci fıkrada ise, "Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır." hükmü yer almıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesininde; dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde idare mahkemelerinde altmış gün olduğu belirtilmiştir. Aynı Kanun'un 2. maddesinin (a) bendinde, iptal davaları idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlandıktan sonra, ilk inceleme konularının düzenlendiği 14. maddenin 3/c bendinde de, dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1/b bendinde ise, bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.
3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu'nun "Oda Disiplin Kurulunun görevleri" başlıklı 26. maddesinde; "Disiplin Kurulunun görevleri, Oda Yönetim Kurulunun disiplin soruşturması açılması kararı üzerine üyeler hakkında disiplin soruşturması yaparak disiplinle ilgili kararları ve cezaları vermek ve Kanunla verilen diğer yetkileri kullanmaktır.", "Birlik disiplin kurulu" başlıklı 38. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrasında; "Birlik Disiplin Kurulu, Oda Disiplin kurullarının kararlarına karşı yapılacak itirazları incelemek ve bu konularda gerekli kararları vermekle görevlidir.", "Birlik Disiplin Kurulunun itirazların reddine ait kararları Maliye Bakanlığının tasdiki ile kesinleşir." "Disiplin cezaları" başlıklı 48. maddesinde; “…. e) Meslekten çıkarma; meslek mensubunun ruhsatnamesinin geri alınarak bir daha bu mesleği icra etmesine izin verilmemesidir. Mesleki kurallara, mesleğin vakar ve onuruna aykırı fiil ve harekette bulunanlarla, görevin gerektirdiği güveni sarsıcı harekette bulunan meslek mensupları hakkında, ilk defasında uyarma, tekrarında ise kınama cezası uygulanır. … Disiplin cezaları kesinleşme tarihinden itibaren uygulanır.", "Yönetmelikler" başlıklı 50. maddesinin (k) bendinde; "Disiplin kovuşturması yapılması konusunda karar verecek merci, disiplin cezalarını vermeye yetkili merciler, disiplin cezalarına karşı yapılacak itirazın usul ve şartları ve disiplinle ilgili diğer hususlar"ın yönetmelikle düzenleneceği" hükmüne yer verilmiştir.
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Disiplin Yönetmeliği'nin "Kararların Kesinleşmesi" başlıklı 29. maddesinde; "Birlik Disiplin Kuruluna otuz gün içinde itiraz edilmeyen ilgili Oda Disiplin Kurulu kararları, itiraz süresinin geçirilmesi ile kendiliğinden kesinleşir ve gereği ilgili Oda tarafından derhâl yerine getirilir. Süresinde itiraz edilen dosyalarda ise, Birlik Disiplin Kurulunun verdiği kararlar kesindir. Ancak, Birlik Disiplin Kurulunun itirazların reddine ait kararları, Maliye Bakanlığının onayı ile kesinleşir. İlgililer bu kararlara karşı, kararların iş veya ikametgâh adreslerine bildirim tarihinden itibaren idarî yargıya başvurabilirler." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yargılama hukukunda, uyuşmazlığı çözmekle görevli ve yetkili yargı yerinin, kararını oluştururken davacının istemini hiç bir tereddüte yer bırakmayacak şekilde açık ve net olarak ortaya koyması ve istem ile bağlı kalması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından dava dilekçesinin konu kısmında; ''TÜRMOB Disiplin Kurulunun... tarih ve ... sayılı kararı ile meslekten çıkarma kararı verilerek mesleki faaliyetten alıkoyularak ... tarih ve ... sayılı karar ile meslek mensubunun E-Şifresi kapatılmıştır kararının iptali isteminden ibarettir.'' şeklinde, ''Sonuç ve İstem'' kısmında ise herhangi bir işlemin tarih ve sayı numarası belirtilmeksizin ''meslekten çıkarma'' cezasının iptalini talep edildiği görülmektedir.
.... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı davanın süre aşımı yönünden reddine ilişkin verilen kararında sadece davacı hakkında tesis edilen... tarih ve... sayılı meslekten çıkarma cezası işlemi incelenmiş olup, yukarıda yer verilen... tarih ve ... sayılı davacının E-Şifresinin kapatılmasına yönelik işlem hakkında herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmaksızın eksik incelemeye dayalı olarak eksik hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.
Ayrıca davacı tarafından dava dilekçesinin konu kısmında ...tarih ve... sayılı işlem belirtilmiş ise de dilekçenin sonuç ve istem kısmında tarih ve sayı belirtilmeksizin sadece meslekten çıkarma cezasının iptalinin talep edilmesi sebebiyle iptali talep edilen işlem hususunda çelişkinin meydana geldiği zira anılan meslekten çıkarma cezası işleminin 02/07/2022 tarihinde kesinleştiği ve 60 gün içerisinde cezanın iptali istemiyle idari yargıda dava açılabileceğini belirten, ... tarih ve ... sayılı üst yazı davacının belirttiği S.B.isimli kişiye 06/02/2023 tarihinde elden tebliğ edilmesi üzerine dava açıldığı bu sebeple anılan kesinleşme işleminin de mahiyeti itibarıyla meslekten çıkarma işlemi olduğu ancak mahkeme tarafından bu işleme yönelik inceleme ve değerlendirme yapılmadığı görüldüğünden, bu hususunda gerekirse dilekçe ret kararı verilmesi suretiyle iptali talep edilen işlem açısından hiç bir tereddüte mahal bırakmayacak şekilde açıkça ortaya konulması suretiyle yeniden bir inceleme ve değerlendirme yapılması gerektiği açıktır.
Diğer yandan, İdare Mahkemesince İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası'nın ... tarih ve ...sayılı kararıyla davacı hakkında tesis edilen meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin kararın 01/06/2022 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine 60 gün içerisinde dava açılmadığından bahisle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiş ise de; anılan kararın tanınan sürede itiraz edilmemesi üzerine 12/05/2022 tarihinde kesinleşmesinin devamında, davacı tarafından İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Disiplin Kuruluna hitaben 06/02/2023 tarihinde verilen dilekçede adına gönderilecek evrakların dilekçe içerisinde T.C. kimlik numarasına yer verdiği S.B.'isimli kişiye tebliğ edilmesinin talep edilmesi üzerine, hakkında İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası Disiplin Kurulu'nun... tarih ve ... sayılı kararı ile tesis edilen ''meslekten çıkarma'' cezasının 30 gün içerisinde itiraz edilmediğinden 02/07/2022 tarihinde kesinleştiğini ve 60 gün içerisinde cezanın iptali istemiyle idari yargıda dava açılabileceğini belirten,... tarih ve ... sayılı üst yazının davacının belirttiği S.B.isimli kişiye 06/02/2023 tarihinde elden tebliğ edilmesi neticesinde davalı idare tarafından dava açılmasının da belirtildiği mahiyeti itibarıyla meslekten çıkarma cezasının kesinleştiğine yönelik bu yazının tebliğinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içerisinde 05/04/2023 tarihinde açılan davanın da süresinde olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda; öncelikle davacının hangi işlemlerin iptalinin talep edildiğine yönelik yukarıda yer verilen hususlar açısından bir değerlendirme yapıldıktan sonra gerekirse dilekçe ret kararı da verilmek suretiyle çelişkinin giderilmesi neticesinde, süresinde açılan davanın esası incelenerek bir değerlendirme yapıldıktan sonra karar verilmesi gerekirken eksik inceleme neticesinde verilen süre aşımı nedeniyle davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine yönelik temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 30/12/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.