Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2023/437 E.,  2024/4857 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/437
Karar No : 2024/4857

TEMYİZ EDENLER: 1- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Dijital Medya Ticaret A.Ş.
VEKİLLERİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Medya İletişim A.Ş.
VEKİLİ : Av....

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, ''İETT otobüs hatlarındaki 5.000 adet otobüs durağının modernize edilmesi ve içindeki reklam alanlarının 20 yıl süreyle intifa hakkının verilmesi işine'' ilişkin olarak 2886 sayılı Kanun'un 36. maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile 18.04.2018 tarihinde yapılan ihale kapsamında İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Belediye iştiraki olan ... Dijital Medya Ticaret Anonim Şirketi arasında imzalanan ... tarih ve ... sayılı işletme sözleşmesinin, karşılıklı olarak sona erdirilmesi istemiyle ... Dijital Medya Ticaret Anonim Şirketi tarafından 27.07.2021 tarihinde yapılan başvurunun kabul edilerek sözleşmenin feshedilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı Başkanlık Olur'u işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlem ve işlemin tesisi öncesi ana yüklenici olan ... Medya Ticaret Anonim Şirketi tarafından sözleşmenin feshi için verilen başvuru dilekçesinde, sözleşmenin sona erdirilmesine dayanak olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü'nce yayınlanan 15.12.2020 tarih ve 2020/27 sayılı Genelgenin (ç) bendinin gösterildiği, gerek 7244 sayılı Kanun'la gerekse davalı idare tarafından işlemin dayanağı olarak gösterilen 2020/27 sayılı Genelgeyle, koronavirüs salgınının ekonomik ve sosyal hayata etkilerinin azaltılmasının, pandemi sürecinde vatandaşların mağduriyetinin mümkün olduğunca giderilmesinin ve bu kapsamda idarelerin taşınmazlarına ilişkin bir takım tedbirler alarak bu taşınmazlardan faydalananların mağdur olmamalarının amaçlandığı ve düzenlemeden faydalanabilmek için bir takım şartlar getirildiği, uyuşmalık konusu işlemde ise alt yüklenici
olan ... Medya İletişim Anonim Şirketi ile ana yüklenici (ihale alıcısı) olan ... Medya Ticaret Anonim Şirketi arasında imzalanan, daha sonra tadil edilerek devam ettirilen ve davalı idare tarafından da öncesinde (sözleşme sürecinde meydana gelecek her türlü mali, hukuki ve cezası sorumluluk ... Dijital Medya Anonim Şirketi'nde olması kaydıyla) muvafakat verilmiş olan ''ihale konusu işin alt yükleniciye işlettirilmesine ilişkin'' bir sözleşmenin olduğu, her ne kadar ... Medya Ticaret Anonim Şirketi tarafından anılan sözleşmenin tek taraflı olarak feshedildiğine dair anılan şirkete ihtarname gönderilmiş ise de, ... Medya İletişim Anonim Şirketi'nin işi devam ettirme hususunda iradesini açıkça ortaya koyduğu ve bu ihtarnameye karşı kiracılık sıfatının tespiti istemiyle adli yargıda ayrıca dava açıldığı, bu kapsamda ... Medya İletişim Anonim Şirketi tarafından Covid-19 tedbirleri kapsamında yayımlanan Genelgeden faydalanmak istedikleri yönünde bir irade ortaya koyulmadığı gibi, ... Dijital Medya Anonim Şirketi'ne ihaleyi yürütmek hususunda herhangi bir çekincede de bulunulmadığı, öte yandan, davalı idarece söz konusu işin alt yükleniciye verilmesi hususunda muvafakat verilirken sözleşme sürecinde meydana gelecek her türlü mali, hukuki ve cezası sorumluluk ... Dijital Medya Anonim Şirketi'nde olması kaydıyla muvakat verildiği, bununla birlikte söz konusu Genelge'nin ilgili (ç) maddesinde ''zorlayıcı sebeple ortaya çıkan durumun müşteriden/yükümlüden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması'' gerektiğinin belirtildiği, tüm bu hususlarla birlikte dava konusu işleme dayanak olarak gösterilen Genelgenin koronavirüs salgınının ekonomik ve sosyal hayata etkilerinin azaltılmasını ve pandemi sürecinde vatandaşların mağduriyetinin mümkün olduğunca giderilmesini amaçladığı da dikkate alındığında, alt yüklenici olan ve dolayısıyla sözleşme konusu işin tarafı olan ... Medya İletişim Anonim Şirketi'nin pandemi sürecinden dolayı sözleşme yükümlülüklerini yerine getiremediği belirtilerek anılan Genelge kapsamında sözleşmenin sona erdirilmesi yönünde bir talebi olmaksızın, asıl yüklenici ... Dijital Medya Anonim Şirketi tarafından, anılan şirketin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmediği ileri sürülerek bahse konu Genelge kapsamında asıl ihale sözleşmesinin sona erdirilmesinin talep edilemeyeceği anlaşıldığından, 7244 sayılı Kanun'a ve sebep unsuru olarak gösterilen Genelge'ye dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan; taraflarca intifa hakkı sözleşmesinde belirlenen fesih şartlarının gerçekleşmesi halinde, sözleşme hükümleri uyarınca genel hükümler kapsamında anılan sözleşmenin feshedilebileceğinin de açık olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı İdarenin İddiaları: Usule ilişkin olarak, iptali istenen işlemin idarenin özel hukuk sözleşmesine dayanan bir tasarrufu ile ilgili olduğundan adli yargının görev alanı içerisine girdiği, davaya konu Başkanlık Olur'unun icrai niteliği haiz olmadığı, öte yandan subjektif ehliyet koşulunun işbu dava açısından gerçekleşmediği, esasa ilişkin olarak; İETT otobüs hatlarındaki 5000 adet otobüs durağının modernize edilmesi ve içindeki reklam alanlarının 20 yıl süreyle intifa hakkının verilmesi işinin yüklenici ... Dijital Medya Ticaret A.Ş.'ye ihale edildiği ve bu kapsamda İBB ile sözleşme akdedildiği, sözleşmeden doğan mali, hukuki ve cezai sorumluluk ... Dijital Medya Ticaret A.Ş.'ye ait olduğundan Covid-19 tedbirleri kapsamında hazırlanan genelge ile tanınan fesih imkanından yararlanma hak ve yetkisine de ana yüklenici şirket olan ... Dijital Medya Ticaret A.Ş.'nin sahip olduğu, davacı şirketin ihale sözleşmesinin tarafı olmadığı, davacı şirket ile ana yüklenici şirket arasında imzalanan sözleşmenin ise ihale sözleşmesi veya ihale sözleşmesinin devri niteliğinde olmayıp sadece kullanım hakkı sağladığı, yerel mahkemenin alt yüklenici şirketin genelgeden faydalanmak istediğine yönelik irade ortaya koymadığından bahisle fesih işleminin hukuka aykırı olduğu yönündeki iptal gerekçesinin hukuki temelden yoksun olduğu, ... Dijital Medya Ticaret A.Ş.'nin mezkur genelgeden yararlanarak sözleşmeyi İBB ile karşılıklı feshetmesi nedeniyle davacı şirketin zarara uğradığı iddiası mevcut ise bu hususun davacı ile ana yüklenici firma arasında kalan iç ilişkiye dair hukuki bir ihtilaf niteliğinde olduğu belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

Davalı Yanında Müdahilin İddiaları: Usule ilişkin olarak, iptali istenen işlemin idarenin özel hukuk sözleşmesine dayanan bir tasarrufu ile ilgili olduğundan adli yargının görev alanı içerisine girdiği, davaya konu Başkanlık Olur'unun icrai niteliği haiz olmadığı; esasa ilişkin olarak, davacının olayda kiracı sıfatını haiz olduğu, ihale kapsamında yapılan sözleşmeyi devralmadığı, dolayısıyla bahsi geçen sözleşmenin tarafları İBB ve ... Dijital Medya Ticaret A.Ş. olduğundan davacı şirketin genelge kapsamında talepte bulunabilmesinin mümkün olmadığı belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, müdahil şirketin görev itirazının haksız olduğu, Başkanlık Olurunun icrai nitelikte olduğu, davalı İBB ile İştiraki arasında yapılan sözleşme ve sözleşme konusu hakların davacı şirkete devredildiği, dolayısıyla sözleşmenin tarafı haline gelen davacı şirketin ancak bu yönde talebinin bulunması halinde Genelgeye dayanarak fesih işleminin tesis edilebileceği belirtilerek usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ : Davaya konu fesih işleminin dayanağı olan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü'nce yayınlanan 15.12.2020 tarih ve 2020/27 sayılı Genelgede, koronavirüs salgını kaynaklı zorlayıcı sebepler gerekçesiyle yerel yönetimler ve bağlı kuruluşları ile bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri ve bunların sermayesinin yarısından fazlasına doğrudan doğruya ya da dolaylı olarak birlikte veya ayrı ayrı sahip oldukları şirketlerin mülkiyetinde veya tasarrufunda olan taşınmazlarına ilişkin olarak irtifak hakkı, kiralama ve benzeri kullanımdan kaynaklanan ve ilgili mevzuatınca ödenmesi gereken bedellerin veya tutarların; "a" bendinde, indirime tabi tutulması veya ertelenmesi; "b" bendinde, faaliyetleri durdurulan veya faaliyette bulunamayan işletmelerden faaliyette bulunmadığı döneme ilişkin olarak sözü edilen bedellerin tahsil edilmemesi, bu süreler kadar sözleşme süresinin uzatılması; "c" bendinde yine peşin ödeme yapılan işyerlerinde bu sürece isabet eden dönemler için gerekli indirim, erteleme ve süre uzatımının yapılabilmesi, "ç" bendinde ise, zorlayıcı sebeple ortaya çıkan durumun müşteriden kaynaklı bir kusurdan ileri gelmemiş olması, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, müşterinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması hususlarının idarece yapılacak değerlendirme sonucunda tespit edilmesi halinde sözleşmenin karşılıklı feshine imkan tanındığı görülmektedir. Davacı şirket ile ana yüklenici şirket arasında yapılan sözleşme tadiline ilişkin onay talebine cevaben davalı idarece yazılan ... tarih ve ... sayılı yazıda, her türlü hukuki, mali ve cezai sorumluluğun ana yüklenici şirkette kalması kaydı ile tadil işlemine muvafakat verildiği görülmekle birlikte taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine bakıldığında da ihale sözleşmesinin devrine yönelik herhangi bir ifadeye yer verilmediği anlaşılmaktadır. Bu itibarla davacının iddiasının aksine ana yüklenici şirket ile yapılan sözleşme devir niteliğinde olmayıp otobüs duraklarının içindeki reklam alanlarının 09.05.2029 tarihine kadar kullanım hakkının verilmesi amacıyla imzalanmış bulunmaktadır. Bu açıdan Genelgedeki hükümlerden yararlanma hakkı ana yüklenici şirkete ait ise de mezkur Genelgenin düzenlenme alanının taşınmazlara ilişkin olduğu açıkça belirtildiğinden ve ihale konusu iş otobüs duraklarının kurulması, modernize edilmesi ve reklam alanlarının kullanım hakkının verilmesi olduğundan taşınmaz kapsamında bulunmayan ihale konusu iş için söz konusu düzenlemenin (ç) bendine dayanılarak sözleşmenin feshi istenemeyeceğinden temyize konu kararın belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 26/09/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.