Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2023/3575 E.,  2025/10363 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/3575
Karar No : 2025/10363

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR: 1- (DAVALILAR) 1- ... Valiliği ...Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Mühendislik ve İnşaat A.Ş.
VEKİLİ : Av....

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, İzmir ili, Seferihisar ilçesi, ... mahallesinde belirlenen koordinatlarda 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu'nun 6. maddesi uyarınca verilen ... tarih ve ... sayılı İzmir İl Özel İdaresi tarafından düzenlenen işletme ruhsatının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; işletme ruhsat koordinatlarının bir kısmının Tahtalı Barajı Uzun Mesafeli Koruma alanında kaldığı, üretilecek jeotermal akışkanlar yoluyla kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran bir etkinlik olduğundan Tahtalı Barajı Uzun Mesafeli Koruma Alanında havayı, yüzey suyunu, yeraltı suyunu, toprağı ve dolayısıyla su havzalarını kirletme potansiyeli içerdiğine yönelik bilirkişi raporundaki tespitler dikkate alındığında dava konusu işletme ruhsatının hukuka uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı İzmir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı tarafından; davanın yasal süresi içinde açılmadığı, davanın süreaşımı yönünden reddi gerektiği, jeotermal kaynak arama ve işletme ruhsatı düzenlenebilecek alanların MTA tarafından belirlendiği ve sonrasında belirtilen koordinatlar için ruhsatlar düzenlendiği, değişiklik yapma hususunda yetkileri bulunmadığı, bilirkişi raporunun hatalı, eksik ve bilimsel olarak hükme esas olmayacak nitelikteki kısımlarına ve hukuki değerlendirmelere dayalı olarak kurulan mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından; 5886 sayılı Kanun kapsamında ruhsatlandırma ve denetime yönelik görev, yetki ve sorumluluğun Büyükşehirlerde Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı, diğer illerde ise İl Özel İdarelerinde olduğu, davanın anılan idarelerin husumetiyle çözülmesi gerektiği, dava süreci aşamasında dava konusu ruhsatın sahibi şirketin talebi üzerine dava konusu işletme ruhsatının, Tahtalı Barajı Uzun Mesafeli Koruma Alanı ile çakışmalı olan kısmının İzmir Valiliği tarafından ruhsattan taksir edildiği, bu nedenle de karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı yanında müdahil tarafından; davanın süresinde açılmadığı, davacının dava konusu işletme ruhsatından bilgisi olduğu ve ruhsat sahasında yürütülen ve yürütülmesi planlanan faaliyetlerden çok önceden haberdar olduğu, bu nedenle davanın süre aşımından reddi gerektiği, bilirkişi raporunun teknik ve bilimsel gerçeklikten uzak, bir çok hata ve çelişki barındırdığı, bu nedenle mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davacı tarafından istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, İzmir ili, Seferihisar ilçesi, ... mahallesinde belirlenen koordinatlarda 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu'nun 6. maddesi uyarınca verilen ... tarih ve ... sayılı İzmir İl Özel İdaresi tarafından düzenlenen işletme ruhsatının iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesinde; " Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür. Bu süreler; a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,...tarihi izleyen günden başlar." düzenlemesi, 11. maddesinde; "İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. Altmış gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." düzenlemesi, 12. maddesinde de ;"İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler. Bu halde de ilgililerin 11 nci madde uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır. " düzenlemesi bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İlk inceleme üzerine verilecek karar' başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, süre aşımı yönünden yapılan incelemede Kanuna aykırılık görülürse davanın reddine karar verileceği hususları hüküm altına alınmıştır. İlk incelemeye ilişkin hususların yargılamanın her aşamasında göz önünde tutulması ve buna göre karar verilmesi kanuni bir zorunluluktur.
İdari davalarda dava açma süresinin başlangıç tarihi idari işlemin tebliğ, yayın veya ilan tarihidir. Ancak, yasada öngörülen bu durumların söz konusu olmadığı hallerde, davacının dava konusu işlemi öğrenme tarihinin iyiniyet kuralları çerçevesinde, olayın özelliği ve niteliği gözönünde tutulmak suretiyle yargı organınca belirleneceği kuşkusuzdur. Başka bir anlatımla, yazılı bildirimle ilgililerin idari davaya konu edecekleri işlemden haberdar olmaları amaçlanmış olduğundan, yazılı bildirimin bulunmadığı hallerde dava açma süresinin, ilgililerin işlemden haberdar oldukları tarihten itibaren hesaplanması gerekmektedir. Dava dosyasının incelenmesinden; İzmir, Seferihisar İlçesi, ... Mahallesinde belirlenen koordinatlarda 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca ... Jeotermal Maden Elektrik Üretim Mühendislik ve İnşaat A.Ş'ye ... ruhsat numarası ile jeotermal kaynak arama ruhsatının ve 6. maddesi uyarınca ... tarih ve ... sayılı İzmir İl Özel İdaresi tarafından düzenlenen işletme ruhsatının düzenlendiği, davacı tarafından... tarih ve ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı İklim Değişikliği ve Çevre Koruma Kontrol Dairesi Başkanlığı tarafından İzmir, Cumaovası (Menderes) ve Seferihisar İlçeleri, ... ve ... Mahalleleri'nde ... Petrol Jeotermal Maden Elektrik Üretim Mühendislik Ve İnşaat A.Ş tarafından yapılması planlanan ''37,5 MWe Jeotermal Enerji Santrali ve Yardımcı Kaynak(GES+RES) Tesisleri'' projesi hakkında ÇED sürecinin başlatılması ve kurum görüşünün istenilmesi üzerine, 2107 sayılı İzmir İl Özel İdaresi tarafından düzenlenen işletme ruhsatının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dosyada yer alan bilgi ve belgeler incelendiğinde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü'nün... tarih ve ... sayılı dağıtımlı yazısında İzmir ili, Cumaovası (Menderes) ve Seferihisar İlçeleri, ... ve ... Mahalleleri'nde ... Petrol Jeotermal Maden Elektrik Üretim Mühendislik ve İnşaat A.Ş tarafından yapılması planlanan ''37,5 MWe Jeotermal Enerji Santrali ve Yardımcı Kaynak (GES+RES) Tesisleri'' projesi hakkında ÇED sürecinin başlatılması ve kurum görüşünün istenilmesi üzerine, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazılarıyla söz konusu projeye ilişkin birim görüşünü almak amacıyla davacı İZSU Genel Müdürlüğüne gönderildiği, davacı İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı dağıtımlı yazısında, "Yapılan incelemede; ... ruhsat alanının büyük bir kısmının Tahtalı Barajı Uzun Mesafeli Koruma Alanında ve Tahtalı Barajı Uzun Mesafeli Dere Mutlak Koruma Alanında, kısmen de havza dışında olduğu, ... ruhsat alanının kısmen Tahtalı Barajı Uzun Mesafeli Koruma Alanında olduğu ve büyük bir kısmının havza dışında kaldığı anlaşılmıştır." şeklinde belirtilmiştir. Yine ... tarih ve ... sayılı yazısında, ... ruhsat alanının büyük bir kısmının Tahtalı Barajı Uzun Mesafeli Koruma Alanında ve Tahtalı Barajı Uzun Mesafeli Dere Mutlak Koruma Alanında, kısmen de havza dışında olduğu, 2107 ruhsat numaralı işletme ruhsatı alanlarının bir kısmının Tahtalı Barajı Havzasında kalmakla birlikte Jeotermal Enerji santralleri ile GES ve RES faaliyeti gösterilecek alanların Tahtalı Baraj Havzası dışında kaldığının belirtildiği görülmüş olup, davacının İzmir ili, Seferihisar ilçesi, Orhanlı mahallesinde belirlenen koordinatlarda 5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu'nun 6. maddesi uyarınca verilen ... tarih ve ... sayılı İzmir İl Özel İdaresi tarafından düzenlenen işletme ruhsatından ve ruhsat sahasından davacının en geç 06/04/2021 tarihinde haberdar olduğu, dolayısıyla dava konusu işleme karşı bu tarihten itibaren 60 (altmış) gün içinde ve son gün olan 05/06/2021 tarihi hafta sonuna geldiği için 07/06/2021 tarihine kadar dava açması gerekirken, bu tarihten çok sonra 25/08/2021 tarihinde açılan davanın, süresinde olmadığı anlaşıldığından, davanın süre aşımı yönünden reddi gerekirken işin esasına geçilerek verilen kararda hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz istemlerinin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 26/12/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :
(X)-Dava konusu olayda süre aşımı bulunmadığı, işin esasının incelenmesi gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.