Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2023/336 E.,  2023/3489 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/336
Karar No : 2023/3489

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Enerji ve Madencilik San. ve Tic. A. Ş.
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : …Valiliği
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:… K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Niğde ili Merkez ilçesi … Kasabasında bulunan mera arazisinden, maden numunesi almak amacıyla sondaj vurmak, iş makinesiyle sondaj yerlerine yol açarak mera vasfını bozmak suretiyle işgal edildiği gerekçesiyle 3091 sayılı Kanun uyarınca tecavüzün menine ilişkin Niğde Valiliği İl İdare Kurulu Müdürlüğü'nün … tarihli ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Mera Kanunu'nun 21. maddesi gereğince, bu Kanuna göre tahsis yapılmış olan köy veya belediyelerde, mera, yaylak ve kışlak alanları ile ilgili iddiaların, ilgili tapu sicil müdürlüğünde tutulan özel sicillerin tanziminden sonra, ancak bu sicildeki kayda dayanılarak ispat edilebileceği, oysa Niğde Kadastro Müdürlüğü'nün … tarihli ve … sayılı yazısında, ruhsat sahası alanın tapulama harici taşlık alan olduğunun belirtildiği, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün Niğde Valiliği'ne hitaben yazılmış iki ayrı yazısında da söz konusu alanda işlem yapılırken işletme ruhsatı alındığı dönemki tapu kayıtlarının esas alınması gerektiğinin ve ruhsat alanı dahilinde arama faaliyetlerine mera tahsis amacı değiştirilmeden izin verilmesi hususunda bir sakınca bulunmadığının belirtildiği, davacı şirketin ruhsata dayalı olarak yaptığı ve ruhsata aykırı olarak yapıldığına dair dava dosyasında herhangi bir bilgi-belge de bulunmayan sondaj vurmak, iş makinesiyle sondaj yerlerine yol açmak faaliyetlerinin, yukarıda açıklanan nedenlerle, 3091 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilebilecek taşınmaz mal varlığına karşı tecavüz olarak değerlendirilmesi mümkün olmadığından, , ortada 3091 sayılı Kanunun uygulanabilmesi için gereken hukuki şartlar mevcut olmayıp, aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Uyuşmazlık konusu edilen alanın, mera vasfında olduğunun tartışmasız olduğu, davacı şirket tarafından tahsis amacı değişikliği yapılmadan bölgede çalışmaya devam etmek istemiyle açılan davada verilen iptal kararının, … Bölge İdare Mahkemesi …İdari Dava Dairesinin … gün ve E…., K…. sayılı kararına konu edilen davada, "… Köyü kadastro çalışmalarının 1969 yılında tamamlanması sonrasında kadastro çalışmalarında tapulama harici (özel mülkiyet dışı) bırakılan yerlerin tamamının mera olarak tahdit ve tespitinin Köy İşleri Bakanlığı'nca 1971 yılında tamamlandığı; mera tespit ve tahdidinin 09.08.1971 tarihinde ilâna çıkarıldığı; Niğde Tapu Sicil Muhafızlığı tarafından … tarih ve … yevmiye numarası ile mera tespitlerinin köy sınır defterine kaydının yapıldığı; 15.01.2016 - 15.02.2016 tarihleri arasında ilân edildikten sonra, kamu orta malı vasfı ile 20.06.2016 tarihinde tapu senedi düzenlenen alanların ise, 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 1998 yılında yürürlüğe girmesi sonrasında yeni Kanun gereği zorunlu olarak oluşturulan komisyon tarafından güncel tekniklere göre mera tahditlerinin güncellenmesinden ibaret olduğu, sahalara ilişkin işletme izin tarihlerinin 29.12.2011 ve 28.12.2017 tarihli olduğu dikkate alındığında; her iki işletme sahasının mera ilânının, işletme izin tarihlerinden sonra değil; işletme izin tarihinden önce olduğu, bu nedenle kural olarak davacının bu alanda mera tahsis değişikliği kararı alınmadan madeni işletmesinin hukuken mümkün olmadığı gerekçesiyle kaldırılarak davanın reddine karar verildiği, Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan alanların kamunun ortak malı olması nedeniyle işgal edilmesi mümkün bulunmadığı, böyle bir tecavüzün öğrenilmesi halinde mütecaviz her zaman anılan yerden men edilebileceği, nitekim 3091 Kanun'un 4. maddesinde gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine ait taşınmaz mallara tecavüz edilmesi halinde bu tecavüzün öğrenilmesinden itibaren altmış gün içerisinde 3091 sayılı Kanuna göre başvuruda bulunmak gerekmekte iken, Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan veya menfaati umuma ait yerler ile ilgili süre şartı aranmaksızın her zaman tecavüzün men'i istenebileceği, tahsis amacı dışında kullanılması mümkün olmayan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan mera vasıflı taşınmaza yönelik tecavüz ve müdahalelerin fiili zilyetlik esasına bakılmaksızın önlenmesi gerektiği ve davacının mera vasıflı alana tecavüzünün sabit olması karşısında kamu düzeninin sağlanması amacıyla tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle idarenin itirazının kabulü ile ilk derece mahkemesinin kararı kaldırılarak davanın reddine, kesin olarak karar verilmiştir.
Davacı tarafından, karar, istinaf aşamasında kesinleşecek nitelikteki kararlardan olmadığından bahisle temyiz edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, usule ilişkin olarak maden sahası ile ilgili alınan ruhsat ve izinlerin mera vasfı değişikliği gerekmeksizin geçerli olduğu, bu nedenle 2577 sayılı Kanunun 46/1-h bendi kapsamında temyiz kanun yolunun açık olduğu, esasa ilişkin olarak ise, köy sınır defterine yapılan kaydın işletme izin başvurusu yapıldığı tarihte yürürlükte olan mevzuat bakımından geçerli bir hukuki dayanak olmadığı, Mera Kanununa göre mera alanlarının özel sicile kaydedilerek Tapu Sicil Müdürlüğüne bildirilmesi gerektiği, ancak dava konusu meraların Tapu Sicil Müdürlüğüne 20.06.2016 tarihinde bildirildiği, tapu kaydında mera olarak gözükmeyen bir yer için hukuki güvenlik, kazanılmış hak ilkelerinin yok sayıldığı, işletme izni için başvurduğu sırada mera olduğu belirtilen yerlerin tapulama harici taşlık alan olarak kayıtlı olduğu, işletme izni alım tarihindeki tapu kaydının esas alınması gerektiği, işletme izin tarihlerinin tapuda mera kaydı tarihinden önce olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci ve Onuncu Dairelerince 2575 sayılı Yasaya 3619 sayılı Yasayla eklenen Ek 1 maddesi hükmü uyarınca birlikte yapılan toplantıda, Sayın … ile Sayın …'un karşı oyları ile …Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarihli E:… sayılı "temyiz isteminin reddine" ilişkin kararı kaldırılarak ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine, kullanılmayan …-TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 04/07/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY :
(X)- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanunla eklenen geçici 8. maddesinde, 6545 sayılı Kanunla idari yargıda kanun yollarına ilişkin getirilen hükümlerin 2576 sayılı Kanun'un anılan Kanunla değişik 3. maddesine göre kurulan bölge idare mahkemelerinin tüm yurtta göreve başlayacakları 20/07/2016 tarihinden sonra verilen kararlar hakkında uygulanacağı; aynı Kanun'un "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 6. fıkrasında, bölge idare mahkemelerinin 46. maddeye göre temyize açık olmayan kararlarının kesin olduğu; "Temyiz" başlıklı 46. maddesinde, Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin bu maddede sayılan davalar hakkında verdikleri kararların Danıştayda temyiz edilebileceği, "Temyiz dilekçesi" başlıklı 48. maddesinin 6. fıkrasında, temyizin kesin bir karar hakkında olması halinde kararı veren merciin temyiz isteminin reddine karar vereceği; aynı maddenin 7. fıkrasında ise, temyizin kesin bir karar hakkında olduğunun anlaşıldığı hallerde altıncı fıkrada sözü edilen kararın Danıştayın ilgili dairesince kesin olarak verileceği, hükme bağlanmıştır.
Davacı şirket tarafından, Niğde ili Merkez ilçesi … Kasabasında bulunan mera arazisinden, maden numunesi almak amacıyla sondaj vurmak, iş makinesiyle sondaj yerlerine yol açarak mera vasfını bozmak suretiyle işgal edildiği gerekçesiyle 3091 sayılı Kanun uyarınca tecavüzün menine ilişkin Niğde Valiliği İl İdare Kurulu Müdürlüğü'nün … tarihli ve … sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davanın, 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinde sayılan davalar arasında yer almadığından … Bölge İdare Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddi yönünde verilen karar kesin olup, temyizen incelenmesine hukuki olanak bulunmadığından, bu kararın temyiz edilmesi üzerine … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesi'nin … tarihli E:… sayılı "temyiz isteminin reddine" ilişkin kararının onanması gerektiği düşüncesiyle aksi yöndeki işin esasına girilerek verilen karara katılmıyoruz.