Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2022/4506 E.,  2025/6302 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/4506
Karar No : 2025/6302

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Taşımacılık ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... İşletmecileri Esnaf Odası
VEKİLLERİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Öğrenci ve Personel Taşımacılığı Plaka Taleplerinin Değerlendirilmesine yönelik olarak İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin 20/08/2020 tarihli toplantısında alınan 2020/4-7.A sayılı kararın iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; büyükşehir içindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında yönlendirici karar alma, taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini belirlemede Büyükşehir Belediyesinin yetkili bulunduğu ve belediye ve mücavir alan sınırları içinde bu yetkinin Ulaşım Koordinasyon Merkezi aracılığıyla kullanılacağı, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin 02/03/2017 tarihli, 2017/2-6 sayılı kararı ile "Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesinin" kabul edildiği, söz konusu Yönerge'nin Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesi'nin 1. maddesinde; "(1) Bu Yönerge; İstanbul Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise öğrenci servis taşıtları ile personel (kamu–özel) servis taşıtlarının; mevcut ve planlanan toplu taşıma sistemiyle bütünleşmiş, sürdürülebilir, denetlenebilir, standart ve kriterleri belli olan taşımacılık sistemi dâhilinde çalıştırılması amacını taşır."; 2. maddesinde; "(1) Bu Yönerge; a) Öğrenci Servis Taşımacılığı: Sözleşme karşılığında okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise öğrencilerini taşımak üzere öğrenci servis aracı olarak kullanılan taşıtlar ile faaliyet belgesi iştigal alanında Öğrenci/Yolcu/Servis/Şehir İçi Yolcu taşımacılığı yazan gerçek ve tüzel kişilerce yapılan taşımacılığı, b) Personel Servis Taşımacılığı: Sözleşme karşılığında özel veya kamu kuruluşlarında çalışan personel için servis aracı olarak kullanılan taşıtlar ile faaliyet belgesi iştigal alanında Öğrenci/Yolcu/Servis/Şehir İçi Yolcu taşımacılığı yazan gerçek ve tüzel kişilerce yapılan taşımacılığı, hususlarını kapsamaktadır. Kamu taşıtı ile kamu personelinin taşınması, turizm taşımacılığı, ücretsiz taşımacılık, yükseköğrenim öğrencisinin taşınması, sosyal etkinlikler grup taşımacılığı, şirket öz mal taşıtıyla ücretsiz ve kendi şirket personelinin taşınması bu Yönerge kapsamı dışındadır."; 3. maddesinde; "(1) Bu yönerge; 03/07/2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesine, 10/07/2004 tarih ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 9. maddesine, Resmi Gazete’de 15/06/2006 tarih ve 26199 sayı ile yayınlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği’nin 18. maddesine dayanılarak hazırlandığı"; 4. maddesinde, m)"Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi, Öğrenci veya personel servis taşıtlarıyla servis hizmeti vermek isteyen gerçek ve tüzel kişilere, çalışma usul ve esasları, yeterlilik kriterleri çerçevesinde çalışma izni veren 10 yıl süreli TUHİM'ce düzenlenen belgeyi, n) Servis Taşımacılığı Kartı, Servis Taşımacılığı Yetki Belgesine sahip kişilerin yetki belgesi süresi ve kapsamında sahip oldukları taşımacılık iznini gösterir her bir taşımacılık izni için ayrı düzenlenen en fazla 10 yıl süreli TUHİM'ce düzenlenen belgeyi ifade ettiği" 5/1-(c) maddesinde; "Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi, Servis Taşımacılığı Kartı ve Güzergâh Kullanım İzin Belgesine sahip olmayan gerçek veya tüzel kişiler hiçbir şekilde öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti veremeyeceklerdir." düzenlenmiş, aynı Yönerge'nin "Servis Taşımacılığı Yetki Belgesinin Verilme Esasları" başlıklı 6. maddesinde a) Öğrenci ve Personel Servis Taşımacılığına 26/05/2015 tarihinden itibaren taşımacılığa ilk kez giren ile yönergenin yürürlük tarihi itibari ile müracaat edecek kişiler Yeni Taşımacı olarak kabul edilecektir. (Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünden Yeni Geçici/Süreli Güzergâh İzin Belgesi alanlar bu kategoride değerlendirilecektir.) b) Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi alacak tüzel kişilikler faaliyet alanı ile ilgili ticaret sicilinde Öğrenci/Yolcu/Servis/Şehir İçi Yolcu Taşımacılığı ibarelerinden biri yer alan firmalardan oluşacaktır.(1) belirtilen (a) veya (b) veya (c) maddesindeki hususlara uyan gerçek ve tüzel kişiler mevcut taşımacı olarak kabul edilecektir. a) 25/05/2015 tarihinde geçerli Güzergâh Kullanım İzin Belgesi ile öğrenci ve personel servis taşımacılığı yapanlar, TUHİM'e 25/05/2015 tarihi öncesinde https://etuhim.ibb.gov.tr adresinden online başvuru yapmasına rağmen 25/05/2015 tarihinden sonra Güzergâh Kullanım İzin Belgesi alarak öğrenci ve personel servis taşımacılığı yapmaya hak kazanan ve Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünden yenilenen Geçici/Süreli Güzergâh İzin Belgesi alan gerçek ve tüzel kişiler mevcut taşımacı olarak kabul edilecektir. b) Müracaat tarihi itibariyle 25/05/2015 tarihi öncesine ait ilgili oda faaliyet belgesine sahip (25/05/2015 tarihinde servis taşıtı ve vergi kaydı olmasına rağmen ilgili esnaf odası kaydını 25/05/2015 ile 25/06/2015 tarihleri arasında tamamlayabilmiş olanlar dahil) ibraz etmiş olduğu taşıtını/taşıtlarını 25 Mayıs 2015 tarihinde adına kayıtlı (taşıt değişikliği yapılmamış) olduğunu gösteren Motorlu Araç Trafik ve Araç Tescil Belgesini (periyodik muayene belgesi/Tescil Belgesindeki tarihiyle kontrol edilecektir)
ibraz eden gerçek ve tüzel kişiler mevcut taşımacı olarak kabul edilecektir. c) Müracaat tarihi itibariyle 25.05.2015 tarihi öncesine ait ilgili oda faaliyet belgesine sahip (25/05/2015 tarihinde servis taşıtı ve vergi kaydı olmasına rağmen ilgili esnaf odası kaydını 25/05/2015 ile 25/06/2015 tarihleri arasında tamamlayabilmiş olanlar dâhil) olan ve ibraz etmiş olduğu taşıtını/taşıtlarını 25 Mayıs 2015 tarihinden sonra herhangi bir sebeple değiştirmiş olan kişilerden; 25 Mayıs 2015 tarihindeki adına kayıtlı taşıtlarının plaka, motor ve şasi numarasını da içeren detaylı bilgileri ve sayılarını Trafik Tescil Şube Müdürlüğünün imzalı yazısıyla ibraz eden kişiler, 25 Mayıs 2015 tarihindeki taşıtının/taşıtlarının sayısı kadarı mevcut taşımacı kapsamında değerlendirilecek olup ilave edilmiş o taşıt yeni taşımacı kapsamında değerlendirilecektir...." düzenlemesine yer verildiği, uyuşmazlıkta; İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nin 20/08/2020 tarihli toplantısında alınan 2020/4-7.A sayılı kararın "25 Mayıs 2015 tarihinde üzerine kayıtlı servis aracı olması ve 25 Haziran 2015 tarihine kadar da ilgili oda faaliyet belgesi sahibi olanlara servis plaka hakkı verilmesi başlıklı 2. maddesinde; "25/05/2015 tarihinde servis aracının üzerine kayıtlı olduğuna dair Emniyet Müdürlüğü'nden onaylı Araç Tescil Belgesi (ruhsatı) ibraz edilecektir. 25/06/2015 tarihinde ilgili odaya üye olduğuna dair ilgili oda faaliyet belgesi (faaliyet belgesi iştigal alanında Öğrenci/yolcu/servis/şehiriçi yolcu taşımacılığı yazan) ibraz edilecektir. Müracaat tarihi itibariyle tüzel kişiliklerin 25 Mayıs 2015 tarihi ile 25 Haziran 2015 tarihi arasındaki unvan ve vergi numaraları hali hazırda değişmemiş ve güncel faaliyet belgesi iştigal alanında Öğrenci/yolcu/servis/şehiriçi yolcu taşımacılığı yazıyor olması gerekmektedir." ifadelerine yer verildiği, davacının, "bazı şirketlerin dava konusu karar ile yalnızca ticaret sicili iştigali olmaları sebebiyle servis plaka hakkı kazandıkları, öğrenci ve personel taşımacılığı alanında hizmet vermemelerine rağmen tahdit kapsamına alındıkları ve bu suretle tahdit kapsamının genişletildiği" iddiasının olduğu, bu iddia ile ilgili olarak Mahkemenin 21/09/2021 tarihli ara kararı ile davalı idareye "faaliyet belgesi iştigal alanında yolcu ve şehir içi yolcu taşımacılığı yazan" ibaresinin kapsamının ne olduğu, bu maddeden kimlerin yararlandığı, şehirler arası ya da şehir içi yolcu taşımacılığı faaliyet belgesi olan ve 25/06/2015 tarihinden önce ilgili odaya kaydı bulunan tüm araçları kapsayıp kapsamadığı hususunun sorulduğu, davalı idarece ara kararına cevaben gönderilen 08/10/2021 tarihli yazıda; "başvurularda ibraz edilen oda faaliyet belgelerinde Öğrenci/yolcu/servis/şehiriçi yolcu taşımacılığı" ibarelerinin arandığı, bu ibareler bulunmayıp da "şehirlerarası yolcu taşımacılığı minibüsle yolcu taşımacılığı, taksi taşımacılığı, turizm yolcu taşımacılığı, otobüsle yolcu taşımacılığı, yük taşımacılığı kamyonetle taşımacılık" gibi taşıma faaliyeti konusunu içeren oda kayıtları ile bunun dışındaki "mobilyacılık, kuaförlük, tekstil, anaokulu işletmeciliği, fırıncılık, pastane ve unlu mamuller, inşaat işleri vs." faaliyet konularında kaydı olanların başvuruları, servis aracı niteliğinde araçları bulunsa dahi olumsuz değerlendirilmektedir. "şeklinde beyanda bulunduğunun görüldüğü, bu durumda, dava konusu kararda; servis plaka hakkı verilmesi için yapılacak olan başvurularda ibraz edilen oda faaliyet belgelerinde Öğrenci/yolcu/servis/şehiriçi yolcu taşımacılığı" ibarelerinin arandığının belirtildiği, bunun dışındaki faaliyet belgesi bulunanların başvurularının davalı idarece olumsuz olarak değerlendirildiği, servis taşımacılığı hizmeti vermeyen firmalara plaka hakkı tanıması ve tahdit kapsamına alınmasının yani tahdit kapsamının genişletilmesinin söz konusu olmadığının anlaşıldığı, öte yandan; servis taşımacılığı ile ilgili olarak 2015 yılından başlamak üzere yeni UKOME kararları alındığı, dava konusu kararın anılan kararların devamı mahiyetinde olduğu, davacının dilekçesindeki iddiaların dava konusu işlemin iptalini gerektirecek nitelikte olmadığı, bu nedenle, kamu yararına uygun olduğu sonucuna varılan dava konusu 2020/4-7.A sayılı UKOME kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı şirket tarafından, 1951 yılında ... otobüs işletmesi adıyla şehirler arası yolcu taşımacılığı amacıyla kurulduklarını ve personel taşımacılık faaliyetinde bulunduklarını, servis taşımacılarına güzergah izin belgesi verilmesi kararı gereğince 65 araçlarına hak sahipliği elde ettiklerini, hak sahibi oldukları bu araçlara güzergah izin belgelerine dayanarak tahsis kararı verilmesinin talep edildiği bu talebin reddedilmesi üzerine dava açıldığı, davalı idarece tesis edilen dava konusu UKOME kararı ile tahdit kapsamının şehir içi yolcu taşımacılı faaliyet belgesi olan araçları da kapsayacak şekilde genişlettiği ayrıca kendilerini de tahdit kapsamı dışında bıraktığı bu sebeple işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idare tarafından, 2015 ve 2016 yıllarında öğrenci ve servis taşımacılığının yeniden değerlendirilerek 11/02/2016 tarih ve 2016/2-8 sayılı UKOME kararının alındığı, devamında bu kararın revize edilerek 02/03/2017 tarih ve 2017/2-6 sayılı UKOME kararı ile Öğrenci Ve Personel Servis Taşımacılığı Yönergesinin kabul edilerek halen ilgili hükümlerinin yürürlükte olduğu, dava konusu karar ile yeni bir düzenleme yapılmadığı, servis taşımacılığı ile ilgili birbirini takip eden çok sayıda karar alındığı ve dava konusu işlemin de önceki işlemleri tamamlayıcı nitelikte olduğu, bu kararda Yönerge ile düzenlenen “Mevcut Taşımacı” kapsamında olup da daha önce verilen süreler içerisinde başvuruda bulunamayanlar için, diğer kriterlerle ilgili herhangi bir değişiklik yapılmadığı, ilave süre verilmesinden ibaret olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. Davalı idare yanında müdahil tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17/2 maddesi uyarınca duruşma yapılmasına gerek görülmeyerek, dosya tekemmül ettiğinden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmediğinden ...-TL harcın istemi hâlinde davacıya iadesine, posta gideri avansından varsa artan tutarın Mahkeme tarafından taraflara iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 02/07/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.