Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2020/7432 E.,  2023/7391 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/7432
Karar No : 2023/7391

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
2-... Vergi Dairesi Başkanlığı
(... Vergi Dairesi Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACILAR) :1) ... Mad. San. ve Tic. A.Ş.
2) ...
VEKİLİ : Av. ..
Av. ...

İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla İli, Milas İlçesinde bulunan İR:..., sicil:... numaralı maden işletme ruhsatını uhdesinde bulunduran davacı şirket ve davacı vekili tarafından, (Mülga) Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısına istinaden 2016 yılına ilişkin eksik hesaplandığı belirtilen Hazine payı tutarı olan 555,907.20-TL'nin davacı ...'den tahsili amacıyla Muğla Vergi Dairesi Başkanlığı Milas Vergi Dairesi Müdürlüğünce düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .. İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacılar tarafından, Mahallinde Tetkik Raporundaki tespitlere istinaden eksik alındığı belirtilen (-2016 yılı diaspor madeni için 555.907,20 TL Hazine payı, 155.996,33 TL orman payı, -2017 yılı diaspor madeni için 2.142.582,00 TL Hazine payı, 609.568,00 TL orman payı, -2017 yılı alüminyum madeni için 18.697,33 TL Hazine payı, 1.236,34 TL orman payı) devlet hakkı farkının gecikme cezasıyla birlikte ödenmesi gerektiğine ilişkin davacı ...'e hitaben tesis edilen ... tarih ve ... sayılı Maden İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılan davada E:... sayılı ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararı ile, "idarece ocak başı satış fiyatı tespitinin işletme yöntemi, tenör/kalite, üretilen bölge, aynı pazar ortamı ve diğer özellikler göz önünde bulundurularak belirlenmesi gerekirken; 2016 ve 2017 yılı için ocak başı satış fiyatının mevzuatta öngörülen kriterler ve geçmiş yıllara ilişkin ocak başı satış fiyatları dikkate alınmadan belirlendiği" gerekçesiyle davacı şirket tarafından beyan edilen ocakbaşı satış fiyatının hesaplanan ortalama satış fiyatının altında kaldığından bahisle davacı ...'e hitaben eksik devlet haklarının gecikme zammıyla birlikte ödenmesine yönelik olarak tesis edilen ... tarih ve ... sayılı Maden İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptaline karar verildiğinin görüldüğünden, dava konusu ödeme emrinin dayanağını oluşturan işlemin Mahkemelerince iptal edildiği anlaşıldığından; dava konusu ödeme emrinin hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı Muğla Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından; Mahkemenin kararının hukuka ve kanuna aykırı olduğu, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından; Mahallinde tetkik heyetince diyaspor ve boksit sahalarının da denetlendiği, tespitlerin objektif olduğu ve kamu kaybının önlenmesi maksadıyla benzer durumda olan diğer ruhsat sahiplerine de aynı yönde uygulamalar yapıldığı, ocak başı satış fiyatı ile ilgili değerlendirme yapılırken Maden Kanununun 14/2'nci maddesi hükmünün ve Maden Yönetmeliğinin 87/3'üncü maddesi hükmünün dikkate alındığı, boksit madeni için ocak başı satış fiyatının Muğla İli, Milas İlçesi sınırları dahilinde bulunan ve emsali olan ... Çimento San. ve Tic. A.Ş. uhdesinde bulunan Sicil:... sayılı ruhsat sahası için beyan edilen ocak başı satış fiyatı baz alınmış, 45 TL/ton olması gerektiği tespit edilerek ek Devlet hakkı yatırılması gerektiği tespit edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, 2016 ve 2017 yıllarında yaptığı diaspor kristali satışı ile 2017 yılında yaptığı alüminyum cevheri satışı üzerinden devlet hakkının hesaplanmasında dikkate alınan ocak başı satış fiyatlarının heyet tarafından tespit edilen ocak başı satış fiyatının altında kaldığı tespit edilerek, tespit edilen devlet hakkı farklarının ruhsat sahibi ...'den gecikme cezalarıyla birlikte tahsil edilmesi gerektiğinin Muğla Vergi Dairesi Başkanlığı'na bildirildirilmesi yönünde Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı sayılı işlemi tesis edilmiştir.
Devlet hakkı farklarının ödenmemesi üzerine, Muğla Vergi Dairesi Başkanlığı Milas Vergi Dairesi Müdürlüğünce 2016 yılına ilişkin eksik hesaplandığı belirtilen Hazine payı tutarı olan 555,907.20 TL'nin davacı ...'den tahsili amacıyla ... tarih ve ... sayılı ödeme emri düzenlenmiştir.
Davacılar tarafından, Mahallinde Tetkik Raporundaki tespitlere istinaden eksik alındığı belirtilen (-2016 yılı diaspor madeni için 555.907,20 TL Hazine payı, 155.996,33 TL orman payı, -2017 yılı diaspor madeni için 2.142.582,00 TL Hazine payı, 609.568,00 TL orman payı, -2017 yılı alüminyum madeni için 18.697,33 TL Hazine payı, 1.236,34 TL orman payı) devlet hakkı farkının gecikme cezasıyla birlikte ödenmesi gerektiğine ilişkin davacı ...'e hitaben tesis edilen ... tarih ve .. sayılı (Mülga) Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasına kayden dava açılmıştır.
Kamu alacağını ödemekle yükümlü olan borçlunun, bu alacak ile ilgili ödeme emri çıkartılması aşamasına gelmeden alacağın esasına ilişkin yargı mercilerine başvurma hakkı bulunmaktadır. Özel kanununda hüküm bulunan hâllerde ödeme vadesinde, yoksa 6183 sayılı Kanun'un 37. maddesine göre tebliğden itibaren bir aylık süre içinde yargı yerlerine başvurularak kamu alacağının esası dava konusu edilebilecektir. Kamu alacağı esasının dava konusu edilmemesi veya dava konusu edilmesine rağmen alacakta hukuki sakatlık bulunmadığına karar verilmesi durumunda alacak kesinleşmiş olacak ve tahsili için ödeme emri düzenlenecektir. 6183 sayılı Kanun'un 58. maddesinin birinci fıkrasına göre bu aşamada ödeme emrine itiraz hâlinde mahkeme davayı sırf tahsile ilişkin olarak, böyle bir borcun olmadığı, borcun kısmen ödendiği ve borcun zamanaşımına uğradığı nedenleriyle sınırlı olarak inceleyebilecektir. (AYM, E.2009/83, K.2011/29, K.T. 3/2/2011).
Dava konusu olayda, devlet hakkı payı tahakkuku kesinleşmeden dava konusu ödeme emrinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, devlet hakkı payı tahakkukunun kesinleştiğinden söz edilmesine olanak bulunmadığından dava konusu ödeme emrinde hukuka uyarlık ve tahakkuk işlemine karşı açılan davanın iptaline karar verildiği gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığından istinaf isteminin reddine dair Bölge İdare kararının sonucu itibariyle Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığından, yapılan bu ek açıklama ile kararın onanmasına gerektiği sonucuna varılmıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen açıklama ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 19/12/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.