Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2020/6128 E.,  2023/5437 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/6128
Karar No : 2023/5437

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Üniversitesi
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Erzincan 13 Şubat Devlet Hastanesi'nde sağlık teknisyeni olarak çalışmaktayken 2011 yılında ... -Sen ile Türk Hava Kurumu Üniversitesi arasında imzalanan "Sağlık Kurumları İşletmeciliği" yüksek lisans programı protokolü kapsamında 2012 yılında yüksek lisansa başlayıp 2013 yılında yüksek lisans diploması alarak Erzincan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü'ne araştırma görevlisi olarak atanan davacı tarafından, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın THK Üniversitesi'nin Sağlık Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans programı için izin almamış olması nedeniyle verilen yüksek lisans diplomalarının iptal edilmesine yönelik ... tarih ve ... sayılı işlemine karşı açılan davada nihai olarak ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih E:... K:... sayılı kararıyla 18/11/2015 tarihli YÖK Yürütme Kurulu kararının iptal edilmesi akabinde YÖK Yürütme Kurulu'nun 19/12/2018 tarihli kararıyla mahkeme kararı doğrultusunda tarafına sağlık kurumları işletmeciliği yüksek lisans diploması verilmesine karar vermesi üzerine THK Üniversitesi'nce diplomasının halen verilmemiş olması nedeniyle, usulüne uygun olarak program açma izni alınmaksızın yüksek lisans diploması düzenlenmiş olması ve bu sebeple 15/02/2017 tarihinde Erzincan Üniversitesi'ndeki görevinden çıkarılmış olmasından kaynaklı oluşan maddi ve manevi zararına karşılık toplam 310.000 TL tazminat ödenmesi talebiyle 31/12/2018 tarihinde yapılan başvurunun 07/02/2019 tarihli yazıyla reddedilmesi üzerine şimdilik 60.000 TL maddi ve 250.000 TL manevi tazminatın 18/11/2015 tarihinden işleyecek yasal faiziyle ödenmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile; davacının davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğu iddiası açısından yapılan değerlendirme neticesinde; mevzuata açıkça aykırı olarak Yükseköğretim Kurulu'ndan gerekli izni almadan yüksek lisans programı açan davalı Türk Hava Kurumu Üniversitesi Rektörlüğü'nün hizmet kusuru nedeniyle tazmin sorumluluğu bulunduğu, maddi tazminat talebine ilişkin olarak, davacı tarafından dava dilekçesinde diplomasının iptal edilmesi üzerine Erzincan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü'ndeki araştırma görevlisi görevinden çıkarılması, 4.400 TL yüksek lisans eğitim bedeli, işsiz kalması sebebiyle maliki olduğu konutun satışından meydana gelen 60.000 TL'yi zarar kalemi belirtildiği, bunun üzerine zarar kalemlerinin dayanaklarının (bilgi-belge-dekont-fatura) istenilmesi ve kadrosundan ilişiğinin kesilmesi işlemine karşı dava açılıp açılmadığı sorulması üzerine araştırma görevlisi kadrosundan ilişiğinin kesilmesine yönelik işlemin ... İdare Mahkemesi'nin E:... K:... sayılı kararıyla iptal edilerek davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının dava açma tarihi olan 10/03/2017 tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verildiği, bu karar üzerine davacının yeniden görevine başlatıldığı ve özlük haklarının iade edildiği, davacının 4.400 TL yüksek lisans eğitim bedeli olarak belirttiği zarar talebini ispatlayıcı herhangi bir bilgi-belge sunmadığı, maliki olduğu konuta banka eksperince 350.000 TL değer biçildiği ancak evini 290.000 TL'ye satmak zorunda kaldığı beyanı ile 163.100 TL bedelle ev satış senedinin sunulduğu, satışından meydana gelen 60.000 TL'nin zarar kalemi olarak belirttiği anlaşılmaktaysa da davacının ev satışından kaynaklı zarar kaleminin konut piyasasının arz ve talep yapısına ilişkin olduğu doğrudan diploma iptali işleminden doğmadığı, kaldı ki işsiz kalmasından kaynaklı zararının mahkeme kararı doğrultusunda kamu görevine iade edilmesiyle giderildiği, eğitim ücretine ilişkin ise tevsik edici belge sunulmaması nedeniyle davacının maddi tazminat talebinin reddi gerektiği gerekçesi ile maddi tazminat talebi açısından davanın reddine; manevi tazminat talebine ilişkin olarak ise, davacının Türk Hava Kurumu Üniversitesi'nce verilen ve bilahare iptal edilen diploma ile statü değiştirerek araştırma görevlisi olarak atandığı, ancak bu diplomanın davalı Türk Hava Kurumu Üniversitesi Rektörlüğü tarafından Yükseköğretim Kurulu'ndan izin alınmadan yüksek lisans programı açılması suretiyle iptal edilmesinden kaynaklı olarak davacının doktora öğrenimi sonlandırılarak araştırma görevlisi kadrosundan ilişiğinin kesildiği de gözetilerek davacının izinsiz açıldığından haberi olmayan yüksek lisans programına verdiği tüm emeğin heba olduğu, davacının bu durum nedeniyle büyük bir sıkıntı, elem ve üzüntü duyduğu, davacının bu durumunun kısmen de olsa giderilmesi amacıyla takdiren 15.000,00-TL manevi tazminatın hizmet kusuru nedeniyle sorumluluğunun bulunduğu sabit olan davalı Türk Hava Kurumu Üniversitesi Rektörlüğü tarafından davacıya ödenmesi gerektiği, fazlaya ilişkin manevi tazminat isteminin ise yerinde görülmediği gerekçesi ile 60.000 TL maddi tazminat istemi yönünden davanın reddine, 250.000 TL manevi tazminat isteminin 15.000 TL'lik kısmı yönünden davanın kabulüne, 235.000 TL manevi tazminat istemi yönünden davanın reddine, kabul edilen 15.000 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 31/12/2018 tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, tesis edilen işlemlerin YÖK'ün talimatları doğrultusunda yapıldığı, kendilerinin herhangi bir kusurunun bulunmadığı, YÖK’ün de hasım mevkine alınması gerektiği, davacıya Sağlık Kurumları İşletmeciliği Yüksek Lisans diplomasının düzenlenerek teslim edildiği, kararın manevi tazminat ve harçlar bakımından hukuka aykırı olduğu, manevi tazminatın ödenme şartlarının olayda gerçekleşmediği ve bu tazminatın sebepsiz zenginleşmeye neden olmaması gerektiği, manevi tazminat miktarının fahiş olduğu, davacının İşletme Yüksek Lisans Programına kendi isteği ve iradesi ile başvuru yaptığı, bir kişinin zarara kendisinin kusuru ile sebebiyet vermesi halinde, zarara o kişinin kendisinin katlanması gerektiği, hiç kimsenin kendi kusurundan yararlanamayacağı, davacı lehine tazminata hükmedilebilmesi için gereken nedensellik bağının somut olayda gerçekleşmediği, idarelerinin harçtan muaf olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, davalı idarenin dava konusu işlemin tespitinde yanılgıya düştüğü, kendisinin kusuru olmadığı, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'ndan izin almadan, lisansüstü program açan davalı üniversite yöneticileri hakkında idari ve adli soruşturma açıldığı ve idari anlamda görevlilere "Kademe İlerlemesinin Durdurulması" cezası verildiği, ayrıca ilgililer hakkında ceza davası sürecinin de başlatıldığı, YÖK Başkanlığı'ndan izin alınmadan lisansüstü program açılması eyleminin, tamamen davalı üniversitenin kusurlu eyleminden kaynaklandığı, davalı idarenin ağır hizmet kusurundan kaynaklanan hukuksuz işlemi nedeniyle kadrosu ile ilişiğinin kesildiği, bunun ailesi ve kendisinin yaşamını idame ettirecek tek geçim kaynağından yoksun kalmasına neden olduğu, yeni bir işte de çalışamadığından ailesinin geçimini sağlayamaz duruma geldiği, akademik ve sosyal çevresinde rencide olduğu, onur, şeref gibi manevi kişiliğinin zarara uğradığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Erzincan 13 Şubat Devlet Hastanesi'nde sağlık teknisyeni olarak çalışmaktayken 2011 yılında Sağlık-Sen ile Türk Hava Kurumu Üniversitesi arasında imzalanan "Sağlık Kurumları İşletmeciliği" yüksek lisans programı protokolü kapsamında 2012 yılında yüksek lisansa başlayıp 2013 yılında yüksek lisans diploması alarak Erzincan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü'ne araştırma görevlisi olarak atanan davacı tarafından, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın THK Üniversitesi'nin Sağlık Kurumları İşletmeciliği yüksek lisans programı için izin almamış olması nedeniyle verilen yüksek lisans diplomalarının iptal edilmesine yönelik ... tarih ve ... sayılı işlemine karşı açılan davada; ... İdare Mahkemesi tarafından verilen ... tarih, E:..., K:... sayılı davanın reddine ilişkin karara karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih E:... K:... sayılı kararıyla, Türk Hava Kurumu Üniversitesi ile ...-Sen arasında imzalanan protokol uyarınca 10'dan fazla ilde sağlıkla ilgili yüksek lisans programları açıldığı, Erzincan ilinde de bu yüksek lisans programının açıldığı, davacının bu kapsamda Türk Hava Kurumu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde Sağlık Kurumları İşletmeciliği tezsiz yüksek lisans programına kayıt yaptırdığı, Erzincan'da öğrenim gördüğü, adı geçenin ders yoklamalarında imzasının bulunduğu, yapılan sınavlara katılarak 31/01/2013 tarihinde mezun olduğu ve 22/04/2013 tarihinde geçici mezuniyet belgesini aldığı, yüksek lisans diploması düzenlenirken davacının hilesi ya da yanıltmasının olmadığı, kendi hilesi ya da idareyi yanıltması söz konusu olmayan davacının diplomasının yıllar sonra geçersiz sayılmasında hukuki güvenlik ve hakkaniyet kurallarına uyarlık bulunmadığı gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Anılan kararın iptal edilmesi akabinde YÖK Yürütme Kurulu'nun 19/12/2018 tarihli kararıyla mahkeme kararı doğrultusunda davacıya sağlık kurumları işletmeciliği yüksek lisans diploması verilmesine karar verilmesi üzerine, THK Üniversitesi'nce diplomasının halen verilmemiş olması nedeniyle, usulüne uygun olarak program açma izni alınmaksızın yüksek lisans diploması düzenlenmiş olması ve bu sebeple 15/02/2017 tarihinde Erzincan Üniversitesi'ndeki görevinden çıkarılmış olmasından kaynaklı oluşan maddi ve manevi zararına karşılık toplam 310.000 TL tazminat ödenmesi talebiyle 31/12/2018 tarihinde yapılan başvurunun 07/02/2019 tarihli yazıyla reddedilmesi üzerine şimdilik 60.000 TL maddi ve 250.000 TL manevi tazminatın 18/11/2015 tarihinden işleyecek yasal faiziyle ödenmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Kamu idareleri, görmekle yükümlü bulundukları kamu hizmetlerini yürütürken kanunlara ve hukukun genel ilkelerine uygun hareket etmek zorunda olup, idarenin bu yükümlülüğünü gereği gibi yerine getirmeyerek maddi ya da manevi bir zarara neden olması durumunda zararı tazminle yükümlü olacağı Anayasa'nın yukarıda anılan amir hükmü uyarınca bir zorunluluk olduğu gibi aynı zamanda da Anayasanın 2. maddesinde belirtilen hukuk devletinin de gereğidir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının ve aynı konuda açılan dosyaların UYAP üzerinden incelenmesinden; davacı ...tarafından aynı konuda 6.000 TL maddi ve 10.000 TL manevi tazminat istemli olarak ... İdare Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında açılan benzer davada, ... tarih, K:... sayılı kararla davacının maddi tazminat isteminin reddine, 10.000,00 TL'lik manevi tazminat isteminin ise 1.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin (9.000,00 TL) ise reddine karar verildiği, anılan karara karşı taraflarca istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile kesin olarak başvuruların reddine karar verildiği görülmektedir.
Manevi tazminat, mal varlığında meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı değil, manevi tatmin aracıdır. Olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Tam yargı davalarının ve manevi tazminatın belirtilen niteliği gereği takdir edilecek manevi tazminat miktarının, olayın, zararın ve idarenin kusurunun ağırlığını ortaya koyacak, hukuka aykırılığı özendirmeyecek, bununla birlikte olayın meydana geliş şekli ve idari faaliyetin niteliği gözetilerek hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerekmektedir.
Bu durumda Mahkeme tarafından, manevi tazminatın manevi tatmin aracı olduğu, hakkaniyetli ve makul bir tutarı aşmaması gerektiği hususu ve benzer kararlar göz önüne alınarak manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğinden, manevi tazminat isteminin 15.000 TL'lik kısmı yönünden davanın kabulüne, 235.000 TL manevi tazminat istemi yönünden davanın reddine yönelik Mahkeme kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.
Bu itibarla temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 07/11/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.