Danıştay 7. Daire Başkanlığı 2025/309 E.,  2025/3701 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/309
Karar No : 2025/3701

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava Konusu İstem: Davacı adına 2021 ve 2022 yıllarında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 75 adet beyanname kapsamında ödenen ilave gümrük vergisinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 211. maddesi uyarınca iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren gecikme zammı oranında hesaplanacak faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden; davacı adına tecilli 75 adet muhtelif tarih ve sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı eşyanın 3351 sayılı İthalatta İlave Gümrük Vergisi Uygulanmasına İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararı kapsamında olduğundan bahisle %5 oranında ilave gümrük vergisinin ihtirazi kayıtla tahsil edildiği anlaşılmakla birlikte, 20/05/2020 tarihinde yürürlüğe giren 2565 sayılı ve daha sonra 01/01/2021 tarihinde yürürlüğe giren 3351 sayılı Karara Ek Karar'ın 3. maddesinde; "Ekli tabloda yer alan ve A.TR dolaşım belgesi eşliğinde ithal edilen Avrupa Birliği ve Türk menşeli olmayan eşyadan "Diğer Ülkeler" sütununda belirtilen oran üzerinden ilave gümrük vergisi alınacağı" düzenlemesine yer verildiği, ilave gümrük vergisinin hangi durumlarda alınacağının açıkça belirtildiği, söz konusu Kararlarda Türk Menşei kazanmış eşyaya ilave gümrük vergisi uygulanacağına dair ayrıca bir düzenlemeye yer verilmediği ve davacı tarafından ithal edilen eşyanın Türk Menşeli olduğu hususunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmadığı hususları göz önünde bulundurulduğunda, davacı adına tahakkuk ettirilen ve ödenen ilave gümrük vergisinin geri verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine dair işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, anılan verginin tahsil tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte iadesine, tecil faizi oranını aşan faiz istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Gümrük Yönetmeliği'nin 431. maddesi uyarınca serbest bölgelerden Türkiye'ye eşya ithalinde vergilendirmenin nihai ürün üzerinden yapılması halinde, serbest bölgelerde üretilen nihai ürün için tercihli tarife uygulaması söz konusu olmadığından ve ilgili İthalat Rejimi Kararı'nda eşyanın yalnızca "Türk menşeli" olma kriterine göre belirlenmiş bir tercihli tarife de bulunmadığından, serbest bölgelerde serbest dolaşımda bulunmayan girdiler kullanılmak suretiyle üretilen eşyaya, Türk Menşei kazansın kazanmasın ilgili Karar eki listelerin "Diğer Ülkeler" sütunundaki oranlar üzerinden gümrük vergisi uygulanacağı yolundaki düzenleme uyarınca, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dosyanın incelenmesinden, davaya konu beyanname muhteviyatı eşyanın girdilerinin Rusya menşei taşıdığı, serbest dolaşıma giriş işlemlerinin ATR dolaşım belgesi- gümrük statü belgesi eşliğinde yapılmadığı, Türk Menşeli olarak beyan edildiği, AT muafiyetinin seçilmediği, girdiler üzerinden vergilendirme değil de mamül ürün üzerinden vergilendirme yapılmasının talep edildiği dolayısıyla 3351 sayılı İthalatta İlave Gümrük Vergisi Uygulanmasına İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararı uyarınca ilave gümrük vergisi kapsamında olduğu anlaşıldığından, aksi yönde hüküm içeren temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına 2021 ve 2022 yıllarında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 75 adet beyanname kapsamında ödenen ilave gümrük vergisinin 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 211. maddesi uyarınca iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren gecikme zammı oranında hesaplanacak faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 211. maddesinin 1. fıkrasının 18/7/2021 tarih ve 7333 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile değişik halinde, kanunen ödenmemesi gerektiği halde ödenen gümrük vergilerinin geri verileceği, tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergilerinin kaldırılacağı, ancak, söz konusu gümrük vergileri ilgili kişinin kasten yaptığı bir tahrifat veya ticaret politikası önlemlerine tabi eşyanın gümrük kıymetinin yükümlünün kendi beyanı ile artırılması sonucunda ödenmiş veya tahakkuk ettirilmiş olması halinde, geri verme veya kaldırma taleplerinin kabul edilmeyeceği, 242. maddesinin 1. fıkrasında, yükümlülerin, kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilecekleri; 2. fıkrasında, idareye intikal eden itirazların otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edileceği; 4. fıkrasında, itirazın reddi kararlarına karşı, işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.
3351 sayılı İthalatta İlave Gümrük Vergisi Uygulanmasına İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararının, 2. maddesinin1. fıkrasında, "Bu Karar kapsamında tahsil edilecek ilave gümrük vergisi oranları Ek-1, Ek-2 ve Ek-3’te yer alan tablolarda gösterilmiştir.", 2. fıkrasında da "Ekli tablolarda yer alan ve A.TR dolaşım belgesi eşliğinde ithal edilen Avrupa Birliği ve Türk menşeli olmayan eşyadan “Diğer Ülkeler” sütununda belirtilen oran üzerinden ilave gümrük vergisi alınır. Ancak, Türkiye’nin taraf olduğu serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde bir çapraz menşe kümülasyon sistemine dahil ülkeler menşeli eşyadan tercihli menşeinin tevsiki halinde ilave gümrük vergisi alınmaz." düzenlemesi yer almaktadır.
Gümrük Yönetmeliğinin "Vergilerin hesaplanması"" başlıklı " 431. maddesi de, serbest bölgede üçüncü ülke menşeli girdiler kullanılarak üretilen eşyanın serbest dolaşıma sokulmak istenilmesi durumunda beyan sahibinin talebi halinde Kanunun 161. maddesi, talep olmaması halinde ise aynı Kanunun 15. maddesi hükümlerine göre gümrük vergilerinin hesaplanacağı yönünde düzenleme ihtiva etmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; davaya konu beyanname muhteviyatı eşyanın girdilerinin Rusya menşei taşıdığı, serbest dolaşıma giriş işlemleri sırasında ATR dolaşım belgesiyle değil Türk Menşeli olarak beyan edildiği, AT muafiyet kodunun seçilmediği, girdiler üzerinden vergilendirme değil de mamül ürün üzerinden vergilendirme yapılmasının tercih edildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda verilen açıklamalar çerçevesinde; Gümrük Yönetmeliğinin 431. maddesi uyarınca serbest bölgelerden Türkiye'ye eşya ithalinde vergilendirmenin nihai ürün üzerinden yapılması halinde; serbest bölgelerde üretilen nihai ürün için tercihli tarife uygulaması söz konusu olmadığından ve İthalat Rejimi Kararında eşyanın yalnızca "Türk Menşeli" olma kriterine göre belirlenmiş bir tercihli tarife de görülmediğinden, serbest bölgelerde serbest dolaşımda olmayan girdiler kullanılmak suretiyle üretilen eşyaya, Türk menşei kazansın kazanmasın İthalat Rejimi Kararı eki listelerin "Diğer Ülkeler" sütunundaki oranlar üzerinden gümrük vergisi uygulanacağından, serbest bölgede, serbest dolaşımda bulunmayan girdiler kullanılmak suretiyle üretilerek Türkiye'ye ithal edilmek istenilen eşyanın, nihai ürün üzerinden vergilendirilmesinin beyan sahibi tarafından tercih edilmesi ve nihai ürünün de Karar eki tabloda yer alması halinde, "Diğer Ülkeler" sütunundaki oran üzerinden ilave gümrük vergisinin uygulanması gerektiğinden, yukarıda belirtilen gerekçeyle verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 18/11/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.