Danıştay 7. Daire Başkanlığı 2024/2546 E.,  2025/3746 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/2546
Karar No : 2025/3746

TEMYİZ EDENLER: 1- (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü- (E - Tebligat)
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı adına tescilli... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya için gözetim kıymeti farkı üzerinden ihtirazi kayıtla yurt dışı gider olarak beyan edilerek ödenen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerine vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; gözetim kıymeti, 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenmiş gerçek satış bedeli olmadığından, bu kıymetin ithalata konu edilen eşyaya ait gümrük vergilerinin hesaplanmasında esas alınamayacağı, İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de, belirtilen kıymetin esas alınması suretiyle ek tahakkuk yapılmasını öngören bir düzenlemenin bulunmadığı, bu nedenle beyannamede 6.740.091,82 TL olarak beyan edilen yurt dışı gidere isabet eden ve fazladan tahsil edilen 142.282,01 TL gümrük vergisi, 1.348.018,36 TL ilave gümrük vergisi, 1.482,550,54 TL katma değer vergisi tahakkukunun iptal edilerek iadesi isteminin reddine dair işlemde hukuka uyarlık, fazlaya ilişkin istemin reddinde ise hukuka aykırılık görülmediği, öte yandan fazla ödenen tutarın, 10/04/2023 tarih ve 32159 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 04/04/2023 tarih ve 7451 sayılı Kanun'un 3.maddesi ile değişik 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesinin 1. fıkrası uyarınca yasal faiz oranında hesaplanacak faiziyle birlikte iadesinin icap ettiği gerekçesiyle davaya konu işlemin kısmen iptaline, kısmen reddine, fazladan ödendiğine hükmedilen verginin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte iadesine, kanuni faizi aşan kısım yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ihtirazı kayda ilişkin dilekçenin aynı gün gönderildiği, somut tespit bulunmadığı halde eşyanın satış bedeli yönteminden sapıldığı, fazla vergi ödemek için eşyanın kıymetinin yüksek beyan edilmesinin kendi hür iradesiyle yapıldığının kabul edilmesinin hayatın olağan akışıyla bağdaşmadığı; davalı idarece, ihtirazi kaydın yetkili olmayan vekil tarafından yapıldığı, bu nedenle yok hükmünde olduğu, davacının kendi beyanının bağlayıcı olması nedeniyle bu beyanın esas alınması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI :Davalı idarece, savunma verilmemiş; davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ :Davacının temyiz isteminin kabulüyle, gümrük vergisinin kısmen reddine ilişkin hüküm fıkrasının bozulması, davalı idarenin temyiz isteminin ise reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına tescilli... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya için gözetim kıymeti farkı üzerinden ihtirazi kayıtla yurt dışı gider olarak beyan edilerek ödenen gümrük, ilave gümrük ve katma değer vergilerine vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesinin 1. fıkrasında, yükümlülerin, kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilecekleri; 2. fıkrasında, idareye intikal eden itirazların otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edileceği; 4. fıkrasında, itirazın reddi kararlarına karşı, işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; davacı adına tescilli ...tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya için gözetim kıymeti farkı üzerinden ihtirazi kayıtla beyannamede yurt dışı gider olarak 6.740.091,82 TL beyan edilerek ödenen 155.101,00 TL gümrük, 1.410.013,00 TL ilave gümrük ve 1.550.732,00 TL katma değer vergilerine vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak tecil faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açıldığı, 15/03/2023 tarihinde kayıtlara giren davalı idarenin beyan dilekçesinde, yurt dışı gidere isabet eden tutarların 142.282,02 TL gümrük, 1.348.018,37 TL ilave gümrük ve 1.482.550,60 TL katma değer vergisi olarak beyan edildiği, Vergi Mahkemesinin ara kararına idarece verilen cevap dilekçesinin ekinde sunulan hesap tablosunda ise gözetimden kaynaklı vergilerin 148.282,02 TL gümrük, 1.348.018,37 TL ilave gümrük ve 1.482.550,60 TL katma değer vergisi olduğunun bildirildiği, Vergi Mahkemesince 142.282,01 TL gümrük, 1.348.018 TL ilave gümrük ve 1.482.550 TL katma değer vergisinin tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte iadesine, kanuni faizi aşan kısım ve fazlaya ilişkin istemler yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Olayda, davacı tarafından 155.101 TL gümrük vergisinin iadesi istenilmiş olup, davalı idare tarafından, gözetime isabet eden gümrük vergisinin 15/03/2023 tarihinde kayıtlara giren dilekçede 142.282 TL; mahkemece verilen ara kararı üzerine gönderilen hesap tablosunda ise 148.282 TL olarak bildirildiği anlaşıldığından, gözetime isabet eden gümrük vergisi tutarı netleştirilerek söz konusu bu çelişkinin giderilmesi suretiyle ulaşılacak sonuca göre karar verilmek üzere kararın, gümrük vergisine ilişkin hüküm fıkrasının anılan tutarlar arasında kalan kısmının bozulması gerekmiştir.
Öte yandan, dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanan mahkeme kararının, kalan kısımları aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar, anılan hüküm fıkralarının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin kısmen reddine kısmen kabulüne, davalı idarenin temyiz isteminin ise reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının, gümrük vergisine ilişkin hüküm fıkrasının...TL ile ...TL arasında kalan kısmının BOZULMASINA,
3. Kararın, kalan kısımlarının ise ONANMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5. ... TL maktu harç tutarının temyiz eden davacıdan alınmasına,
6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 19/11/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY :
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan bölge idare mahkemesi kararı, aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görülmüş olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar sözü geçen kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz istemlerinin reddi ve kararın onanması gerektiği oyu ile, karara katılmıyorum.

(XX) KARŞI OY :
Dava konusu olayda, ithal edilen eşyanın kıymeti, ithalatçı tarafından ticaret politikası önlemi olan gözetim uygulamasından kaçınmak amacıyla mükellefin kendi iradesiyle arttırılmıştır. Dış ticaret önlemleriyle ilgili gözetim belgesi temin etme yükümlülüğünden kaçınmak ve buna dair yasal düzenlemeleri etkisiz kılmak yönündeki bu amacı hukuk düzeninin korumayacağı açıktır.
Yükümlünün kendisini beyanı artırmaya zorladığı öne sürülen husus dış ticaret mevzuatıyla ilgili yasal düzenlemelerden ibaret olup, faturada yazılı gümrük kıymetini beyan ederek gözetim belgesi temin etme yerine bu yasal yükümlülüğü bertaraf etme gayesiyle ihtirazi kayıtla beyan yükseltilmektedir. Bu suretle, dava sürecinde gözetim belgesi temin edilmeden malın ithali sağlanmakta ve sonuç olarak hem düşük kıymet üzerinden ithalat hem de gözetim belgesi alma külfetinden kurtulma gibi gözetimle ilgili yasal düzenlemelerin aşılması ve uygulanmadan devre dışı bırakılması sonucuna yol açılmaktadır.
Belirtilen bağlamda, mükellefin tamamen kendi özgür iradesiyle ve dış ticaret önlemleri kapsamında öngörülen yasal ödevleri yerine getirmeme gayesiyle faturada yazılı ve gözetim belgesi gerektiren kıymeti sanki belgeye tabi değilmiş gibi yükseltme davranışının, gümrük idaresine atfedilebilir bir yönü bulunmamakta ve bu husus mükellefin kendi seçim ve tercihinden ibaret kalmaktadır. Zira yüksek kıymet üzerinden beyanda bulunmak suretiyle gözetim belgesi ibrazı ödevinden kaçınma gibi bir seçenekten yararlanılmaktadır. Bu nedenle, davanın salt Gümrük Kanunundaki kıymetle ilgili hükümler üzerinden çözümlenmesi maddi ve hukuki gerçeklikle ilgili bütünlüğün göz ardı edilmesine ve dış ticaret mevzuatına ilişkin bir kısım hükümlerin fiilen uygulanamaz hale gelmesine sebebiyet verecektir.
Öte yandan yapılan itiraz başvurusu bir yönüyle 211. maddede öngörülen sürelerde yapıldığı gibi, maddede yer alan "tahakkukun kaldırılması" ve "ödenen verginin geri ödenmesi" taleplerini de içerdiğinden, taleplerin değerlendirilmesinde anılan maddede yer alan kısıtlamaların dikkate alınmaması gümrük idaresi açısından mümkün bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, eşyanın kıymetinin, gözetim tebliğindeki kıymete eşitlenecek tutarda yurt dışı gider kalemine ihtirazi kayıtla beyanda bulunmak suretiyle artırılması nedeniyle tahakkuka yapılan itirazın reddi işleminin iptali ve gözetime isabet eden verginin faiziyle birlikte iadesine ilişkin açılan davada, yükümlünün kendi beyanı ile gümrük kıymetini artırmasının dış ticaret önlemlerine tabi eşya dolayısıyla yasal düzenlemelere göre ibraz etmek zorunda olduğu belgeleri temin etmeden ithalat yapmasının önünü açtığı, uyuşmazlığın salt kıymet ihtilafı gibi ele alınmasının söz konusu yasal düzenlemeleri işlevsiz bıraktığı, bu nedenle dünya piyasa fiyatlarından daha düşük fiyatlarla yapılan ithalatların izlenmesini sağlayan önlemlerin etkisizleştirilmesinin önüne geçilmesi amacıyla anılan maddede yapılan yasal değişikliğin dava konusu işlemi de kapsadığı anlaşıldığından, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyu ile, çoğunluk görüşüne bu yönden katılmıyorum.