Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2025/3345 E.,  2025/7421 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2025/3345
Karar No : 2025/7421

TEMYİZ EDENLER : 1-(DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

2-(DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF : 1-(DAVACI) ...
2-(DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı

İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ordu ili, Altınordu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada,... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin ...tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile ... tarih ve ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararıyla kabul edilen 1/25.000 ölçekli nazım imar planının tamamının ve taşınmazına ilişkin kısmının ve planlara karşı yapılan itirazın reddine dair ...... tarih ve... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; dava konusu 1/25.000 ölçekli revizyon nazım imar planının tamamı yönünden; 1/5000 ölçekli nazım imar planında sosyal ve teknik altyapı alanlarının standardın altında belirlenmesinin tek başına 1/25.000 ölçekli planın da planlama ilkelerine aykırı olduğu sonucu doğurmayacağı, her planın kendi kademesi ve ölçeğine göre denetime tabi tutulmasının esas olduğu, kendi içinde ve kurgu sistemi çerçevesinde sosyal ve teknik altyapı alanlarının standartların altında olduğu yolunda somut tespit bulunmadığı, dava konusu 1/25.000 ölçekli revizyon nazım imar planının uyuşmazlık konusu taşınmaz yönünden yapılan incelemede; 12 metrelik imar yolunun bölgenin ana ulaşım aksı olarak düzenlenen kuzey-güney ve doğu-batı doğrultulu iki 20 metrelik imar yolu ile kullanımlar arasında ring oluşturacak şekilde düzenlendiği, bölgenin topografik yapısı da dikkate alındığı, planlama alanının güneyinde yeni yerleşime açılan alanların ana ulaşım akslarına bağlantısını sağlaması nedeniyle ulaşım sistemi açısından önemli olduğu, getirilen kullanım kararının; planların kademeli birlikteliği ilkesine, imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu dava konusu 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının tamamı ve uyuşmazlık konusu taşınmaz yönünden yapılan incelemede; planlamanın geneline karşı açılan dava neticesinde 1/5000 ölçekli imar plan değişikliklerinin, bir bütün olarak yargı kararıyla iptaline karar verilmesi karşısında, söz konusu planlama alanında kalan uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu alanda yapılan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı kararlarında parsel bazında da tamamı yönünden de hukuka uygunluk bulunmadığı belirtilerek, davanın Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/25.000 ölçekli revizyon nazım imar planının uyuşmazlık konusu taşınmaza ve planın tamamına ilişkin kısmının iptali istemi yönünden reddine, dava konusu Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve ...sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının uyuşmazlık konusu taşınmaza ve planın tamamına ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :Temyize konu kararın taraflarca aleyhe olan kısımlarının usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

SAVUNMALARIN ÖZETİ :Davacı tarafından, karşı tarafın temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Davalı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kısmen reddi, kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Ordu ili, Altınordu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ...parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin ...... tarih ve... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ile ... tarih ve ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararıyla kabul edilen 1/25.000 ölçekli nazım imar planının tamamının ve taşınmaza ilişkin kısmının ve planlara karşı yapılan itirazın reddine dair... tarih ve... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararının iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar iptal davası olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanunun 14. maddesinin 3. fıkrasında; dilekçelerin Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından a) görev ve yetki, b) idari merci tecavüzü, c) ehliyet, d) idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) süre aşımı, f) husumet, g) 3 ve 5'inci maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırayla inceleneceği belirtilmiş, aynı maddenin 6. fıkrasında; yukarıdaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı düzenlenmiş, 15. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, dilekçelerde 14. maddenin 3/c bendine aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacının taşınmazına ilişkin dava konusu 1/5000 ve 1/25.000 ölçekli nazım imar planına yönelik yapılan inceleme;
Bölge İdare Mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
İdare Mahkemesi kararının bu bölümüne karşı yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararı hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır
Dava konusu 1/5000 ve 1/25.000 ölçekli nazım imar planının tamamının iptali istemi yönünden yapılan inceleme;
Yukarıda aktarılan maddede yer alan ve iptal davasının sübjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" doktrin ve içtihatlarda dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır. Menfaatin kişisel ve meşru olması için hukuki bir durumdan ortaya çıkması gerekir. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmektedir.
İptal davası açabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir. Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir.
Taşınmaz maliki sıfatıyla, yani imar planının davacının taşınmazına ilişkin kullanım kararlarının iptali istemiyle açılan davalarda, incelemenin bu kullanım kararları ile sınırlı olarak yapılması gerekmektedir. Zira; kişilerin bunun dışında, imar planlarının kendilerini etkilemeyen kullanım kararlarının ya da tümünün iptalini istemekte kişisel, meşru ve güncel bir menfaatleri bulunmamaktadır.
Öte yandan; kişilerin belde sakini sıfatıyla, yani imar planının doğrudan kendi taşınmazına ilişkin olmayan ancak oturduğu çevreyi etkileyen kullanım kararlarının iptali istemiyle dava açmaları mümkün ise de; bu durumda da yine dava açan kişinin imar planının hangi kullanım kararlarının kendisini ne şekilde etkilediğini, yani iptalini istediği kullanım kararları ile arasında kişisel, meşru ve güncel bir menfaat bağının bulunduğu hususunu açıklaması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; dava dilekçesinde dava konusu 1/5000 ve 1/25.000 ölçekli nazım imar planının tümüne yönelik genel olarak hukuka aykırılık iddialarında bulunulduğu, taşınmazının kullanım kararı veya plan değişikliğinin kendisini ve taşınmazını ne şekilde etkilediği hususunda bir açıklama yapılmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda; davacının planın tümünün iptalini istemekte kişisel, meşru ve güncel bir menfaati bulunmadığından bu kısma ilişkin olarak davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerekmektedir.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2.Davanın, 1/25.000 ölçekli nazım imar planının taşınmaza yönelik ve bütününün iptali istemi yönünden reddi, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının taşınmaza yönelik ve bütününün yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, 1/25.000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarının dava konusu taşınmaza ilişkin kısmının ONANMASINA, 1/25.000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlarının tamamına ilişkin hüküm fıkrasının BOZULMASINA,
3.Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/12/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.