Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2024/7295 E.,  2025/7222 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/7295
Karar No : 2025/7222

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı/...
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen... tarihli, E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kocaeli ili, Gebze ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... sayılı parselleri de kapsayan alana yönelik Gebze Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek Kocaeli Büyükşehir Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan ve Gebze Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı uyarınca askıya çıkarılan parselasyonun iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyanın ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, bulunduğu alanda imar uygulaması yapılmasına ilişkin olarak, düzenleme sınırının belirlenmesinde yönetmeliğe aykırı bir bulguya rastlanmadığı, parselasyonun imar planına uygun hazırlandığı, düzenleme ortaklık payı (DOP) hesaplarında cebirsel anlamda bir işlem kusuruna rastlanmadığı, davacı idarenin kamulaştırma yoluyla iktisap ettiği hisselerin, DOP kesilmeden, aynı yerdeki kamusal alanlarda değerlendirildiği, kamulaştırma konusu alanların özel mülkiyete konu edilmediği, işlemin tahsis ilkeleri ve mevzuata aykırılık taşımadığı, bu itibarla, dava konusu parselasyon işleminin davacı kurumun parsellerine ilişkin kısmında hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu .... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya uygunluk bulunmayan Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçelerle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden, dava konusu Kocaeli ili, Gebze ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... sayılı parselleri de kapsayan alana yönelik, ... tarihli, ... sayılı Gebze Belediye Encümeni kararıyla kabul edilen parselasyonun yargı yerlerince iptaline karar verilmesi üzerine alanda Gebze Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilerek Kocaeli Büyükşehir Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan ve Gebze Belediye Encümeninin ...tarih ve ... sayılı kararı uyarınca askıya çıkarılan parselasyonun yapıldığı, 17/01/2023 tarihinden itibaren bir ay süre ile askıya çıkarılan parselasyona davacı kurum tarafından yapılan itirazın kısmen uygun görülerek; Devlet Demir Yolları İşletmesine ait demiryolu hattı ile trafo alanı arasında, mevcut kamulaştırma sınırları göz önünde bulundurularak parsel oluşturulmasına ve ... ada, ... sayılı parseldeki Devlet Demir Yolları İşletmesine ait hissenin bu parselden tahsis edilmesine dair ... tarihli, ... sayılı Gebze Belediye Encümeni kararının alındığı bunun üzerine, davacı tarafından, Marmaray Projesi için kamulaştırılan ... ve ... sayılı parsellerin, parselasyon sonucunda fiziki sınırlarının değiştirildiği, demiryolu ile trafo binasının fiziki bağlantısının kesildiği ve trafo binası ile D100 karayolu bağlantı hattının Devlet Demir Yolları İşletmesinin ihtiyacı olmayacak şekilde genişletildiği ve bu genişlemeden dolayı üçüncü şahıslara ait fabrika bahçesinden mülkiyet verildiği, tahsis parselinin bu haliyle kullanılama olanağı bulunmadığı ileri sürülerek yukarıda belirtilen parselasyona ilişkin işlemlerin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Yasasının 18.maddesi, "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme alanındaki nüfusun kentsel faaliyetlerini sürdürebilmeleri için gerekli olan umumi hizmet alanlarının tesis edilmesi ve düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırk beşini geçemez.
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan yerler ile bölgenin ihtiyacı olan yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi/parkı, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı öğretime yönelik eğitim tesis alanları, kamuya ait kreş ve gündüz bakım evleri, pazar yeri, semt spor alanı, toplu taşıma istasyonları ve durakları, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesis alanları, otoyol hariç erişme kontrolünün uygulandığı yol, su yolu, bölgenin geneline hizmet veren spor alanı, belediye hizmet alanı, sosyal ve kültürel tesis alanı, kamu hizmeti için planlanan teknik altyapı ve trafo alanları, özel tesis yapılmasına konu olmayan ağaçlandırılacak alan, rekreasyon alanı olarak ayrılan parseller ve mesire alanları, resmî kurum alanı, uygulama imar planı kararı ile getirilen diğer umumi ve kamu hizmet alanları, otogar alanından oluşur ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz. Düzenlemeye tabi tutulan alan içerisinde bulunan taşkın kontrol tesisi alanlarının, bu fıkrada belirtilen kullanımlar için düzenleme ortaklık payı düşülmesini müteakip kalan Hazine mülkiyetindeki alanlardan karşılanması esastır. Ancak taşkın kontrol tesisi için yeterli alanın ayrılamaması durumunda, düzenleme ortaklık payının ikinci fıkrada belirtilen oranı aşmaması şartıyla, düzenlemeye tabi diğer arazi ve arsaların yüz ölçümlerinden bu fıkradaki kullanımlar için öncelikle düzenleme ortaklık payı ayrıldıktan sonra ikinci fıkrada belirtilen orana kadar taşkın kontrol tesisi için de ayrıca pay ayrılır. Kapanan imar ve kadastro yollarının öncelikle düzenleme ortaklık payına ayrılan toplam alandan düşülmesi esastır ... Herhangi bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır..." kurallarını içermektedir.
Arazi Ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik'in 16.maddesinin 4.fıkrasında, "Kamu hizmetlerine tahsis edilip imar planında da aynı kullanım amacına ayrılan kamuya ait taşınmazlardan düzenleme ortaklık payı alınmaksızın parselasyon planıyla imar planında bulunduğu yere tahsis edilebilir. Kamulaştırmaya konu edilen ve kamulaştırma yoluyla elde edilen taşınmazlardan düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, kamulaştırılan parselin, imar planı kararları ile kamulaştırma amacı dışında kullanılması durumunda; düzenlemeye giren diğer parseller gibi düzenleme ortaklık payı alınarak dağıtıma tabi tutulur. Bu durum ve parselasyon planlarının askıya çıktığı bilgisi kamulaştırmayı yapan idareye bildirilir. Kamulaştırılan ya da kamu hizmetlerine tahsis edilen bu parsellerin alanlarının, imar planındaki kullanım amacına ayrılan alandan az olması durumunda eksik kalan alan düzenleme ortaklık payından karşılanır. Fazla olması durumunda artan miktardan, diğer parsellerde olduğu gibi düzenleme ortaklık payı alınarak en yakın yere tahsis edilir." düzenlemesi, 17.maddesinin 1.fıkrasında, "İmar parsellerinin oluşturulması ve dağıtımında aşağıdaki esaslar dikkate alınır:
a) Düzenlemeye giren parsellerin tahsisi, uygulama sonucunda mümkün olduğunca düzenleme öncesi parselin bulunduğu yerden yapılır. Düzenlemeye alınan parsellerin imar planında umumi ve kamu hizmet alanlarına denk gelmesi halinde ise, diğer parsellerin bulunduğu yerden tahsisinin yapılmasından sonra, teknik zorunluluklar da dikkate alınarak en yakın ve tahsise uygun olabilecek imar parsellerine tahsisi sağlanır.
b) Parselasyon planıyla; imar planına, imar planında aksine bir hüküm yoksa, imar mevzuatında belirtilen minimum parsel büyüklüklerinin altında parsel oluşturulamaz.
c) İmar plânı ve mevzuata göre korunması mümkün olan yapıların, asgari parsel büyüklüğünü sağlaması kaydıyla, tam ve hissesiz bir imar parseline denk gelmesi sağlanır. Asgari parsel büyüklüğünün sağlanamaması halinde, 16 ncı maddede belirtilen hükümlere göre tahsis ve bedele dönüştürme işlemleri yapılabilir.
ç) Kamu yatırımlarının yürütülmesi amacıyla, kamu kurumlarına ait taşınmazdaki hisseler müstakil bir imar parselinde toplanabilir.
d) Düzenleme sahasında kalan hisseli arazi ve arsalar, hisse sahiplerinin muvafakatı halinde veya ilgili idarece arazideki fiili kullanım durumunun tespit edilmesi halinde muvafakat aranmaksızın; imar planında aksine bir hüküm yoksa imar mevzuatında belirtilen asgari parsel büyüklüğünü sağlamak kaydıyla (Ek ibare:RG-11/9/2025-33014) hisse ayrımı yapılabilir veya müstakil hale getirilebilir. İlgili idarece fiili durumun oluştuğuna dair mahallinde yapılan tespit, özel parselasyon krokileri, emlak vergisi kayıtları, belediyesince hazırlanmış çap ve benzeri diğer belgelerin değerlendirilmesiyle hazırlanan ve imza altına alınan tutanak belediyesinde belediye başkanınca, diğer yerlerde ilgili birim amirince onaylanır. Bu durumun belediye encümen kararı, il idare kurulu kararı veya ilgili idare onayında belirtilmesi durumunda, (Ek ibare:RG-11/9/2025-33014) hisse ayrımı yapılabilir veya müstakil parseller oluşturulabilir.
e) Taşınmaz sahibine tahsis edilen miktarın asgari imar parsel alanından küçük olması veya diğer teknik ve hukuki nedenlerle müstakil imar parseli verilememesi halinde, bu miktar mümkün mertebe tek bir imar parseline hisselendirilir.
f) İmar planına ve mevzuatına uygun olması kaydıyla arazideki mevcut yapılaşmalar dikkate alınarak imar parselleri oluşturulur." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi uyarınca yapılan parselasyonun amacı, imar planı ve mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılaşmaya elverişli imar parselleri elde edilmesini ve düzenlemeye tabi tutulan yerlerin ihtiyacı olan, imar planında umumi hizmetlere ayrılan alanların bedelsiz olarak kamu eline geçmesini sağlamak suretiyle, düzenli ve sağlıklı bir yapılaşma ve kentleşmeyi gerçekleştirmektir. Parselasyonda bu amacın gerçekleştirilmesi için değer artışı karşılığı düzenleme sınırı içerisindeki taşınmazlardan yol, yeşil alan ve benzeri kullanımlar için düzenleme ortaklık payı (DOP) alınması mümkün olmakla birlikte taşınmaz maliklerine yapılaşmaya uygun imar parseli verilmesi gerekmektedir.
3194 sayılı İmar Yasası'nın 18.maddesine göre, trafo ve yol alanları DOP kapsamında değerlendirilmektedir.
Öte yandan Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelikte, kamu hizmetlerine tahsis edilip imar planında da aynı kullanım amacına ayrılan kamuya ait taşınmazlardan DOP alınmaksızın parselasyon planıyla imar planında bulunduğu yere tahsis edilebileceği, kamulaştırmaya konu edilen ve kamulaştırma yoluyla elde edilen taşınmazlardan DOP alınmayacağı, ancak, kamulaştırılan parselin, imar planı kararları ile kamulaştırma amacı dışında kullanılması durumunda; düzenlemeye giren diğer parseller gibi DOP alınarak dağıtıma tabi tutulacağı, bu durumun ve parselasyon planlarının askıya çıktığı bilgisinin kamulaştırmayı yapan idareye bildirileceği, kamulaştırılan ya da kamu hizmetlerine tahsis edilen bu parsellerin alanlarının, imar planındaki kullanım amacına ayrılan alandan az olması durumunda eksik kalan alanın DOP'tan karşılanacağı, fazla olması durumunda artan miktardan, diğer parsellerde olduğu gibi DOP alınarak en yakın yere tahsis edileceği, düzenlenmiştir.
Somut uyuşmazlıkta, ... ada, ...ve ... sayılı parsellerin Marmaray Projesinde kullanılmak üzere kamulaştırılmak suretiyle davacı kuruluş mülkiyetine geçirildiği, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında trafo ve 15 metrelik yol alanı kullanımlarına isabet eden parsellerin, kamulaştırma yolu ile elde edilen taşınmazlar olduklarından bahisle dava konusu parselasyon kapsamında, düzenleme ortaklık payı (DOP) kesintisi yapılmaksızın kadastral altlığın bastığı yerde oluşturulan trafo ve yol alanı kullanımındaki ... ve ... sayılı imar parsellerine, davacı kuruluş adına tahsis edildikleri, anlaşılmaktadır.
3194 sayılı İmar Yasası'nın 18.maddesine göre, trafo ve yol alanlarının DOP kapsamında değerlendirilmeleri gerektiğinden, imar planındaki kullanım kararı trafo olan bir alanın, genel bir kamu hizmet alanı olarak trafo amaçlı kullanılması durumunda DOP kapsamında ele alınması gerektiği açıktır. Ancak, imar planında trafo gösteriminde kalan bir alanın, "devlet demiryolu alanı" kapsamında kalan kullanımlarına özgü olarak trafo amaçlı kullanılmasının gerekmesi durumunda, davacı kuruluşun hizmet ve işleyişi ile ilgili bir kullanımı ifade etmesinden dolayı kamulaştırıldığından, alanın asıl kullanım kararı "devlet demiryolu alanı" olacak ve parselasyon yapılırken, kamulaştırma yolu ile elde edilen bir kamu hizmet alanı olarak DOP kapsamında değerlendirilmemesi ve parselasyona girdiği gibi çıkarak ilgili kuruluşa tahsis edilmesi gerekecektir.
Uyuşmazlıkta, yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca araştırma yapılarak trafo alanının niteliğinin ortaya konulması ve buna göre değerlendirme yapılarak bir karar verilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlığın davacıya tahsis edilen yol alanına ilişkin bölümü bakımından ise; parselasyon sonucunda tahsis edilen yol alanının, ulaşım bağlantılarının sağlanması amacıyla planlanan ve devamlılığı olan 15 metre enkesitli imar yolu niteliğinde olduğu, davacı parselinin yolun sadece küçük sayılabilecek bir kısmına isabet ettiği, imar planındaki kullanım kararı itibarıyla belirtilen yolun davacı idarenin kullanımına özgülenmesine ve hizmet gerekleri ile sınırlı olarak kullanılmasına olanak bulunmadığı açık olduğundan, imar planındaki kullanım kararının kamulaştırma amacını ifade ettiğinden söz edilemez. Yukarıda yer verilen yasal düzenlemeler uyarınca, bir taşınmazın, kamulaştırma amacı dışında kullanılması durumunda, düzenlemeye giren diğer parseller gibi DOP alınarak dağıtıma tabi tutulması gerektiğinden, davacıya 15 metrelik yol alanından yapılan tahsiste hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Diğer yandan, dava dilekçesinde fiziksel sınırlarda değişikliğe gidildiği ve bağlantı hattının davacı kurumun ihtiyacından fazla olacak şekilde genişletildiğine dair ileri sürülen iddiaların imar planından kaynaklı olduğu, buna karşılık parselasyonun dayanağı imar planının dava konusu edilmediği anlaşıldığından, belirtilen hususlarda değerlendirme yapılmasına olanak bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen...tarihli, E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 24/12/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.