Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2024/1978 E.,  2025/6996 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2024/1978
Karar No : 2025/6996

TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACILAR) 1-... 2- ...
VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

DİĞER DAVALI : ... Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF : 1-(DAVALILAR)
1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
2- ... Belediye Başkanlığı

2- (DAVACILAR) 1- ... 2- ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Mersin ili, Silifke ilçesi, ... Mahallesi, ... (eski ... parsel) parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Silifke Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile bu planın tadilen onaylanmasına ilişkin Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu alanda 2009 yılında mevzi imar planı yapıldığı, sonrasında 2011 tarihinde 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yapıldığı, bu planlarda taşınmazın plan onama sınırı içinde, konut alanında kaldığı, dava konusu imar planında ise, taşınmazın da bulunduğu alanın Mersin Orman Bölge Müdürlüğünün görüşü doğrultusunda orman alanında kaldığından bahisle plan onama sınırı dışında bırakıldığı, taşınmaz üst ölçekli plan olan nazım imar planında konut alanında, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında tarım alanında kaldığından bu durumun planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırı olduğu, dava konusu taşınmazın da bulunduğu alanın, plan onama sınırı dışında bırakılarak işlevsiz bırakılmasının yakın çevresindeki diğer taşınmazlar için üretilen arazi kullanım kararlarıyla tutarlı olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; davanın, Silifke Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısmı yönünden, bu meclis kararında taşınmazın konut alanı olarak belirlendiği, önceki planlardaki kullanım kararlarında herhangi bir değişiklik yapılmadığı, taşınmazın daha sonra Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile plan onama sınırı dışına çıkarıldığı dikkate alındığında, dava konusu ... tarih ve ... sayılı Silifke Belediye Meclisi kararıyla davacıların menfaatlerinin ihlal edilmediği anlaşıldığından, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, anılan işlem bakımından iptal yönünde verilen kararda hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, davalı Silifke Belediye Başkanlığının istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın bu kısmı yönünden ehliyet yönünden reddine, davanın, dava konusu ... tarih ve ... sayılı Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi kararına ilişkin kısmı yönünden ise, davalı Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, her iki meclis kararının da birlikte değerlendirilmesi gerektiği, temyize konu kararın, Silifke Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısmı yönünden usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, temyize konu kararın,planın tadilen onaylanmasına ilişkin Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararına ilişkin kısmı yönünden, usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı Silifke Belediye Başkanlığı tarafından, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Davacılar ve davalı Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava, Mersin İli, Silifke İlçesi, ... Mahallesi, ... (eski ... parsel) parsel sayılı alanda Silifke Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile bu planın tadilen onaylanmasına ilişkin Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 14. maddesinde, dava konusu işlemin kesin ve yürütülebilir bir işlem olup olmadığı hususunun dilekçeler üzerinde yapılan ilk inceleme sırasında değerlendirileceği, 15/b. maddesinde de kesin ve yürütülebilir nitelikte olmayan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların reddedileceği öngörülmüştür.
İdari işlemler, idari makamların kamu gücü ve kudreti ile haraket ederek kamu hukuku alanında yaptığı tek yanlı ve kesin, doğrudan uygulanabilir işlemlerdir. İdari işlemlerin iptal davasına konu olabilmesi için kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem olması gerekmektedir. Bir idari işlemin kesin ve yürütülmesi zorunlu sayılabilmesi ise, hukuk düzeninde bir sonuç doğurabilmesi için gerekli olan bütün aşamaların gerçekleştirilmiş olmasına, başka bir makamın onayına ihtiyaç göstermeksizin hukuk düzeninde değişiklikler meydana getirmesine bağlıdır.
3194 sayılı İmar Kanununun, “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” hükmüne,
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu
'nun " "Meclis kararlarının kesinleşmesi" başlıklı 14. maddesinde; "Büyükşehir belediye başkanı, hukuka aykırı gördüğü belediye meclisi kararlarını, yedi gün içinde gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek üzere belediye meclisine iade edebilir. Yeniden görüşülmesi istenilmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de büyükşehir belediye meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar kesinleşir. Büyükşehir belediye başkanı, meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine (...)(20)
idarî yargıya başvurabilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Kararın, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının tadilen onaylanmasına ilişkin Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararına ilişkin kısmı yönünden;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyize konu kararın, 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının tadilen onaylanmasına ilişkin kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 2. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
Kararın, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının kabul edilmesine ilişkin Silifke Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararına ilişkin kısmı yönünden;
Kesin ve yürütülmesi zorunlu, idari davaya konu edilebilecek işlemler, idarenin kamu gücüne dayanarak, tek yanlı irade beyanıyla tesis ettikleri, hukuk düzeninde değişiklik yapan işlemlerdir.
Hazırlık veya görüş bildiren işlemler ise, kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemlerin ortaya çıkarılmasına yönelik olsalar dahi, tek başına kişiler üzerinde hukuki etki doğurmadığından iptal davasına konu edilemezler.
Dosyanın incelenmesinden, Mersin ili, Silifke ilçesi, ... Mahallesi, ... (eski ... parsel) parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Silifke Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayı ile kararı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının kabul edildiği ve bu planda dava konusu taşınmazın konut alanında bırakıldığı, anılan kararın onaylanmak üzere gönderilmesi üzerine Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile, Mersin Orman Bölge Müdürlüğü'nden alınan görüş doğrultusunda aralarında dava konusu taşınmazın da bulunduğu bir kısım taşınmazların orman alanında kaldığı gerekçesiyle plan onama sınırı dışına çıkarılmasına karar verilerek 1/1000 ölçekli uygulama imar planının tadilen onaylandığı, davacı tarafından taşınmazın orman alanında kalmadığı, plan sınırlarına dahil edilmesi gerektiği iddia edilerek bu meclis kararlarının iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, ilçe belediye meclisi kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının, büyükşehir belediye meclisince aynen veya değiştirilerek kabul edildikten sonra kesinleşip yürürlüğe gireceği açıktır.
Uyuşmazlıkta, dava konusu taşınmazı kapsayan alanda Silifke Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayı ile kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planının, Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile tadilen onaylanarak kesinleştiği, davacılar tarafından hem Silifke Belediye Meclisi kararının hem de bu kararın tadilen onaylanmasına ilişkin Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle dava açıldığı, söz konusu ilçe belediye meclisi kararında uyuşmazlık konusu taşınmazın plan onama sınırı içinde konut alanı olarak gösterilmesine rağmen anılan kararın büyükşehir belediye meclisince onanarak yürürlüğe girmediği, büyükşehir belediye meclisince kanunen verilen yetkiye dayanılarak değiştirilerek kabul edilip bu şekilde kesinleştirildiği görüldüğünden, dava konusu işlemlerden ilçe belediye meclisi kararının hukuki etki doğurabilecek kesin nitelikte olmadığı, davacının fiili ve hukuki durumunda değişiklik yaratan icrai bir işlem olmadığından, idari davaya konu olabilecek niteliği bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, davaya konu işlemlerden, icrai bir işlem olarak değerlendirilmesi mümkün bulunmayan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının kabulüne ilişkin ... tarih ve ... sayılı Silifke Belediye Meclisi kararına ilişkin kısmı hakkında davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken davanın ehliyet yönünden reddi yolunda verilen kararda sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının ve davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan davacının istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılarak 1/1000 ölçekli uygulama imar planının onaylanmasına dair Silifke Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararına ilişkin kısmı yönünden davanın ehliyet yönünden reddine, diğer kısmına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararına ilişkin kısmının ONANMASINA, Silifke Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararına ilişkin kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 17/12/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.