Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2023/805 E.,  2025/7226 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/805
Karar No : 2025/7226

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat Gıda İthalat İhracat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ...... tarih ve E..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Kemalpaşa ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkii, ... ada, ... sayılı parselde ruhsatsız yapı yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Yasası'nın 42/2 maddesi uyarınca davacı şirket adına 300.778,70-TL imar para cezası tesis edilmesine ilişkin ... tarihli, ... sayılı Kemalpaşa Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:.... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyanın incelenmesinden, davalı idare elemanlarınca ruhsata aykırı olarak yapılan tüm imalatların yapı grubunun III. Sınıf A grubu olarak tespit edilmiş olmasına rağmen 800 m2 işyeri deposunun yapı sınıfı ve grubunun 16/03/2019 tarih ve 30716 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2021 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ uyarınca I. sınıf B grubu olduğu, söz konusu aykırılıktan etkilenen alanların yapı sınıf ve grubunun hatalı tespitinin temel cezayı etkileyen nitelikte olduğu dikkate alındığında İzmir ili, Kemalpaşa ilçesi,... Mahallesi, ... mevkii, ... ada, ... sayılı parselde ruhsatsız yapı yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Yasasının 42/2 maddesi uyarınca davacı şirket adına 300.778,70-TL imar para cezası tesis edilmesine ilişkin dava konusu... tarihli, ... sayılı Kemalpaşa Belediye Encümeni kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya uygunluk bulunmayan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İzmir ili, Kemalpaşa ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkii, ... ada, ... sayılı parselde (25 x 32)= 800 m2 tek katlı depo ve (8x25)= 200 m2 taban alanı üzerinden (200x3 kat)=600 m2'lik 3 katı idari bina olarak genel toplamda 1400 m2 prefabrik betonarme ruhsatsız yapı yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca Kemalpaşa Belediye Başkanlığınca 16/10/2020 tarihli yapı tatil tutanağı düzenlenmiştir.
Anılan yapı tatil tutanağına dayanılarak, ruhsatsız ticari depo ve 3 katlı idari bina için, 3194 sayılı İmar Yasası'nın 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (c) bendi uyarınca davacıya toplam 300.778,70-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarihli, ... sayılı Kemalpaşa Belediye Encümeni kararı alınmıştır.
Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinde; "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, dosyanın taraflar ve ilgililerce incelenmesi, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler, elektronik işlemler ile ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşma icrasında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır. Ancak, davanın ihbarı Danıştay, mahkeme veya hakim tarafından re'sen yapılır. Bilirkişiler, bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçilir ve bilirkişiler hakkında Bilirkişilik Kanunu ve 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.'' hükmüne yer verilmiştir.
Atıf yapılan Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu yerine çıkarılan ve 01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Bilirkişiye başvurulması gereken haller" başlıklı 266. maddesinin 1. fıkrasında, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. ... Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir. ..." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, beşyüz Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede öngörülen şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanacağı belirtilmiş, aynı fıkranın (a) bendinde; Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için para cezası uygulanacağı, aynı fıkranın (c) bendinin 8. alt bendinde; ruhsatsız ise cezanın %180 oranında, 12. alt bendinde ise; inşai faaaliyet tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın %20 oranında arttırılarak hesaplanacağı hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu belediye encümeni kararında, uyuşmazlığa konu 1400 m2 alanın imara aykırılıktan etkilendiği, yapının Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tebliği uyarınca III/A grubuna girdiği belirlenerek hesaplama yapıldığı, anılan tebliğ incelendiğinde ise, III. Sınıf A Grubu Yapılar bölümünün 6.maddesinde "Soğuk hava depoları", 11.maddesinde ise "Küçük sanayi tesisleri (Donanımlı atölyeler, imalathane, dökümhane)" yapılarının yer aldığı, yani her iki yapı türünün de aynı yapı sınıf ve grubunda bulunduğu anlaşılmaktadır.
Somut uyuşmazlıkta, davalı idarece, deponun basit bir depo ya da iş yeri deposu olmadığı, "soğuk hava deposu" niteliğinde olduğu, bu durumun davacı şirket unvanında da anlaşılabileceği, zira şirket faaliyet alanının soğutma, ısıtma vb. üzerine olduğu, dolayısıyla "soğuk hava deposu" da III Sınıf A Grubu yapılardan olduğundan, imar para cezasına esas yapı sınıfının tespitinde herhangi bir hata bulunmadığı, hususlarının savunulduğu, buna karşılık belirtilen konularda İdare ve Bölge İdare Mahkemesince herhangi bir araştırma yapılmadığı ve davalı idare savunmalarının kararda karşılanmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davalı idare savunmalarında ileri sürülen hususlar teknik bilgiyi gerektirdiğinden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak, idari para cezasına konu deponun soğuk hava deposu niteliğinde olup olmadığının belirlenmesi ve bilirkişi raporu sonucuna göre idari para cezasına konu deponun soğuk hava deposu niteliğinde olup olmadığı değerlendirilerek karar verilmesi gerektiğinden, bu yönde bir değerlendirme içermeyen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda eksik incelemeye dayalı olarak verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 24/12/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.