Danıştay 6. Daire Başkanlığı 2023/2079 E.,  2023/3777 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2023/2079
Karar No : 2023/3777

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Denetim Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Bakanlığı - ANKARA
VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, Kemer ilçesi, … sayılı parsel üzerinde bulunan … YİBF nolu yapıyı 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (c) ve (g) bentleri ile Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği'nin 5. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde öngörülen esaslara göre denetlenmediğinden bahisle aynı Kanunun 8. maddesi gereğince 1 (bir) yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası verilmesine ilişkin … tarihli ve … sayılı Bakanlık Oluru'nun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; inşaat mahallinde yapılan incelemeler sonucunda düzenlenen Teknik İnceleme Raporunda tespit edilen bahsi geçen hususların ruhsat eki onaylı statik projeye aykırı olduğunun idarece açık bir şekilde ortaya konulduğu dikkate alındığında, davacı şirketin mevzuatla kendisine yüklenen denetim görevini tam olarak yerine getirmediği anlaşıldığından, davacı şirket hakkında 1 yıl süreyle yeni iş almaktan men cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, iş bitim tarihinden 8 yıl sonra yapılan incelemeyle ceza verilmesinın doğru olmadığı, ceza verilmesine gerekçe olacak hususların çoğunun sonradan yapılabilecek imalatlar olduğu ve uydu görüntülerinden tespit edilen aykırılıkların sonradan mı yoksa önce mi yapıldığı konusunda dosyada bilginin bulunmadığı, aykırı imalata yapı kullanma izin belgesi veren idarenin sorumluluğuna gidilmediği, esası etkilemeyen şekli sebeplerle ceza verildiği ve dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Antalya ili, Kemer ilçesi, … sayılı parsel üzerinde bulunan … YİBF nolu yapıyı 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (c) ve (g) bentleri ile Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği'nin 5. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde öngörülen esaslara göre denetlenmediğinden bahisle aynı Kanunun 8. maddesi gereğince 1 (bir) yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası verilmesine ilişkin 02/11/2020 tarihli ve 231011 sayılı davalı idare işlemi tesis edilmiştir.
Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT:
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 2. maddesinde;..."Yapı denetim kuruluşları aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür: a) Proje müelliflerince hazırlanan, yapının inşa edileceği arsa veya arazinin zemin ve temel raporları ile uygulama projelerini ilgili mevzuata göre incelemek, proje müelliflerince hazırlanarak doğrudan kendilerine teslim edilen uygulama projesi ve hesaplarını kontrol ederek, ilgili idareler dışında başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulmadan, ilgili idareye uygunluk görüşünü bildirmek... c) Yapının, ruhsat ve ekleri ile mevzuata uygun olarak yapılmasını denetlemek...g) Ruhsat ve eklerine aykırı uygulama yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ilgili idareye bildirmek..." hükmü yer almaktadır.
Dava konusu aykırılıkların gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun "Denetim faaliyetinin durdurulması ve izin belgesinin iptali" başlıklı 8. maddesinde; "Yapı denetim kuruluşlarından, bu Kanunda öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri anlaşılanların veya son üç yıl içerisinde üç defa olumsuz sicil alanların veyahut 3 üncü maddenin son fıkrası ile 6 ncı maddenin birinci fıkrası hükümlerine aykırı hareket ettiği belirlenenlerin denetim faaliyeti, yapı denetim komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıla kadar durdurulur ve belgesi geçici olarak geri alınır. Durdurma kararı, Resmî Gazetede ilan edilir ve sicillerine işlenir. Denetim faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına neden olan yapı denetim kuruluşunun mimar ve mühendisleri, bu süre içerisinde başka ad altında dahi olsa hiçbir denetim faaliyetinde bulunamaz. Geçici durdurmaya neden olan mimar ve mühendisler Bakanlıkça ilgili meslek odasına bildirilir. Meslek odaları, bu kişiler hakkında kendi mevzuatına göre işlem yapar..." hükmüne yer verilmiştir.
23/04/2015 tarih ve 29335 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 32. maddesi ile değişik 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesinde, "Yapı denetim kuruluşlarından bu Kanunda ve ilgili mevzuatta öngörülen esaslara göre denetim görevini yerine getirmedikleri tespit edilenlere, tespit edilen fiil ve hâllerin durumuna göre, aşağıdaki idari yaptırımlar uygulanır...
g) Aşağıda belirtilen;
1) Hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi hâlinde 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmemesi,
2) 3 üncü maddenin beşinci fıkrasının birinci cümlesi hükmüne aykırı hareket edilmesi,
3) Yapı denetim kuruluşuna son bir yıl içinde üç defa idari para cezası uygulanması, hâllerinde, cezayı gerektiren fiil ve hâlin, yetkililer tarafından yapılan inceleme ve denetimlerle tespit edilip öğrenilmesinden veya son idari para cezasının tebliğinden itibaren İl Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıl yeni iş almaktan men cezası verilir.
h) Yeni iş almaktan men yönünde verilen ilk cezanın ilan edilmesinden sonra, yeni iş almaktan men yönünde cezayı gerektiren ikinci bir fiilin işlenmesi ve bundan dolayı ceza verilip ilan edilmesinden sonra üçüncü defa yeni iş almaktan men yönünde ceza vermeyi gerektiren bir fiilin işlenmesi ve bundan dolayı da ceza verilip ilan edilmesi hâlinde, son ilan tarihinden itibaren Merkez Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça yapı denetim kuruluşunun izin belgesi iptal edilerek faaliyetine son verilir ve teminatı irat kaydolunur...
Yeni iş almaktan men cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortakları, ceza süresi içinde; faaliyete son verme cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortakları ise, üç yıl süre içinde herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda idari veya teknik bir görev alamaz ve başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı da olamaz..." düzenlemesi yer almaktadır.
20/02/2020 tarih ve 31045 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 25. maddesi ile 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 8. maddesinde yeniden değişiklik yapılmış, madde metni ise;
...
g) Aşağıda belirtilen;
1) 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (a) bendinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde, bu hataların yapının ruhsat eki onaylı statik projesinin ve hesaplarının, zemin etüd raporuna veya standartlara veya ilgili mevzuata aykırı olması,
2) 2 nci maddenin dördüncü fıkrasının (c) ve (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde, bu hataların yapım aşamasında yapının ruhsat eki onaylı statik projesine aykırı olması,
3) 3 üncü maddenin beşinci fıkrasının birinci cümlesi hükmüne aykırı hareket edilmesi, hallerinde, cezayı gerektiren fiil ve hâlin, yetkililer tarafından yapılan inceleme ve denetimlerle tespit edilip öğrenilmesinden itibaren İl Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça bir yıl yeni iş almaktan men cezası verilir.
h) Yeni iş almaktan men yönünde verilen ilk cezanın ilan edilmesinden sonra, yeni iş almaktan men yönünde cezayı gerektiren ikinci bir fiilin işlenmesi ve bundan dolayı ceza verilip ilan edilmesinden sonra üçüncü defa yeni iş almaktan men yönünde ceza vermeyi gerektiren bir fiilin işlenmesi ve bundan dolayı da ceza verilip ilan edilmesi hâlinde, son ilan tarihinden itibaren Merkez Yapı Denetim Komisyonunun teklifi üzerine Bakanlıkça yapı denetim kuruluşunun izin belgesi iptal edilerek faaliyetine son verilir ve teminatı irat kaydolunur..." şeklindedir.
20/02/2020 tarih ve 31045 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 29. maddesi ile getirilen Geçici 5.maddesinde, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce;
a) Bu Kanuna aykırı olarak işlenmiş fiiller nedeniyle uygulanması gereken ancak henüz tesis edilmemiş idari müeyyidelerde lehe olan hükümler uygulanır.
b) Yapı denetim kuruluşlarına 8 inci maddenin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca yeni iş almaktan men cezası verilmesine sebep olan denetim elemanlarının bu fiilleri aynı maddenin sekizinci fıkrası kapsamında tekerrüre esas alınmaz.
c) Son bir yıl içerisinde üç defa idari para cezası uygulanması nedeni ile haklarında yeni iş almaktan men cezası verilen yapı denetim kuruluşları hakkında, bu cezalar 8 inci maddenin birinci fıkrasının (h) bendi kapsamında tesis edilecek belge iptaline dair işlemlerde tekerrüre esas alınmaz.
d) Laboratuvar kuruluşlarına 8 inci maddenin onuncu fıkrasının (e) bendinin (2) numaralı alt bendi uyarınca belge iptali cezası verilmesine sebep olan denetçi mühendisler ve teknik elemanlar hakkında aynı maddenin onüçüncü fıkrası dikkate alınmaz." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden ve aykırılıkların gerçekleştiği dönem dikkate alındığında, tespit edilen aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkileyip etkilemediğinin ortaya konulması gerekmekte olup, yapı denetim şirketine Kanunun 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (a) veya (c) ile (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmediğinin tespiti hâlinde, hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilememesi kaydı ile idari para cezası verileceği, hataların yapının taşıyıcı sistemini etkilemesi hâlinde ise bir yıl yeni iş almaktan men cezası verileceği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin Antalya ili, Kemer ilçesi, … parsel sayılı taşınmaz üzerindeki … YİBF nolu yapının denetim sorumluluğunu üstlendiği, Antalya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından yapılan incelemelerde;" 1-mimari projesinde bulunan Bungalov 1 harici diğer yapılara ait(Bungalov 2, Bungalov 3, duş-wc, mutfak, soyunma, amfi tiyatro) statik proje detaylarının bulunmadığı, 2-ruhsat eki vaziyet planında 70,2 m2'lik 36 adet bungalov I olarak adlandırılan yapıların ortasında bulunan ahşap teras kaldırılarak yaşam alanlarının birleştirildiği, yaklaşık 205 m2 alanlı tek bir yapı olarak yapıldığı ve bungalovların bir kısmına projesinde gösterilmeyen havuzların yapıldığı, 3- mimari projesinde bungalov II olarak adlandırılan 130 m2 yaşam alanlı havuzlu yapıların mahallinde; mimari projesine aykırı şekilde yaklaşık 320 m2 yaşam alanlı olarak yapıldığı, 4-mimari projesinde Bungalov III olarak adlandırılan 350 m2 yaşam alanlı yapının mahallinde mimari projesine aykırı şekilde, yaklaşık 745 m2 yaşam alanlı olarak yapıldığı ve yanında villa müştemilatı olarak 27 m2 alanlı yapı yapıldığı, 5-onaylı vaziyet planında trafo olarak nitelendirilen fakat projelerde herhangi bir detayı bulunmayan yapının yerinde yaklaşık 94 m2 olarak yapıldığı, 6-onaylı vaziyet planında bulunmayan, aqua park alanının hemen altında cafe olarak adlandırılan 9 m2 kapalı alan ve 7,5 m2 açık alana sahip tek katlı yapının yapıldığı, 7-1720 parselin Göynük 1/1000 ölçekli uygulama imar planında kumsal ve taşkın alanı olarak gösterilen kısımda kıyı kenar çizgisi ihlal edilerek yapılan yapılar:165 m2 alanlı balık mutfak+wc kullanımlı yapı, 132m2 alanlı satış ünitesi, 88 m2 alanlı poolbar, 152 m2 alanlı snack mutfak, 72 m2 alanlı iki katlı snack bar+dj kabini, yüzme havuzları yapıldığı, 8-onaylı vaziyet planında ve projelerde herhangi bir detayı bulunmayan, aquapark olarak nitelendirilen alanın yerinde su kaydırakları, havuzu ve yaklaşık 54 m2 alanlı betonarme yapı yapıldığı" hususlarının tespit edildiği, Antalya İl Yapı Denetim Komisyonu'nun 18.09.2020 tarih ve 2020-040 sayılı kararında, söz konusu aykırılıkların 23.03.2009-18.12.2009 tarihleri arasında gerçekleştiğinin ve ruhsat eki onaylı statik projesine aykırı olduğunun belirtildiği ve davacı şirketin davaya konu yapıyı 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (c) ve (g) bentleri ile Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin 5. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde öngörülen esaslara göre denetlemediğinden bahisle aynı Kanun'un 8. maddesi gereğince 1 (bir) yıl süre ile yeni iş almaktan men cezası verildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; davalı idare tarafından, 4708 sayılı Kanunun 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (c) ve (g) bentlerinde düzenlenen görevlerini davacı şirketin yerine getirmediği ve yapının taşıyıcı sisteminin etkilendiği belirtilerek dava konusu idari yaptırımın uygulanması gerektiği belirtilmekte ise de, idarenin teknik inceleme raporu ve komisyon kararında, belirtilen aykırılıkların taşıyıcı sistemi ne şekilde etkilediğinin teknik olarak incelenip açıkça ve ayrıca ortaya konulmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, anılan Kanunun 2. maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (c) ve (g) bentlerinde belirtilen görevlerin yerine getirilmemesi nedeniyle yapının taşıyıcı sisteminin etkilenmesi durumunda yapı denetim kuruluşuna bir yıl yeni iş almaktan men cezası verilebileceğinden, aykırılıkların yapının taşıyıcı sistemini etkileyip etkilemediğinin tespit edilmesinin gerektiği, Mahkemece öncelikle bu hususun araştırılması ve gerekirse bilirkişi incelemesi de yaptırılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, bu yönde bir değerlendirme yapılmaksızın eksik incelemeye dayalı olarak verilen kararda isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 12/04/2023 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.