Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/637 E.,  2025/3428 K.

T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/637
Karar No : 2025/3428

TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI)
... Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... ada, ... ve ... sayılı parsel üzerinde yer alan yapıda imara aykırı faaliyetlerin tespit edildiğinden bahisle, 2960 sayılı Kanunu'nun 13. maddesine istinaden 3194 sayılı Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca kiracı olan davacıya 344.655,56.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı encümen kararının ve bu karara dayanak olan ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen 10/01/2022 tarihli bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle dava konusu işlemlerden yapı tatil tutanağı yönünden, "Yapı yerine asıldığı 07/03/2019 tarihinde tebliğ edilmiş sayılan dava konusu yapı tatil tutanağına karşı bu tarihten itibaren altmış gün içinde en son 06/05/2019 tarihine kadar dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten sonra, 04/07/2019 tarihinde açılan davanın yapı tatil tutanağı bakımından esasının inceleme olanağı bulunmadığı"; Encümen Kararı yönünden ise: "Dava konusu yapıların sınıfında, dava konusu yapılar için davalı idarece belirlenen temel para cezasında ve arttırım nedenlerinde hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte, davalı idarece aykırılıktan etkilenen alanın ... parsel için 8,47 m2, ... parsel için ise 10,18 m2 fazla hesaplandığının bilirkişi raporuyla ortaya konulduğu, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacıya verilmesi gereken para cezası miktarının 338.480,09-TL olduğu, para cezasına ilişkin encümen kararının bu kısmında hukuka aykırılık, kalan 6.175,47-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı" sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu yapı tatil tutanağı yönünden davanın süre yönünden reddine, dava konusu Encümen Kararının 6.175,47-TL'lik kısmının iptaline, 338.480,09-TL’lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; davacı ve davalı idarenin istinaf başvurularının kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu yapı tatil tutanağı yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine, dava konusu encümen kararı yönünden ise, "3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 8. alt bendi uyarına uygulanan artırım hükmünün uygulama alanı bulması için aykırılığa konu ana yapının herhangi bir ruhsata dayanmaksızın tamamen ruhsatsız olması gerektiği; dava konusu ruhsatsız imalatların yapıldığı binanın tescilli eski eser niteliğinde olduğu, tespit edilen aykırı imalatların, 2863 sayılı Kanun uyarıca varlığı yasal statüyle korunan ana yapıda gerçekleştirildiği, anılan artırımın uygulanması koşulunun dava konusu olayda bulunmadığından, bu kısmın hukuka uygun olmadığı" gerekçesiyle, dava konusu 344.655,56.-TL imar para cezasının, 88.373,22-TL (temel para cezası) + 17.674,64-TL (c-5) + 44.186,61-TL (c-7) = 150.234,47-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, 35.349,29-TL (c-2) + 159.071,80-TL (c-8) = 194.421,09-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerden yapı tatil tutanağı yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine, dava konusu encümen kararının 150.234,47-TL'lik kısmı yönünden davanın reddine, 194.421,09-TL'lik kısmının ise iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu işlemlerden yapı tatil tutanağının yapıya hiç asılmadığı, davalı idare tarafından da yapı tatil tutanağının yapıya asıldığı hususunun ortaya konulmadığı, yapı tatil tutanağından, dava konusu encümen kararının kendilerine tebliğ edildiği 08/05/2019 tarihinde haberlerinin olduğu, davanın ise yasal süresi içinde açıldığı, öte yandan, yapı tatil tutanağında onaylı rölövedeki hemen hemen her kısım ruhsatsız imalat gibi değerlendirildiği, hatta rölövede ve mevcutta olmayan başka eklentilerinde varmış gibi gösterildiği ancak o kadar ilavenin ya da aykırılığın yapılması fiilen ve fiziken söz konusu olmadığı, yapı tatil tutanağında imara aykırılıkları para cezasının hesaplanmasını mümkün kılacak şekilde ayrıntılı ve somut olarak belirtilmediği hususlarına değinilerek, temyize konu İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI :Dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun olduğu, temyize konu İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının üye Fatih Zencirci'nin karşı oyuyla oyçokluğuyla ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 27/05/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrasında "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir." aynı Kanun'un maddesinin 5. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesinin, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesince bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir". kuralına yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 50. maddesinin 2. fıkrasında "Temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ilgili merci, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden karar verir." kuralı yer almıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesini değiştiren 28/06/2014 tarih ve 29044 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan 6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 19. maddesiyle yapılan değişiklikle, 2577 sayılı Kanunun 45. maddesinde "itiraz usulü" kaldırılarak, "istinaf" kanun yolu getirilmiştir. İstinaf kanun yolu, ilk derece mahkemelerinin kesinleşmemiş nihai kararlarının maddi ve hukukî yönlerden denetlenerek, hukuka aykırılıklarını ortadan kaldırmak amacıyla düzenlenmiştir.
Yukarıda yazılı mevzuatın değerlendirilmesinden, Bölge İdare Mahkemelerince, ilk derece mahkemelerinin ilk inceleme üzerine verdikleri kararlara karşı yapılan istinaf başvurularının haklı bulunması durumunda ya da davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hallerinde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilerek dosyanın ilgili mahkemesine gönderebileceği, belirtilenlerin dışındaki sebeplerle ilk derece mahkemesi kararının hukuka uygun bulunmadığı durumlarda istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilip, karardaki maddi veya hukuki eksiklikler giderilmek suretiyle işin esası hakkında yeniden bir karar vermesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu olayda da, ilk derece Mahkemesi tarafından ilk inceleme üzerine verilmiş bir karar olmadığından veya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış bir dava bulunmadığından, bölge idare mahkemesince dava konusu işlemin hukuka uygunluğu yönünden bir inceleme yapılarak karar verilmesi gerekirken, Mahkeme kararının kaldırılmasına, uyuşmazlığın esası hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi üzerine dava konusu yapı tatil tutanağı yönünden davanın reddi, dava konusu encümen kararı yönünden ise kısmen davanın reddi, kısmen dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği oyuyla Daire kararına katılmıyorum.